होय, मित्रांनो, कसे आहात सर्व?
छान, बाहेर मस्त मजा.
साहेब, नेहमी असेच असावे.
नेहमी हसत रहा, हसत रहा,
अभ्यास करत राहा, गोष्टी समजून घ्या.
समजल्यानंतर, ते लागू करण्यास प्रारंभ करा.
ते व्यावहारिक जीवनात पहात राहा.
आपण काय शिकत आहोत, काय समजत आहोत, त्याचा व्यावहारिक जीवनात
काय परिणाम होतो?
जर कोणी पुरवठ्याच्या वेळेबद्दल बोलत असेल, तर तो काय म्हणत
आहे ते समजून घेऊन त्यावर उपाय देऊ शकता का?
जर कोणी पुरवठ्याबद्दल बोलत असेल तर तुम्ही पुरवठ्याचा प्रश्न
समजून त्यावर तोडगा काढू शकता का?
आता तुम्ही या पातळीवर पोहोचला आहात,
गोष्टींची प्रत्यक्ष अंमलबजावणी सुरू करा.
आम्ही सैद्धांतिक गोष्टींबद्दल खूप बोललो,
पण आता आपण व्यावहारिक गोष्टींकडे वळले पाहिजे.
जर कोणी तुमच्याशी जीएसटीबद्दल चर्चा करत असेल,
त्याच्याकडे जा आणि त्याला विचारा,
सर, मला सांगा, चर्चा काय आहे? मलाही जाणून घ्यायचे आहे.
आणि मग समजून घेण्याचा प्रयत्न करा, तो काय म्हणत आहे ते
तुम्हाला समजते का?
तो काय म्हणतोय ते समजलं तर तुमचं अर्धं काम संपलं आहे.
क्लासेस घेण्याचा जो उद्देश होता, त्यात तुम्ही यशस्वी झालात.
आणि तो विचारत असलेला प्रश्न, त्याला समजत असलेल्या गोष्टी,
तो विचारत असलेला प्रश्न, त्यानंतर, आपण त्यावर उपाय शोधू
शकाल का?
आपण उपाय विचार करण्यास सक्षम असल्यास,
सर, तुमचे वर्ग घेण्याचे उद्दिष्ट साध्य झाले आहे.
कर सल्लागार, जीएसटी सल्लागार यांनी विचारलेल्या प्रश्नाचे
योग्य उत्तर देणे अपेक्षित आहे.
जागेवरच खरे उत्तर देणे थोडे अवघड आहे.
मी सहमत आहे, की तुम्ही वास्तविक विभाग उद्धृत करू शकणार नाही.
पण तुमच्या मनात कुठेतरी कळेल, हे काय आहे?
हा पुरवठा आहे की नाही?
एक व्यक्ती आहे, जसे तुम्ही सर्व विचारता, तेथे शवागार सेवा
आहेत, मृतांना नेण्यासाठी सेवा आहेत, मृत व्यक्तीची वाहतूक
आहे,
मी हे काम करतो, मला जीएसटी मिळेल का?
हे शेड्युल 3 मध्ये आहे हे तुम्हाला माहीत नसेल.
मी हे एकदा मान्य करू शकतो.
हे शक्य आहे की तुम्हाला माहित नसेल, तुम्हाला शेड्यूल 3
मध्ये जाऊन पहावे लागेल.
पण तुझ्या मनात कुठेतरी, की हो,
यावर जीएसटी लागू नाही.
तर, मी तुम्हाला हेच सांगू इच्छितो,
व्यावहारिक जीवनातून बाहेर पडा,
GST बद्दल लोक काय म्हणतात, ते कोणते प्रश्न विचारतात ते
ऐकण्याचा प्रयत्न करा आणि त्यांच्या समाधानाचा तुमच्या मनात
विचार सुरू करा.
आजकाल मी पाहतोय,
मला याबद्दल काही बोलायचे नाही, पण खूप मोटिव्हेशनल गुरू आहेत
आणि ते लाखो-करोडो कमावत आहेत.
ते काय कमावतात ते मला समजत नाही.
खरे सांगायचे तर,
माझा त्यांच्यावर विश्वास नाही.
सर, प्रेरणा,
मला तुम्हा सर्वांकडून जाणून घ्यायचे आहे, तुमच्या आयुष्यात
प्रेरणा कमी आहे का, की तुम्हाला बाहेरून प्रेरणा हवी आहे?
तुम्हाला तुमच्या घरची परिस्थिती माहित नाही?
तुमच्या पालकांनी तुम्हाला या वर्गांसाठी पैसे कसे दिले हे
तुम्हाला माहिती नाही?
किंवा तुमची फी कशी भरली गेली?
तुमच्या नातेवाईकांनी तुमच्या पालकांना काय सांगितले आहे हे
तुम्हाला माहीत नाही?
आयुष्यात किती अपमान झाला हे तुला माहीत नाही?
तुमच्या आयुष्यात प्रेरणा कमी आहे का, की तुम्ही अजूनही
लोकांचे व्हिडिओ उघडता आणि त्यांना तुम्हाला प्रेरणा देण्यास
सांगता?
माझ्या आयुष्यात प्रेरणा नाही,
मी काम करू शकत नाही.
मला मूर्खासारखे वाटते.
तारखेपर्यंत,
मी व्यवसायात आहे.
मी खोटे बोलत नाही, मी व्यवसायात आहे.
तारखेपर्यंत,
मी कोणत्याही मोटिव्हेशनल गुरूचा कोणताही प्रेरक व्हिडिओ
पाहिला नाही.
खरे सांगायचे तर,
माझ्या आयुष्यात खूप प्रेरणा आहेत.
जर मी माझ्या जीवनाची प्रेरणा, माझ्या जीवनाची कथा, जी फक्त
मलाच माहीत आहे, फक्त मला माहित आहे ती गोष्ट सोडली तर मी
स्वतःला मूर्ख म्हणेन.
