सुप्रभात, शुभ संध्याकाळ, शुभ दुपार, जो कोणी मला या वेळी
पाहत आहे, कृपया त्या व्यक्तीला माझे हृदय द्या, माझे नाव
सीएस श्रेयगुप्ता आहे, तुमचा मित्र, तुमचा सहकारी, तुमचा
सहप्रवासी आहे.
या GST चर्चेत, मित्रा, कसे आहात सर्व? तू बरा आहेस ना? तुला
मजा येत आहे का? आपण भांडत आहात? तुम्ही आयुष्यात भांडत आहात
का? आपण गोष्टी समजण्यास सक्षम आहात?
ज्या गोष्टी तुम्हाला समजत नाहीत त्या समजून घेण्याचा प्रयत्न
करत आहात का? तुम्ही प्रयत्न करत आहात? तुम्ही जीवनाचा संघर्ष
लढताय का?
जर तू लढत नाहीस, तर माझ्या प्रिये, लक्षात ठेवा की तुझ्या
आयुष्यात कोणीही काही करणार नाही आणि तू स्वतःहून काहीही करू
शकणार नाहीस.
आयुष्यात फक्त तेच लोक पुढे येतात ज्यांना कसे लढायचे, दुखापत
कशी करायची हे माहित असते, पडायचे कसे माहित असते आणि
पडल्यावर कसे उठायचे हे माहित असते.
आयुष्यात प्रत्येकाला भरपूर यश मिळते. पहिल्याच फटक्यात,
पहिल्याच प्रयत्नात, पहिल्याच प्रयत्नात यश मिळवून देणारा असा
माणूस नाही.
टाटा, बिर्ला या सर्वांचे मोठे उद्योगपती बघितले तर त्यांचा
हा पहिलाच व्यवसाय नाही जिथे ते यशस्वी झाले आहेत.
सचिन तेंडुलकर, तुम्ही त्याला फलंदाज म्हणून ओळखता, पण तो आधी
गोलंदाज बनायला आला होता, हे तुम्हाला माहीत आहे का? तो
पूर्वी गोलंदाजी करायचा.
तो गोलंदाजीत अपयशी ठरला होता, तो फलंदाजीत आला होता. अमिताभ
बच्चन यांना ऑल इंडिया रेडिओने नाकारले होते.
त्यानंतर तो अभिनयात सुपरस्टार झाला. तुम्हाला नकारांना
सामोरे जावे लागेल.
अपयश येतात, पण अपयशालाही आलिंगन द्यावे लागते.
जसे तुम्ही यशाला कवटाळता तसे अपयशालाही मिठी मारावी लागते.
शेवटी, ते देखील माझी मुले आहेत. यश जर माझे मूल असेल तर अपयश
हे देखील तेच मूल आहे ज्याने मला यश कसे मिळवायचे हे शिकवले
आहे.
यश अविश्वासू आहे, हे लक्षात ठेवा.
तो थोड्या वेळाने येतो आणि त्याच्याबरोबर निघून जातो.
अपयश हा सर्वात मोठा शिक्षक आहे, तो तुम्हाला सर्व काही
शिकवते.
कसं वागावं, अयशस्वी झाल्यावर लोकांची वागणूक कशी बदलते.
या सर्व गोष्टी तुम्हाला अपयशाने शिकवल्या जातात.
तुम्ही पडल्यावर हरत नाही.
तू पुरुष आहेस, अवतार नाहीस.
म्हणून उभे राहा आणि कठोर परिश्रम करा.
मी तुम्हाला प्रेरित करतो जेणेकरून तुम्ही चांगली सुरुवात
कराल.
म्हणूनच मी तुम्हाला प्रेरित करतो, जेणेकरून तुम्हाला चांगली
सुरुवात होईल.
कारण त्यानंतर कष्ट करण्याची माणसाची सवय होऊन जाते.
कारमधील सर्वात शक्तिशाली गियर हा पहिला गियर आहे.
पहिल्या गीअरमधली ताकद पाचव्या गीअरमध्ये तेवढी नसते.
पहिला गीअर कार सुरू करतो आणि थोड्या हालचालीत आणतो.
चला आपला विषय सुरू करूया.
आम्ही पुरवठ्याबाबत चर्चा करत होतो.
पुरवठ्यावर चर्चा का झाली?
पुरवठ्याची काय गरज होती?
पुरवठ्याबाबत चर्चा करण्याची गरज काय होती?
तुम्हाला कोणी विचारले की, तुम्हाला जीएसटी मिळेल की नाही?
त्याची करपात्र घटना काय आहे?
करपात्र घटना म्हणजे पुरवठा.
वस्तू आणि सेवांचा पुरवठा.
पुरवठ्याची व्याख्या काय होती?
आम्ही सेक्शन 7 वर गेलो.
पुरवठ्याची व्याख्या आहे,
मग ती वस्तूंची विक्री असो, वस्तु विनिमय, देवाणघेवाण,
परवाना, वस्तू आणि सेवांचे भाडे असो.
विचार हा पैशाचा आहे.
