वक्ता १- हो मित्रांनो कसे आहात सगळे?
छान! सुप्रभात, शुभ संध्याकाळ, शुभ दुपार, जो कोणी मला यावेळी
पाहत आहे.
मित्रांनो, मी तुम्हा सर्वांचे मनापासून स्वागत करतो.
आमचा सप्लाय चॅप्टर अगदी ताज्या आणि ताज्या धारावाई
व्याख्यानात चालू आहे.
आणि जर देवाची इच्छा असेल तर हा अध्याय शेवटचे श्वास मोजेल.
आपल्याला फक्त थोडासा जोश, थोडासा उत्साह हवा आहे.
चला, फक्त देत राहा.
इथून तुम्हाला ज्ञान मिळत राहील.
इतकं ज्ञान मिळेल, जमणार नाही.
चला मित्रांनो.
आम्ही पुरवठ्याच्या ठिकाणाबद्दल बोलत होतो.
मागील लेक्चरमध्ये आपण सेवांबद्दल चर्चा केली होती.
आणि आज आपल्याला सेवांबद्दल चर्चा करायची आहे.
पण चर्चा कशी करायची?
कोणत्या सेवांबद्दल?
सर्व काही पहा.
मागे काय लिहिले आहे?
त्या सेवांच्या पुरवठ्याचे ठिकाण जेथे पुरवठादाराचे स्थान
किंवा प्राप्तकर्त्याचे स्थान एकतर भारताबाहेर आहे.
अशी अनेक उदाहरणे आहेत.
जेथे पुरवठादाराचे स्थान एकतर भारताबाहेर आहे.
किंवा आमचा रिसीव्हर भारताबाहेर आहे.
उदाहरणार्थ, चित्रपटांचे शूटिंग चालू आहे.
परदेशात चित्रपटांची शूटिंग सुरू आहे.
उदाहरणार्थ, मलेशियामध्ये शूटिंग सुरू आहे.
इथून एक मेकअप आर्टिस्ट मलेशियाला जाऊन त्याच्या मेकअपसाठी
किंवा केसांच्या स्टाइलसाठी सेवा देणार आहे.
कधीकधी, बंगलोरप्रमाणेच, आयटी क्षेत्राचे खूप मोठे केंद्र आहे.
अमेरिकेतील ग्राहकांनाही त्यांची सेवा बंगलोरमधून मिळते.
उदाहरणार्थ, त्यांनी तिथे हार्डवेअर बनवले आहे.
येथून सॉफ्टवेअर डेव्हलपमेंट सेवा पुरविल्या जात आहेत.
आता, रिसीव्हर भारताबाहेर आहे.
तर, अशी काही प्रकरणे आहेत.
या प्रकरणात, पुरवठ्याचे ठिकाण कोणते मानले जाईल?
या प्रकरणात, जेव्हा तुम्ही जीएसटी लागू करता तेव्हा तुम्ही
ते कसे लागू कराल?
तुम्ही CGST, SGST किंवा IGST लागू कराल का?
त्यासाठी आपण काय जाणून घेतले पाहिजे?
मी नेहमी म्हटल्याप्रमाणे, पुरवठ्याचे ठिकाण आणि पुरवठादाराचे
स्थान.
जर आपण दोघांची एकाच स्थितीत तुलना केली तर,
जर तो आंतर-राज्य पुरवठा असेल, तर CGST आणि SGST लागू होईल.
जर तो आंतर-राज्य पुरवठा असेल, तर IGST लागू होईल.
सर, यापासून सुरुवात करूया.
आणि आशा आहे, आज आपण ते पूर्ण करू.
विभाग क्र. 13.
काही विशिष्ट प्रकरणे आहेत.
एक सामान्य केस आहे.
प्रथम, सामान्य प्रकरण समजून घेऊ.
सामान्य प्रकरण काय आहे?
चला सामान्य नियम पाहू.
सामान्य नियम काय म्हणतो?