मी ते हटवीन.
आणि समोरची व्यक्ती मला जे ज्ञान देत आहे ते मी घेईन.
का? सर, ती प्रेरणा नाही, ती प्रेरणा आहे.
आणि ही बाह्य प्रेरणा 15-20 मिनिटे टिकेल
आणि एक दिवस टिकेल.
तुम्ही प्रेरक व्हिडिओ पाहिल्यास, त्याचा तुमच्यावर एका
दिवसापेक्षा जास्त परिणाम होणार नाही.
आतील अग्नी, जेव्हा तुम्हाला तुमच्या अंत:करणात आग जाणवते, की
तुम्हाला जीवनात काहीतरी करावे लागेल.
कोणीतरी तुला काही म्हणतो की तू काय आहेस?
बघा, एक मुलगा हे करत आहे, एक मुलगी ते करत आहे.
काय करत आहात?
तुम्ही तुमच्या पालकांचे पैसे खर्च करत आहात आणि तुमचा
कोणताही दर्जा नाही.
तुमचे आई-वडीलही गरीब आहेत.
साहेब, कधी कधी इथे गोष्टी अडकतात.
आणि ते प्रेरणा म्हणून काम करते.
मी त्याला प्रेरणा म्हणतो.
बाहेरून कोणीतरी, जर तुम्ही YouTube वर व्हिडिओ उघडला, एखादी
व्यक्ती एखाद्या गोष्टीबद्दल ओरडत आहे, तो पैसे कमवत आहे, तो
त्याचे मार्केटिंग करेल.
प्रेरणा तुमच्या आत आहे, बाहेर नाही.
आतल्या आगीला जागे करा, तुमच्या आतल्या जीवनाची कहाणी.
त्या कथेतील घटक शोधा की कोणते घटक आहेत
मी त्यांना चुकीचे सिद्ध करण्यासाठी कठोर परिश्रम करावे.
लोकांनी मला कोणते टोमणे दिले आहेत की मी त्यांना चुकीचे
सिद्ध करण्यासाठी कठोर परिश्रम करावे.
आपल्या जीवनाची कहाणी पहा.
तुम्ही इतरांवर का अवलंबून आहात की ते मला व्हिडिओमध्ये
सांगतील आणि मग मी काम करेन.
मला हे समजत नाही.
कदाचित बरेच लोक माझ्याशी सहमत नसतील.
हे ठीक आहे, हे सर्वांचे मत आहे.
पण मला आतून प्रेरणा दिसते.
मला आतून प्रेरणा मिळते.
आतून मी पाहतो की माझ्यासमोर एक जाणकार माणूस उभा आहे.
मला आतून प्रेरणा मिळते की मलाही त्यांच्यासारखे ज्ञान
मिळवायचे आहे.
त्यावेळी मी व्हिडीओ उघडणार नाही की काही motivational video
येतील आणि ओरडतील आणि मला ज्ञान घ्या, मग मी ज्ञान घेईन.
मला आतून आग लागते
परंतु बाहेरील बाह्य प्रेरणा काही उपयोगाची नाही.
या गोष्टी फार काळ टिकत नाहीत.
आजकाल लोकांना गोष्टी मोफत देण्याची सवय झाली आहे.
ते स्पून फीडिंगसाठी वापरले जातात.
की कोणीतरी येऊन आमच्या ताटात जेवण देतो.
आजकाल लोक आळशी झाले आहेत.
आपल्याला पुरवठ्याच्या जागेवर एक अध्याय सुरू करावा लागेल.
सर्वप्रथम, आपण ते का वाचले पाहिजे?
तुम्ही एक नमुना पहात आहात.
जेव्हा मी एखादा अध्याय सुरू करतो
मी तुम्हाला ते का वाचायचे आहे ते सांगतो.
या आधी का,
मला तुमच्याकडून काही गोष्टी स्पष्ट करायच्या आहेत.
मी तुम्हाला काही प्रश्न विचारेन आणि तुम्ही मला उत्तर द्या.
मी तुम्हाला सुरुवातीच्या व्याख्यानात सांगितले आहे.
मी तुम्हाला पुन्हा सांगत आहे.
उदाहरणार्थ, तेथे श्री.
ए आणि श्री.
A चे शर्टचे दुकान आहे.
तो शर्ट बनवतो.
मिस्टर बी त्याच्याकडे येतात आणि म्हणतात,
मिस्टर ए, मला रु.चा शर्ट द्या.
मला पांढरा शर्ट हवा आहे.
तो म्हणतो, ठीक आहे.
मला एक पांढरा शर्ट १० रुपयांना द्या. 1000.
श्री A त्याला एक शर्ट देतो रु.
मी त्याला १०० रुपयांना शर्ट देतो. 1000.
ते ठीक आहे.
मी विकत असलेली वस्तू त्याची किंमत आहे.
आता मी त्यावर काय घालायचे?
मला जीएसटी लावावा लागेल.
हे तुम्हालाही माहीत आहे.
पण आठवलं तर,
मी तुम्हाला सुरुवातीला काही गोष्टी सांगितल्या.
जीएसटी लावला तर ते खरे आहे.
पण जीएसटीचेही तीन भाग आहेत.
त्यात तीन घटक असतात.
तुम्हाला ते घटक ठेवावे लागतील.
उदाहरणार्थ, त्यात तीन घटक आहेत.
CGST, SGST, आणि IGST.
जर तुम्हाला काही टाकायचे असेल तर तुम्हाला या तीनपैकी एक
ठेवावे लागेल.
आपण काय ठेवले पाहिजे?
IGST ची खास गोष्ट म्हणजे ती एकाच दराने चालते.
जर ते 18 असेल तर ते 18 असेल.
जर ते 28 असेल तर ते 28 असेल.
CGST आणि SGST
संयोजनात चालवा.
हे एक समान संयोजन आहे.