विचार रोख किंवा प्रकारचा असू शकतो.
आणि व्यावसायिक हेतूने,
व्यवसायाच्या ओघात किंवा पुढे जाण्यासाठी,
मग त्या प्रकरणात काय विचार केला जाईल?
या तीन अटी पूर्ण झाल्यास,
मग काय विचार केला जाईल?
तो पुरवठा मानला जाईल.
पण अशी काही प्रकरणे होती,
सेवेची ती आयात होत आहे.
त्यावरही विचार सुरू आहे.
पैसेही येत आहेत.
पण व्यावसायिक हेतू नाही.
तुम्ही सेवा आयात करत आहात.
तुम्ही पैसे देत आहात.
पण ते व्यावसायिक हेतूसाठी नाही.
तेही त्यांनी पुरवठ्यात समाविष्ट केले आहे.
या बिंदूकडे पहा.
गेल्या व्याख्यानातही यावर चर्चा झाली होती.
तेही वाचले होते.
त्यानंतर, शेड्यूल 1.
याबाबत चर्चा करायची आहे.
शेड्युल १, असे काही उपक्रम आहेत.
असे चार उपक्रम आहेत.
असे चार उपक्रम आहेत,
जे म्हणते,
की तुम्ही वस्तू आणि सेवांची विक्री करत आहात.
ही चांगली गोष्ट आहे.
कोणताही विचार केला जात नाही.
जर विचार केला नसेल तर,
मग पुरवठ्याचा विचार करू नये.
परंतु, तरीही, शेड्यूल 1 म्हणते,
हे चार उपक्रम,
आपण पुरवठा करत असल्यास,
तुम्ही विक्री करत असाल तर,
आणि यामध्ये कोणताही विचार केला जात नाही.
यात विचार गुंतलेला नाही.
तरीही, काय मानले जाईल?
तो पुरवठा मानला जाईल.
आज या विषयावर चर्चा करायची आहे.
आम्ही हे दोन विषय आधीच कव्हर केले आहेत.
आज आपल्याला फक्त याच विषयावर कव्हर करायचे आहे.
मला साथ देत राहा.
इकडे ये.
काही नाही.
हे पहा.
शेड्यूल 1.
उपक्रम, शेड्यूल १ काय म्हणतो?
उपक्रम, पुरवठा म्हणून मानले जाणे,
जरी,
विचार न करता तयार केले.
पैशांशिवाय विक्री केली जात आहे.
पैशांशिवाय सेवा दिल्या जात आहेत.
पैसे गुंतलेले नसल्यास,
मग पुरवठा म्हणजे काय?
पण तरीही,
शेड्यूल 1 म्हणते,
नाही, पैसा गुंतलेला नाही.
हरकत नाही.
तरीही तो पुरवठा मानला जाईल.
आणि जर तो पुरवठा मानला जातो,
त्यानंतर त्यावर जीएसटी लागू होईल.
तुम्हाला बिल वाढवावे लागेल.
आणि त्यात,
तुम्हाला जीएसटी दाखवावा लागेल.
की, मला रु.चा जीएसटी मिळत आहे.
मुद्दा स्पष्ट आहे का?
इकडे ये.
कायमस्वरूपी हस्तांतरण.
पहिला मुद्दा पहा.
पहिला मुद्दा काय म्हणतो?
एक मिनीट.
मला बघू दे.
कायमस्वरूपी हस्तांतरण,
किंवा व्यवसायाच्या मालमत्तेची विल्हेवाट लावणे,
इनपुट टॅक्स क्रेडिट कुठे आहे,
मालमत्तेवर उपलब्ध.
कायमस्वरूपी, तुम्ही तुमची मालमत्ता हस्तांतरित करत आहात.
फुकट करत आहे.
कारण, हे सर्व मुद्दे सांगतात,
तुम्ही सेवा देत आहात,
किंवा वस्तू,
तुमची विक्री करत आहे,
पण, त्या बदल्यात,
तुम्हाला पैसे मिळत नाहीत.
एका प्रकारे,
तुम्ही सरकारला दाखवण्याचा प्रयत्न करत आहात,
म्हणजे, तुम्हाला पैसे मिळत नाहीत.
जरी,
मी माझी विक्री केली आहे,
मात्र, मला पैसे मिळालेले नाहीत.
मला पैसे मिळालेले नाहीत.
पैसे नसताना,
मग पुरवठा होत नाही.
आणि पुरवठा नसताना,
मग जीएसटीही लागू होत नाही.
परंतु, या प्रकरणात,
अनुसूची १ मध्ये,
सरकार,
जरा कडक झालो.
ते म्हणाले,
नाही, आम्ही तुम्हाला चार उपक्रम सांगू,
ते, भाऊ, जर तुम्ही विचार न करता केले तर,
नंतर देखील,
तुम्हाला जीएसटी भरावा लागेल.
हे काय आहे?
इकडे ये.
बघा, काय म्हणते?
मुद्दा अगदी सोपा आहे.
काही नाही.
तुम्ही कायमचे ट्रान्सफर करत आहात,
तुमची व्यावसायिक मालमत्ता.