कोणत्याही विशिष्ट प्रकरणात सेवेचा पुरवठा खंडित होत नसेल तरच
हा नियम लागू होईल, असे सर्वसाधारण नियम सांगतात.
ज्या विशिष्ट प्रकरणांचा आपण पुढे अभ्यास करणार आहोत, जर माझा
पुरवठा कुठेही कमी पडला नाही तर तो येणार कुठून?
येथे.
हा सर्वसाधारण नियम आहे.
तो सामान्य नियम काय आहे?
सामान्य नियम म्हणतो,
स्थान.
सेवा पुरवठ्याचे ठिकाण.
प्राप्तकर्त्याचे स्थान.
पण रिसिव्हरचे ठिकाण माहित नसेल तर पुरवठ्याचे ठिकाण काय असेल?
सेवेच्या पुरवठादाराचे स्थान.
रिसिव्हरचे लोकेशन आहे, पण मला रिसिव्हरचे लोकेशन माहीत नसेल
तर काय होईल?
सेवा पुरवठादाराचे स्थान.
ठीक आहे? दुसऱ्या मुद्द्याकडे येऊ.
या काही कार्यप्रदर्शन-आधारित सेवा आहेत.
मित्रांनो, या कामगिरीवर आधारित सेवा आहेत.
या कार्यप्रदर्शन-आधारित सेवा काय म्हणतात?
मला एक मिनिट वेळ द्या.
लॅपटॉप काही समस्या निर्माण करत आहे.
होय.
काय म्हणते?
पहिला मुद्दा पहा.
ज्या सेवांमध्ये वस्तूंची प्रत्यक्ष उपस्थिती आवश्यक आहे
ज्यावर सेवा केल्या जाणार आहेत.
प्रकरण आहे,
एकतर पुरवठादाराचे किंवा प्राप्तकर्त्याचे स्थान.
दोन पक्षांपैकी एक पक्ष भारताबाहेर आहे.
ज्याला या सेवा प्राप्त होतील तो भारताबाहेरील असण्याची
शक्यता आहे.
आता या प्रकरणात काय होते?
काही सेवा प्रदान केल्या जात आहेत ज्यासाठी वस्तूंची भौतिक
उपस्थिती खूप महत्वाची आहे.
अशावेळी पुरवठ्याचे ठिकाण काय असेल?
सेवा प्रत्यक्षात केल्या जातात ते स्थान.
याचे एक उदाहरण समजून घेऊ.
एक उदाहरण समजून घेऊ.
मग मुद्दा स्पष्ट होईल.
उदाहरणार्थ, एक मशीन आहे असे समजा.
उदाहरणार्थ, एक मशीन आहे.
आणि तुम्ही ते मशीन अमेरिकेतून आयात करता.
तुम्ही यंत्र अमेरिकेतून भारतात आयात केले.
मशीनची गुणवत्ता अशी आहे की जेव्हा आपण ते आयात करता तेव्हा
आपण ते स्वतः स्थापित करू शकणार नाही.
कंपनीकडून, अमेरिकेतून, एक अभियंताही येणार आहे.
तो अभियंता तुम्हाला स्थापनेसाठी सेवा देईल.
तो तुम्हाला स्थापनेसाठी सेवा देईल.
जेव्हा तो तुम्हाला सेवा देईल,
तो हवेत सेवा देणार नाही.
आणि हवेत सेवा देऊन तो नाहीसा होणार नाही.
तो येथे नियमित येणार आहे.
तो मशीन तपासेल.
तो मशीन असेंबल करेल.
तो मशीन बसवेल.
मशीनची भौतिक उपस्थिती.
तुम्हाला ते हवे आहे की नाही?
मला मशीनची भौतिक उपस्थिती लागेल की नाही?
उत्तर होय आहे.
तो मशीनशिवाय जमू शकतो का?
तो करू शकत नाही.
आता जेव्हा मला मशीनच्या भौतिक उपस्थितीची आवश्यकता असते,
मी या बिंदूमध्ये सर्वकाही समाविष्ट करेन की तो मला सेवा देत
आहे ज्यासाठी मशीनची प्रत्यक्ष उपस्थिती आवश्यक आहे ज्यावर
सेवा पूर्ण करायच्या आहेत.