जर एखाद्या व्यक्तीने तुम्हाला ते सांगितले
जीएसटी आणि एसजीएसटी 18% आहेत आणि जर तुम्ही सीजीएसटी आणि
एसजीएसटीबद्दल बोललो तर 18 म्हणजे 9.
9% CGST आणि 9% SGST द्वारे घेतले जाईल.
ते तितकेच विभागलेले आहेत.
कारण त्या कायद्यांमध्ये ९% दर लिहिला आहे.
त्या कायद्यांमध्ये १८% दर लिहिलेला नाही.
CGST दर आहेत
CGST कायद्यातून व्युत्पन्न.
तर, अधिनियमात, असे लिहिले आहे की दर 9% आहे.
आणि सीजीएसटी कायदा काय म्हणतो, तेच हुबाहू, तेच एसजीएसटी
कायदा सांगतो.
तर, जर CGST कायदा म्हणतो की 9% रेट घ्यावा लागेल, तर SGST
कायद्यात सुद्धा, तोच हुबहू, 9% दर घेतला जाईल असे लिहिले
जाईल.
आणि जेव्हा तुम्ही दोन्ही एकत्र कराल तेव्हा दर किती असेल?
18%.
साहेब, जीएसटी लागू होणार हे आम्हाला कसे कळले, अशी शंका येते.
आता, आम्हाला ते कसे कळेल
यामध्ये IGST लागू होतो, 18% दर?
की यामध्ये सीजीएसटी लागू होणार की एसजीएसटी लागू होणार?
हे आम्हाला कसं कळणार सर?
परिस्थितीनुसार, यामध्ये काय लागू करावे लागेल हे कसे कळेल?
याला उत्तर काय?
IGST लागू आहे की CGST आहे हे कसे कळेल?
सर, त्याचा साधा फंडा हा आहे, त्याचा साधा फंडा हा आहे, मी
तुम्हाला पुन्हा सांगतो.
तुम्हाला दोन गोष्टी तपासाव्या लागतील, पॉइंट नंबर एक,
तुम्हाला पुरवठादाराचे ठिकाण तपासावे लागेल आणि दुसरे
तुम्हाला पुरवठ्याचे ठिकाण तपासावे लागेल, तुम्हाला या दोन
गोष्टी तपासाव्या लागतील, या दोन गोष्टी तपासल्यानंतर
तुम्हाला मिळेल की नाही हे समजेल. IGST किंवा CGST किंवा SGST
तुम्हाला दोन गोष्टी तपासाव्या लागतील, पहिली म्हणजे
पुरवठादाराचे ठिकाण आणि दुसरे म्हणजे पुरवठा करण्याचे ठिकाण.
पुरवठादाराचे स्थान म्हणजे माल विकणारा दुकानदार.
पुरवठादाराच्या स्थानाचा अर्थ काय आहे? जो व्यक्ती वस्तू विकत
आहे, तो कोणत्या ठिकाणी आहे? स्थान म्हणजे जीएसटीमध्ये कोणता
पत्ता नोंदणीकृत आहे?
जीएसटीमध्ये कोणता पत्ता नोंदणीकृत आहे? जीएसटीमध्ये कोणत्या
व्यवसायाची नोंद आहे? तो कोणत्या ठिकाणाहून माल विकत आहे?
समजा मी एक व्यापारी आहे आणि मी माझी जीएसटी मुंबईत नोंदवली
आहे, मी माझ्या व्यवसायाचे मुख्य ठिकाण दाखवले आहे. मी
जीएसटीमध्ये दाखवले आहे की हे माझे प्रमुख व्यवसायाचे ठिकाण
आहे.
तर माझे पुरवठादाराचे स्थान काय आहे? मी पुरवठादार असल्यास,
मला कोणते स्थान मिळेल? मुंबई. यामध्ये कोणतेही नियोजन नाही.
मी जिथून वस्तू विकत आहे ते ठिकाण, जे मी GST मध्ये दाखवले
आहे की हा माझा GST नोंदणीकृत पत्ता आहे, हे माझ्या
व्यवसायाचे प्रमुख ठिकाण आहे, माझ्या पुरवठादाराचे स्थान ते
असेल.
दुसरी गोष्ट म्हणजे पुरवठ्याचे ठिकाण.
कोणत्या ठिकाणी पुरवठा स्वीकारला जात आहे? पुरवठ्याचे ठिकाण
म्हणजे ती गोष्ट.
पुरवठ्याचे ठिकाण म्हणजे ती गोष्ट.
आम्हाला स्वीकारले जात असलेले स्थान कोणते आहे?
ते प्रत्यक्षात शक्य आहे किंवा नाही.
ते प्रत्यक्षात शक्य होऊ शकते.
पण जीएसटीनुसार, कोणत्या ठिकाणी पुरवठा केला जात आहे हे आपण
या प्रकरणात वाचणार आहोत.
आम्हाला कसे कळणार? कोणते स्थान स्वीकारले जाईल?
जर या दोन गोष्टी, जर एकाच राज्यात, म्हणजे पुरवठादाराचे
स्थान असेल, तर समजा मी महाराष्ट्र राज्याबद्दल बोललो तर.
पुरवठादाराचे ठिकाण मुंबई आहे.
त्यांचे मुंबईत दुकान आहे.
तो मुंबईतून शर्ट विकतो.
आणि पुरवठ्याचे ठिकाण काय आहे?
महाराष्ट्र राज्य. तर, पुरवठादाराचे स्थान आणि पुरवठ्याचे
ठिकाण, दोन्ही एकाच स्थितीत स्वीकारले जातील. दोन्ही एकाच
राज्यात स्वीकारले जातील. आणि जेव्हा दोन्ही एकाच राज्यात
स्वीकारले जातील, तेव्हा आंतरराज्य पुरवठा केला जाईल.