अशावेळी माझे पुरवठ्याचे ठिकाण काय असेल?
जेथे सेवा प्रत्यक्षात केली जाते.
सेवा कुठे केली जात आहे?
इथे भारतात, मुंबईत.
त्यामुळे पुरवठ्याचे ठिकाण काय असेल?
इथे मुंबईत.
जेथे सेवा प्रत्यक्षात केल्या जातात.
जेथे स्थापनेसाठी सेवा प्रत्यक्षात केल्या जात आहेत.
इंजिनीअर प्रत्यक्षात मशीन असेंबल करत आहे.
तो एक अभियंता आहे.
हे एक व्यावहारिक प्रकरण आहे.
हे असेच घडते.
आपण पुढे जाऊया का?
पुढे या.
मला हे कापू द्या.
अन्यथा, ते खाली जाणार नाही.
एक मिनीट.
बघा, हे वेगळे समजून घ्या.
हे खाली आहे.
दूरस्थ ठिकाणाहून इलेक्ट्रॉनिक माध्यमांद्वारे पुरवल्या
जाणार्‍या वस्तूंच्या संदर्भात पुरवल्या जाणार्‍या सेवा.
तुम्ही दूरस्थ ठिकाणाहून इलेक्ट्रॉनिक माध्यमातून प्रदान करत
आहात.
अशावेळी काय होईल?
दूरस्थ ठिकाणाहून इलेक्ट्रॉनिक माध्यमांद्वारे पुरवल्या
जाणार्‍या वस्तूंच्या संदर्भात पुरवल्या जाणार्‍या सेवा.
जसे मी तुम्हाला उदाहरण दिले की अमेरिकन लोकांनी हार्डवेअर
विकसित केले.
अमेरिकन लोकांनी काय केले?
त्यांनी एक हार्डवेअर विकसित केले.
समजा, त्यांनी एक प्रणाली विकसित केली.
हे अमेरिकन आहेत.
येथे त्यांनी एक हार्डवेअर विकसित केले.
हे भारतीय आहेत.
बंगलोरमध्ये माझा आयटी माणूस बसला आहे.
तो म्हणाला, मला इथून तुमचे सॉफ्टवेअर विकसित करू द्या.
मी इथे बसून सॉफ्टवेअर विकसित करेन.
मला अमेरिकेत येण्याची गरज नाही.
मग तो मुद्दा इथे कव्हर होईल का?
दूरस्थ ठिकाणाहून इलेक्ट्रॉनिक माध्यमांद्वारे पुरवल्या
जाणार्‍या वस्तूंच्या संदर्भात त्या सेवा पुरवल्या जातात.
बंगलोरहून दूरच्या ठिकाणाहून,
मी सेवा देत आहे.
बंगलोरहून मी सेवा देत आहे.
दुर्गम ठिकाणाहून,
मी सेवा देत आहे.
आणि इलेक्ट्रॉनिक माध्यमातून,
मी सेवा देत आहे.
या प्रकरणात, माझे पुरवठ्याचे ठिकाण काय असेल?
सेवेच्या पुरवठ्याच्या वेळी जेथे वस्तू आहेत ते स्थान.
जिथे माझा माल आहे.
जेथे वस्तू आहेत, सेवा नाहीत.
सेवेच्या पुरवठ्याच्या वेळी वस्तू जिथे असतील, तेच माझे
पुरवठ्याचे ठिकाण असेल.
ते माझे पुरवण्याचे ठिकाण असेल.
तो मुद्दा आहे.
ते पहा.
कलम १३ मध्ये अनेक गोष्टी नाहीत.
तुम्ही पुढे जे काही वाचता ते कलम १२ ची प्रत आहे.
जवळ ये.
हे पहा.
व्यक्तींना सेवा पुरवल्या जातात.
तो दुसरा मुद्दा आहे.