आणि जेव्हा दोन्ही एकाच राज्यात स्वीकारले जातील, तेव्हा
आंतरराज्य पुरवठा केला जाईल. आणि जेव्हा दोन्ही एकाच राज्यात
स्वीकारले जातील, तेव्हा आंतरराज्य पुरवठा केला जाईल.
आता ते कसे पाहिले जाते ते आपण वाचू. पुरवठा कुठे होत आहे?
पुरवठादाराचे स्थान, पुरवठ्याचे ठिकाण, त्याच राज्यात, त्याच
राज्यात, नंतर CGST आणि SGST लागू होईल. जर ते वेगवेगळ्या
राज्यांमध्ये, वेगवेगळ्या केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये असेल, तर
तुम्ही काय शुल्क घ्याल? जर ते वेगळे असेल, तर त्या बाबतीत
तुम्ही IGST आकाराल.
मग तुम्हाला IGST मिळेल. बघा, मुद्दा स्पष्ट आहे का? याला आपण
काय म्हणणार? आम्ही याला आंतरराज्य पुरवठा म्हणू. आंतरराज्य
पुरवठा.
आणि याला आपण काय म्हणणार? वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये जे घडत
आहे, त्याला आपण आंतरराज्य म्हणू.
आंतरराज्यीय पुरवठा.
मुद्दा पहा.
हे स्पष्ट आहे का?
हे स्पष्ट आहे का? तुम्ही प्रेरित आहात का? तुम्ही बाहेरून
प्रेरणा घेत नाही, आतमध्ये आग लावत आहात. चला मित्रांनो
सुरुवात करूया. आपले हृदय धरून बसा. आमच्या नवीन अध्यायाचे
स्वागत आहे. शक्य असल्यास थोडी टाळ्या वाजवा.
चॅप्टरचे नाव आहे प्लेस ऑफ सप्लाय. पुरवठा ठिकाण हे प्रकरणाचे
नाव आहे. आणि हा धडा आपल्याला सांगेल की पुरवठा इतर ठिकाणी
होत असेल. परंतु आम्ही, जीएसटी नुसार, हे गृहित धरू की ज्या
ठिकाणी पुरवठा केला जात आहे.
मग आपल्याला पुरवठादार ज्या ठिकाणी विक्री करत आहे त्या
ठिकाणासोबत पुरवठा ठिकाणाची तुलना पहावी लागेल. जर ते एका
राज्यात असेल तर CGST आणि SGST लागू होईल. जर ते वेगवेगळ्या
राज्यांमध्ये असेल तर IGST लागू होईल.
जर ते वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये असेल तर सीजीएसटी आणि एसजीएसटी
लागू होईल. जर ते वेगवेगळ्या राज्यांमध्ये असेल तर IGST आणि
SGST लागू होईल.
जर तुम्ही व्यवसायाच्या ठिकाणाहून पुरवठा करत असाल ज्याची
नोंदणी तुम्ही घेतली आहे. जर तुम्ही त्या व्यवसायाच्या
ठिकाणाची जीएसटीमध्ये नोंदणी केली असेल तर ठीक आहे. तुम्हाला
व्यवसायाचे समान स्थान मिळेल. ते पुरवठादाराचे स्थान मानले
जाईल.
उदाहरणार्थ, जर मी दिल्लीत दुकान चालवले आणि मी त्या दुकानाची
नोंदणी GST मध्ये घेतली असेल, तर मला पुरवठादाराचे समान स्थान
मिळेल.
जर मी दिल्लीत दुकान चालवले आणि मी त्या दुकानाची नोंदणी GST
मध्ये घेतली असेल, तर मला पुरवठादाराचे तेच स्थान मिळेल. जर
मी दिल्लीत दुकान चालवले आणि मी त्या दुकानाची नोंदणी GST
मध्ये घेतली असेल, तर मला पुरवठादाराचे तेच स्थान मिळेल.
जर मी दिल्लीत दुकान चालवले आणि मी त्या दुकानाची नोंदणी GST
मध्ये घेतली असेल, तर मला पुरवठादाराचे तेच स्थान मिळेल.
जर मी दिल्लीत दुकान चालवले आणि मी त्या दुकानाची नोंदणी GST
मध्ये घेतली असेल, तर मला पुरवठादाराचे तेच स्थान मिळेल.
सर, मी तुम्हाला सांगितले आहे की एक पुरवठादार आहे ज्यामध्ये
मालाची हालचाल होत आहे. उदाहरणार्थ, मला माझे स्वप्नातील घर
बांधायचे असेल तर मला मजबूत पाया हवा आहे.
त्यासाठी मला भक्कम पाया, सिमेंट आणि साड्या लागतात.
माझ्याकडे साड्या नव्हत्या. त्यामुळे मी माझ्या घरापासून 30
किलोमीटर अंतरावर असलेल्या साड्याच्या दुकानात गेलो. मी
म्हणालो की हे ठिकाण आहे आणि घर बांधण्याची गरज आहे.
मी म्हणालो, किती? तो म्हणाला, तुला दोन लाखांचा दंड भरावा
लागेल.
मी म्हणालो, ठीक आहे
2 लाखांचा दंड.
तो म्हणाला, हरकत नाही, कसं होईल? मी म्हणालो, ठीक आहे, तुला
करावे लागेल
2 लाख द्या, पण आम्ही सेवा देखील देतो. आम्ही तुमचा दंड थेट
तुमच्या घरी पाठवू. मालाची हालचाल असलेल्या पुरवठ्याच्या
बाबतीत, पुरवठा करण्याचे ठिकाण हे त्या वेळी मालाचे स्थान
असते जेव्हा रिसीव्हरला वितरणासाठी हालचाल संपते.
जेव्हा रिसीव्हरला डिलिव्हरीसाठी हालचाल समाप्त होते, तेव्हा
पुरवठ्याचे ठिकाण हे पुरवठादाराचे स्थान असते.
जेव्हा रिसीव्हरला डिलिव्हरीसाठी हालचाल समाप्त होते, तेव्हा
पुरवठ्याचे ठिकाण हे पुरवठादाराचे स्थान असते.
जेव्हा रिसीव्हरला डिलिव्हरीसाठी हालचाल संपते, पुरवठ्याचे
ठिकाण असते ते ठिकाण नसते, मग येथे या.
आयात-निर्यात करणारे लोक नसतील तर इकडे या.
ठीक आहे सर, आलात का? इथे आल्यावर काय बघायचं आहे? येथे
श्रेणी विभागल्या आहेत.
श्रेणीमध्ये, प्रथम काय आहे, मालाची हालचाल समाविष्ट आहे की
नाही? होय, ते आहे.
तर सर, पुरवठ्याचे ठिकाण हे ठिकाण आहे जेथे वितरणासाठी चळवळ
संपेल.
मग आंदोलन कुठे संपणार? दिल्लीतून ट्रक धावणार तर गुडगावला
आंदोलन संपणार का सर? गुडगावमध्ये वस्तू खरेदीसाठी आलेल्या
व्यक्तीचे घर आहे
गुडगाव. आंदोलन तिथेच संपणार का? गुडगावमध्ये आंदोलन संपणार
का? म्हणजे हरियाणा राज्यात, पुरवठादाराचे स्थान दिल्लीत आहे.
सर, हे वेगवेगळ्या राज्यात होत आहे.
मग या विक्रीवर काय लागू होणार? त्यावर CGST, ST लागू होणार
की IGST लागू होणार? उत्तर IGST लागू केले जाईल.
सर, आता तुम्हाला समजले आहे की पुरवठ्याचे ठिकाण महत्त्वाचे
का आहे.
आम्ही पुरवठ्याच्या ठिकाणाचा अभ्यास का करत आहोत? सर, मी या
प्रकरणाचा अभ्यास का करत आहे हे जेव्हा तुम्हाला कळते, तेव्हा
तुमची विचारसरणी, या प्रकरणाशी संबंधित विचारसरणी वेगळी होते.
शाळेत आम्ही अभ्यास करायचो, मला चांगले आठवते, गणिताचे शिक्षक
यायचे.
मला काही बोलायचे नाही, पण मन खूप वाईट आहे सर.
मला खूप वाईट वाटले.
मी अजूनही विचार करतो. 11वी-12वीच्या वर्गात गणिताचे शिक्षक
यायचे.
जर तुम्ही बारावीत गणिताचा अभ्यास केला असेल, तर डिफरेंशन,
इंटिग्रेशन, व्हेक्टर, थ्रीडी, हे चॅप्टर त्यावेळी असायचे.
एके दिवशी मी मॅडमला विचारले, मॅडम तुम्ही मला सांगा, मी
कॉमर्सचा विद्यार्थी आहे, तुम्ही मला भौतिकशास्त्र, भिन्नता,
एकत्रीकरण या गोष्टी शिकवता.
याचं माझ्या आयुष्यात काय योगदान आहे? तू मला सांग.
मी या अध्यायाचा अभ्यास का करावा? मॅडम म्हणाल्या, बेटा, तुला
पाहिजे असेल तर पास व्हावं लागेल.
हा अध्याय अभ्यासक्रमात आहे.
NCERT ने टाकले आहे
ते तुमच्या अभ्यासक्रमात.
सीबीएसईने ते तुमच्या अभ्यासक्रमात ठेवले आहे.
मी काय करू शकतो? मी म्हणालो, याचा काही उपयोग झालाच पाहिजे.
हे भिन्नता, एकीकरण आहे.
कॉमर्सच्या पार्श्वभूमीत, ते कुठेतरी वापरले गेले पाहिजे.
ती म्हणाली, ती कुठेही वापरली जात नाही.
मी म्हणालो, मी माझ्या कपाळावर काय लिहिले आहे? माझ्या
कपाळावर काही लिहिले आहे का? मी या अध्यायाचा अभ्यास का करावा?
ती म्हणाली, ठीक आहे, तुम्हाला हा चॅप्टर अभ्यास करायचा नाही,
तुम्ही वर्गाबाहेर जात रहा सर.
सर, मी आठवडाभर वर्गाबाहेर गेलो होतो.
आठवडाभर मी गणिताच्या वर्गात आलो नाही.
बारावीच्या वर्गात ना मला मॅडमने फोन केला ना मी गेलो.
इतर विषयांच्या वर्गात बसायचो.
गणिताच्या वर्गात मी गेलो नाही.
बारावीत सरांचा निकाल लागला आणि मला गणितात खूप कमी गुण
मिळाले.
इतर विषयात मला ९४, ९५, ९७ गुण मिळाले. गणितात मला खूप कमी
गुण मिळाले.
माझ्याकडे सांगण्यासाठी नंबरही नव्हता.
ठीक आहे, सर, मला माझा अहंकार आहे.
खरं तर, त्यावेळेस, जर कोणी मला सांगितले असते की या
अध्यायाचा उपयोग काय आहे,
मग मी त्या धड्याचा तसा अभ्यास केला असता.
मी कॉमर्स, बिझनेस स्टडीज शिकायचो.
शिक्षक मला सांगायचे, बेटा, बिझनेस स्टडीजमध्ये, तू शिकत
असलेल्या अध्यायांचे नियोजन, आयोजन, मला बारावीचा धडा चांगला
आठवतो.
ती म्हणाली, जर तुम्ही भविष्यात तुमचा व्यवसाय उघडला तर
तुम्हाला काही गोष्टींचे नियोजन करावे लागेल.
तुम्ही गोष्टींचे नियोजन कसे कराल? स्टाफिंग, स्टाफ कसा
ठेवायचा यावर एक अध्याय असायचा.
त्या म्हणाल्या, या सर्व गोष्टी भविष्यात वापरात येतील.
या गोष्टी व्यावहारिक बाबींमध्ये खूप उपयुक्त आहेत.
अर्थशास्त्राचा भरपूर उपयोग आहे.