एखाद्या व्यक्तीला पुरवलेल्या सेवा ज्यांना प्राप्तकर्त्याची
प्रत्यक्ष उपस्थिती आवश्यक आहे.
तुम्ही एखाद्या व्यक्तीला सेवा प्रदान करता जिथे सेवा
प्राप्तकर्त्याची गरज महत्त्वाची असते.
त्याची उपस्थिती महत्त्वाची आहे.
मेकअप आर्टिस्टच्या सेवांप्रमाणे.
भारतातील मेकअप आर्टिस्ट चित्रपटाच्या शूटिंगसाठी मलेशियाला
जातो.
मेकअप आर्टिस्ट तिथे जाऊन अभिनेत्याचा मेकअप करतो.
अभिनेत्याच्या चेहऱ्याशिवाय अभिनेत्याचा मेकअप करता येतो का?
अभिनेत्याच्या चेहऱ्याशिवाय मी त्याचा मेकअप करू शकतो का?
मला अभिनेत्याची गरज आहे की नाही?
उत्तर होय आहे.
मी येथे कव्हर आहे.
आता त्या मेकअप आर्टिस्टच्या पुरवठ्याची जागा काय असेल?
सेवा प्रत्यक्षात केली जाते ते स्थान.
ज्या ठिकाणी सेवा प्रत्यक्षात केली जाते ते त्याचे पुरवठा
करण्याचे ठिकाण असेल.
वस्तूंच्या बाबतीत, तुम्ही प्रत्यक्षात कुठे देत आहात, त्या
सर्व गोष्टी केल्या जातील.
स्थावर मालमत्ता, जिथे मालमत्ता प्रत्यक्षात स्थित आहे.
प्रवेश, कार्यक्रमांचे आयोजन, कार्यक्रम प्रत्यक्षात आयोजित
केलेले ठिकाण.
बँकिंग कंपनी, मध्यस्थ सेवा केली जात आहे.
सेवा पुरवठादाराचे स्थान.
ऑन-बोर्ड सोय, निर्गमनाचा पहिला नियोजित बिंदू.
OIDA किंवा प्राप्तकर्त्याचे सेवा वाटप.
सर, हा सप्लायच्या जागेचा संपूर्ण अध्याय होता.
आपण मालाबद्दल वाचले आहे, आयात-निर्यात वाचले आहे.
10 आणि 11 विभाग.
कलम 12 आणि कलम 13, हे काय होते?
हे सेवांबद्दल आहे.
तुम्ही भारतात सेवा देता.
पुरवठादार आणि प्राप्तकर्ता भारतात आहेत.
कलम १३ काय म्हणते?
एकतर पुरवठादार किंवा माझा प्राप्तकर्ता.
जर एक पक्ष परदेशातील असेल तर त्या प्रकरणात पुरवठ्याचे ठिकाण
काय असेल?
हा मुद्दा आहे सर.
पुरवठ्याचे ठिकाण.
ठीक आहे, सर.
याद्वारे तुम्हाला कळेल की तुमचा पुरवठा इंट्रास्टेट आहे.
की हा आंतरराज्यीय पुरवठा आहे.
त्यानुसार, आपण काय शिल्लक आहे ते पाहू शकता.
ते आंतरराज्य असल्यास, CGST, SGST लागू होईल.
अन्यथा, तुमचा IGST सुरू होईल.
पुरवठादाराचे स्थान आणि पुरवठा करण्याचे ठिकाण.
तुम्हाला नेहमी प्रत्येक गोष्टीत याची तुलना करावी लागेल, सर.
पुरवठादाराचे स्थान आणि पुरवठा करण्याचे ठिकाण.
ही गोष्ट आहे साहेब.
दोघेही एकाच अवस्थेत आहेत.
खुप छान.
इंट्रास्टेट, सीजीएसटी, एसजीएसटी.
वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये, आंतरराज्यीय, IGST आहे.
हा मुद्दा होता सर.
खूप खूप धन्यवाद मित्रांनो.
देव तुम्हाला आनंदी ठेवो.
बाय-बाय.