खात्यांचा भरपूर उपयोग आहे.
चालू आहे.
इंग्रजीही वापरात येते.
साहेब, त्या विषयाचा काय उपयोग? आजपर्यंत मला त्याचा उपयोग
समजलेला नाही.
माझा नंबरही नाही.
त्यामुळेच त्या वेळी मला वाटायचे की, भविष्यात कधी शिकवले तर
त्याचा उपयोग मी माझ्या विद्यार्थ्यांना नक्कीच सांगेन.
या अध्यायाचा उपयोग काय? म्हणूनच, तुम्ही पाहिलेच असेल, मी
जेव्हा जेव्हा GST चा अध्याय उचलतो, तेव्हा मी पहिल्या 5-7
मिनिटांसाठी त्याची पार्श्वभूमी बनवतो.
आपण त्याचा अभ्यास का करत आहोत?
हे समजून घेण्याची काय गरज आहे साहेब? आणि एवढ्या तीव्रतेने
तुम्हाला शिकवणारा कोणी शिक्षक बाजारात असेल असे मला वाटत
नाही.
तुम्‍हाला प्रखरतेने शिकवणारी व्‍यक्‍ती तुम्‍हाला भेटली
असल्‍यास, त्‍याचे वडील भाऊ म्‍हणून ऐका.
बस एवढेच.
बाकी काळजी करण्यासारखे काही नाही.
गोष्टी अगदी सोप्या आहेत.
मी ते स्पष्ट करीन.
जीएसटी एक विनोद म्हणून येईल.
त्यात काहीच नाही.
जीएसटी काही नाही.
मी तुम्हाला उघडपणे सांगेन.
काही नाही.
लोकांना सवय झाली आहे.
इकडे ये.
२-३ उदाहरणे आहेत. चला ते पूर्ण करूया.
पुरवठा ज्यामध्ये वस्तूंची हालचाल समाविष्ट आहे जिथे वस्तू
तृतीय व्यक्तीच्या सूचनेनुसार प्राप्तकर्त्याला वितरित केल्या
जातात.
त्याला काय म्हणायचे आहे? त्याला असे म्हणायचे आहे की,
उदाहरणार्थ, तुम्ही विक्रेता आहात आणि मी तुमचा खरेदीदार आहे.
तुम्ही विक्रेता आहात.
चला तुमचे नाव श्री.
A. तुम्ही विक्रेता आहात.
तो विक्रेता आहे.
आणि तो गुडगावला बसला आहे.
आणि मी श्री.
खरेदीदार. आणि मी इथे महाराष्ट्रात बसलो आहे.
मी तुम्हाला कापसाचे कपडे भरलेला ट्रक देण्यास सांगितले आहे.
मी आहे
कपडे विक्रेता.
मला कपड्याने भरलेला ट्रक द्या.
मी तुला बसवले आहे.
मी तुम्हाला फोनवर ऑर्डर दिली आहे.
मी तुला काही आगाऊ पैसे दिले आहेत.
आता तुमची जबाबदारी काय? नियमानुसार तुमची जबाबदारी काय आहे?
तुमची जबाबदारी आहे की मी तुम्हाला जो काही वेळ दिला आहे, जो
काही वेळ निश्चित केला आहे, तोपर्यंत तुमचा जो काही ट्रक असेल
तो माझ्या महाराष्ट्रातल्या कारखान्यात पाठवा.
ह्यात मी तुला काही नवीन सांगितलं का? मग तुम्ही लक्ष का देत
नाही? इकडे ये.
मी त्याला फोनवर ऑर्डर दिली आहे की माझ्या फॅक्टरीत कपडे
भरलेला ट्रक पाठवा.
त्या व्यक्तीची जबाबदारी ही आहे की तो कपडे माझ्या कारखान्यात
पाठवेल.
पण त्याच वेळी एक खरेदीदार माझ्याकडे आला. आणि तो पंजाबचा
खरेदीदार होता.
माझ्याकडे आलेला तो पंजाबचा खरेदीदार होता.
तो म्हणाला, भाऊ, तू एक काम कर.
तू मला पुरव.
मलाही कापसाने भरलेला ट्रक हवा आहे.
त्यावेळी माझ्याकडे कापूस नव्हता.
मी या व्यक्तीला सांगितले, एक काम करा.
तू मला पुरवत नाहीस.
मी तुला पैसे दिले आहेत.
तुम्ही त्याला थेट पुरवठा करा.
मी काही चूक केली का? एक खरेदीदार माझ्याकडे आला.
मला त्या खरेदीदाराला परत पाठवायचे नाही.
जर मी खरेदीदाराला परत पाठवले तर बाजारपेठेतील माझी प्रतिष्ठा
नष्ट होईल.
उद्या तो खरेदीदार पुन्हा माझ्या दुकानात येणार नाही साहेब.
जे दुकान चालवतात त्यांना मी काय सांगू पाहतोय ते चांगलंच
कळेल.
खरेदीदार पुन्हा दुकानात येणार नाही.
माझा बाजार उद्ध्वस्त होईल साहेब.
माझ्याकडे कोणतेही साहित्य नाही.
मी इथल्या पंजाब सरदारजींना सांगेन, सरदारजी, एक काम करा.
मला २-३ दिवस द्या.
मी थेट माझ्या पुरवठादाराला सांगेन, तो तुम्हाला पुरवठा करेल,
सर.
हे एक मॉडेल आहे.
आता मला तुमच्याकडून जाणून घ्यायचे आहे.
तुम्ही सल्लागार आहात.
तुम्हीच सांगा, यात पुरवठ्याची जागा काय असेल? सर, आम्हाला
पुरवठादाराचे ठिकाण चांगले माहीत आहे.
हे पुरवठादाराचे स्थान आहे.
हे पहा.
हे पुरवठादाराचे स्थान आहे.
हे आपल्याला चांगलेच माहीत आहे.
हे माझे पुरवठादाराचे स्थान आहे.
पुरवठ्याचे ठिकाण काय आहे सर? कोणी मला पुरवठ्याचे ठिकाण
सांगेल का?
कारण ही एक गुंतागुंतीची परिस्थिती आहे.
आणि ही एक व्यावहारिक परिस्थिती देखील आहे.
सर, पुरवठ्याच्या जागी काय लिहिले आहे ते पहा.
तुम्हाला केस समजली का? तुम्हाला स्क्रीनशॉट घ्यायचा आहे की
फोटो घ्यायचा आहे? एकदा घ्या.
मी पुढे जाऊ का? साहेब, या प्रकरणात माझ्या पुरवठ्याची जागा,
पुरवठ्याची जागा काय असेल? असे मानले जाते की तिसरी व्यक्ती,
पहा, जर तुम्हाला तिसऱ्या व्यक्तीच्या सूचनेनुसार वस्तू
दुसर्‍या व्यक्तीला द्यायची असेल, तर ती तिसरी व्यक्ती,
म्हणजे मूळ खरेदीदार, म्हणजे मी, म्हणजे ती व्यक्ती, असे
मानले जाते. महाराष्ट्राला माल मिळाला आहे आणि पुरवठ्याचे
ठिकाण हे तृतीय व्यक्तीच्या व्यवसायाचे प्रमुख ठिकाण आहे.
महाराष्ट्रातील व्यक्तीला पुरवठ्याचे ठिकाण मानले जाईल.
हा मुद्दा आहे सर.
पहा, ठळक अक्षरात काय लिहिले आहे, म्हणजे साध्या शब्दात, जेथे
पुरवठादाराकडून तृतीय व्यक्तीच्या सूचनेनुसार
प्राप्तकर्त्याला वस्तू वितरित केल्या जातात.
तर, पुरवठ्याचे ठिकाण हे तिसर्‍या व्यक्तीचे व्यवसायाचे
प्रमुख ठिकाण आहे आणि वास्तविक प्राप्तकर्त्याचे नाही.
आम्हाला पंजाबच्या लोकांकडे पाहण्याची गरज नाही.
आपण स्वतःकडे पहावे.
ठीक आहे, सर? उदाहरणे येत आहेत.
आपण त्यांना दरम्यान कव्हर करू शकता.
काहीच अडचण नाही.
अगदी सोपा पुरवठा.
जर पुरवठा असा असेल की मालाची हालचाल होत नाही, तर अशा
परिस्थितीत, पुरवठ्याचे ठिकाण म्हणून काय पाहिले जाईल?
डिलिव्हरीच्या वेळी मालाचे स्थान पाहिले जाईल.
प्राप्तकर्त्याला वितरण.
तू परचुनच्या एका दुकानात गेलास, तू म्हणालास, बेटा एक काम
कर, मला थम्ब्स अप दे.
त्याने तुम्हाला थम्स अप दिला.
या पुरवठ्यात काही हालचाल आहे का?
काही मुल म्हणेल, होय एक चळवळ आहे.
मी तोंडातून अंगठा पितोय, ते माझ्या पोटात जात आहे.
काही हालचाल आहे का? बेटा, ही चळवळ नाही.
मी या आंदोलनाबद्दल बोलत नाही.
मालाची काही हालचाल आहे का? मालाची काही हालचाल आहे का? मी
दुकानात गेलो, त्याने मला थम्ब्स अप दिला.
कोणतीही हालचाल नाही.
त्यामुळे अशावेळी पुरवठ्याचे ठिकाण काय असेल? आम्हाला
पुरवठादाराचे स्थान माहित आहे.
मला विक्री करणाऱ्या व्यक्तीचे स्थान माहित आहे.
पुरवठ्याचे ठिकाण काय असेल? सर, पुरवठा करण्याचे ठिकाण असेल,
पाहा, रिसीव्हरला डिलिव्हरीच्या वेळी मालाचे स्थान.
त्यावेळी मालाचे स्थान काय? जेव्हा ते खरेदीदाराच्या हातात
दिले जात असेल, त्या वेळी वस्तूंचे स्थान जे असेल ते स्थान
पुरवठा करण्याचे ठिकाण मानले जाईल.
उदाहरण पहा, XZ लिमिटेड, मुंबई, गुडगावमध्ये शाखा कार्यालय
उघडते, KTS बिल्डर्सकडून एक इमारत खरेदी करते.
पूर्व-स्थापित कार्यालयाच्या खरेदीसाठी ते बिल्डरसोबत
स्वतंत्र करार देखील करते.
जरी कोणतीही GST दायित्व किंवा इमारत खरेदी होणार नाही, कारण
इमारत आमच्या अनुसूची 3 मध्ये समाविष्ट आहे.
पुरवठा स्वीकारला जाणार नाही.
कार्यालयीन फर्निचरवर जीएसटी लावण्यात येणार आहे.
आणि फर्निचरची हालचाल नसल्याने पुरवठ्याची जागा कोणती?
रिसीव्हरला डिलिव्हरीच्या वेळी स्थान.
मुद्दा साफ करायचा?
एसी उदाहरण.
तुम्ही शोरूममध्ये जा, क्रोमामध्ये जा, तुम्ही एसी घ्या.
बेटा, मी एसी घेतला तर होईल
मी ते स्वतः घरी बसवतो? मी तिथून काच कापणार का? मी प्लाय कट
करू का? मी स्थापित करू
स्वतः एसी? मी ते स्टॅबिलायझरशी कनेक्ट करू का? मी स्वतः करू
का? सर, ते म्हणतील की एक व्यक्ती येईल, तो तुमच्यासाठी हे
सर्व स्थापित करेल.
तो हे सर्व स्थापित करेल.
हे एक उदाहरण आहे.
मशीन वगैरे आहे.
तुम्ही मशीन घेतली आहे, पण एक व्यक्ती येऊन मशीन बसवेल.
तर, अशावेळी पुरवठ्याचे ठिकाण काय असेल? सर, पुरवठ्याचे ठिकाण
बसवण्याचे ठिकाण असेल.
उदाहरण पहा.
कारखान्यात बसवण्यासाठी एमए प्रायव्हेट लिमिटेडने दिल्लीहून
मशीन खरेदी केले.
तर, पुरवठ्याचे ठिकाण काय आहे?
ते मशीन जिथे बसवले जात आहे, तेच आमचे पुरवण्याचे ठिकाण आहे.
आणि शेवटच्या मुद्द्यावर या.
बोर्ड कन्व्हेयन्सवर चांगला पुरवठा केला जातो, जो खूप सामान्य
आहे.
तुम्ही ट्रेनमध्ये गेल्याचं पाहिलं असेल.
लांबचे प्रवास आहेत.
जसे तुम्ही दिल्लीहून मुंबईला ट्रेनने जाता.
दिल्लीहून जयपूरला ट्रेनने जा.
त्यामुळे ट्रेन चांगली धावत आहे.
दरम्यान, काही लोक
ट्रेनमध्ये जा.
ते म्हणतात, ही पेन आहे.
5 रुपयात 3 पेन.
हे 3 पेन असे आहेत की ते तुमचे नशीब बदलतील.
त्यांचे रिफिल अजून संपलेले नाही.
मग पुढच्या स्टेशनवर दुसरी व्यक्ती चढेल.
तो म्हणतो, महाराज, हा शर्ट घ्या.
150 रुपयांना 4 शर्ट आहेत.
कोणाला 150 रुपयांना 4 शर्ट खरेदी करायला आवडेल का? होय सर,
150, 150, 150.
मी येतोय भाऊ.
ते असेच करतात.
मी येत आहे याचा अर्थ काय? तो कृत्रिम मागणी निर्माण करत आहे.
तो कृत्रिम मागणी निर्माण करत आहे.
समजलं का? मी येतोय म्हणजे इथे जे खरेदीदार आहेत, जे लोक
ट्रेनच्या या डब्यात बसले आहेत, त्यांना असे वाटते की एखादी
व्यक्ती तिथे ती वस्तू विकत घेत आहे.
त्यामुळे जेव्हा एखादी व्यक्ती तिथे खरेदी करत असेल तेव्हा
आपणही खरेदी करू या, असे त्यांना वाटते.
लोक काहीतरी विकण्यासाठी ट्रेनमध्ये चढतात.
महिला पुढे जातात
आगगाडी. ते म्हणतात, मॅडम, एवढ्यासाठी बांगड्या घ्या.
बांगड्या घ्या. बांगड्या घ्या.
ते ट्रेनमध्ये चढतात. तुम्ही पाहिलं असेल. काही खाणारे-पिणारे
लोक ट्रेनमध्ये चढतात.
तर, साहेब, त्या प्रकरणात त्यांचा पुरवठा करण्याचे ठिकाण काय
आहे? तो पुरवठादारही आहे.
तो मालाचा पुरवठादारही आहे.
मग तू त्या गरीब भावाला का सोडतोस? त्याच्या बाबतीत
पुरवठ्याची जागा कशी बघायची? इकडे ये.
त्याच्या बाबतीत, बोर्डवर, विमानात, ट्रेनमध्ये, जहाजात,
मोटार वाहनात पुरवलेल्या वस्तूंच्या पुरवठ्याचे ठिकाण.
त्यामुळे पुरवठ्याचे ठिकाण काय असेल? ज्या ठिकाणी माल बोर्डवर
नेण्यात आला आहे.
ज्या ठिकाणी माल बोर्डवर नेण्यात आला आहे.
जयपूरमध्ये विक्री करणे ही वेगळी गोष्ट आहे.
पण जयपूर ते आधीच्या स्टेशनवर माल विकण्याची शक्यता आहे.
त्यामुळे ज्या स्थानकावर माल नेण्यात आला आहे, ते स्थानक
कोणते असेल? पुरवठ्याचे ठिकाण विचारात घेतले जाईल.
उदाहरण पहा आणि नंतर ते पूर्ण करा.
त्या श्री.
एक्स, श्री.
एक्स नवी दिल्ली ते कोटा या ट्रेनमध्ये चढला.
तो नवी दिल्लीला आला.
आणि तो माल विकू लागला.
तो नवी दिल्ली येथे चढलेल्या मालाची जयपूर येथे रेल्वेत
विक्री करतो.
जयपूरमध्ये माल विकायला सुरुवात केली.
तो माल दिल्लीत चढून आला.
त्यामुळे पुरवठ्याचे ठिकाण काय असेल? जिथे माल बोर्डावर
नेण्यात आला आहे.
ती नवी दिल्ली आहे जयपूर नाही जिथे ते विकले गेले आहेत.
माल कुठे विकला गेला आहे, त्याकडे बघू नका.
बोर्डावर माल कुठून नेला आहे, ते पाहावे लागेल.
सर, ज्या वस्तूंची निर्यात किंवा आयात होत नाही अशा
वस्तूंच्या बाबतीत हे पुरवठ्याचे ठिकाण होते.
सामान्य देशांतर्गत विक्री आहे.
अशावेळी पुरवठ्याच्या जागेकडे तुम्ही कसे पाहता? की तुम्ही
माल थेट तुमच्या खरेदीदाराला पाठवला आहे.
तुमच्याकडे इन्स्टॉलेशनचे काम आहे.
मालाची हालचाल आहे.
मालाची हालचाल नाही.
तुम्ही ट्रेनमध्ये माल विकत आहात.
तर, अशावेळी, साहेब तुम्ही पुरवठ्याच्या जागेकडे कसे पाहता?
हे आम्ही कव्हर केले आहे.
पुढील व्याख्यानात आपण उर्वरित विषय कव्हर करू.
खूप स्पष्ट आशा आहे, सर.
खूप खूप धन्यवाद.