कोणत्याही प्रकारची विल्हेवाट,
किंवा व्यवसायाच्या मालमत्तेचे हस्तांतरण.
व्यवसाय मालमत्ता म्हणजे,
कोणती मालमत्ता?
अशी काही मालमत्ता,
जे तुम्ही तुमच्या व्यवसायात वापरत आहात,
नियमितपणे.
जसे काही वनस्पती,
काही यंत्रसामग्री,
संगणक, टेबल, फर्निचर, कार, कार सोडा,
दुसरे काही घ्या.
कोणतीही मालमत्ता,
जे तुम्ही तुमच्या व्यवसायात वापरत आहात,
सामान्य मालमत्ता घ्या,
तुम्ही तुमच्या व्यवसायात वापरत असलेली कोणतीही मालमत्ता,
तुम्ही ते कायमचे ट्रान्सफर करत आहात.
कायमस्वरूपी हस्तांतरण म्हणजे,
ती संपत्ती तुम्ही कोणाला तरी दिली आहे.
आता, आपण त्या मालमत्ता पुनर्प्राप्त करू शकत नाही,
पुन्हा त्या व्यक्तीकडून.
उदाहरणार्थ,
माझा कापडाचा व्यवसाय आहे.
मी कापड विकतो.
माझे कापड काय आहे?
तो एक साठा आहे.
ती माझी यादी आहे.
आता, मी पैशाने ही यादी विकत घेतली आहे.
मी त्यावर जीएसटी भरला असावा.
इनपुट टॅक्स क्रेडिट.
मी त्याचा लाभ घेत आहे.
मी त्याचे इनपुट टॅक्स क्रेडिट घेतले असल्यास,
किंवा मी त्याचा लाभ घेत आहे,
आणि भविष्यात,
हे कापड मी माझ्या मित्राला मोफत देतो.
हे खूप घडते.
एक मित्र दुकानात येतो आणि म्हणतो,
हे कापड मला दे.
मी कापड उचलतो,
आणि त्याला द्या.
मी म्हणू,
हे घे.
जर मी,
विनामूल्य,
मी काय करत आहे?
मी व्यावसायिक मालमत्तेची कायमस्वरूपी विल्हेवाट लावत आहे.
मी माझ्या व्यवसायाची मालमत्ता कायमस्वरूपी दिली आहे.
व्यवसाय मालमत्ता काय होती?
कापड.
कापड काय होते?
साठा.
माझ्याकडे साठा होता.
स्टॉक म्हणजे काय?
ती एक व्यावसायिक मालमत्ता आहे.
ती माझी यादी आहे.
मी माझ्या व्यवसायाची मालमत्ता दिली आहे,
कायमस्वरूपी, मित्राला.
दुसरे उदाहरण.
मी एक फर्निचर विकत घेतले आहे.
आणि माझ्या घरात,
किंवा उदाहरणार्थ,
माझ्या कार्यालयात ठेवलेले फर्निचर,
जे मी विकत आणले आहे,
मागणी असेल,
भाऊ, तुम्ही जे फर्निचर घेतले आहे,
एक मित्र येतो आणि म्हणतो,
मला या फर्निचरची रचना आवडते.
आणि मला ते पहायचे आहे.
मुलीचे कुटुंबीय येत आहेत.
एक काम करा.
हा सोफा पाहून ते प्रभावित होतील.
हे खूप महाग आहे,
वास्तववादी सोफा.
तो असा सोफा आहे,
त्यावर बसून,
माणसाची बुद्धी खूप बदलते,
जो निर्णय घ्यायचा नाही,
तो निर्णय घेतो.
मी म्हणू,
तुम्ही हा सोफा पाहिला आहे का?
तो म्हणतो,
पण मी हा सोफा घेत आहे.
पण मी अटीवर घेत आहे,
की या सोफ्यासाठी मी तुला एकही पैसा देणार नाही.
मी म्हणू,
तू वेडा झालास का?
माझा एक मित्र आहे, माझी एक मैत्री आहे, माझ्याकडे पैसे
नाहीत, माझी एक मैत्रीण आहे, भाग्यश्रीचा एक खूप जुना डायलॉग
आहे की मैत्रीत, सॉरी नाही, धन्यवाद नाही.
मग मैत्रीत पैशाचा काय फायदा? मी म्हणालो ते घ्या, तुमचे घर
वाचेल, आमच्यासाठी काय मोठे आहे? म्हणून तो सोफा त्याच्या घरी
घेऊन गेला, मी काय कायमचे केले?
मी सोफा कायमस्वरूपी घेतला, तो माझा व्यवसाय होता, ते माझे
फर्निचर होते, मी तो ऑफिसमध्ये ठेवला होता जेणेकरून कोणी
क्लायंट आला तर त्याला शांतपणे बसता येईल,
मला काम करायला लावण्याची त्यांची मनं नसली तरी ते मला काम
करायला लावू शकतात.
मी सोफ्यात काही मंत्र पठण केले होते, मी त्यात काही पवित्र
राख टाकली होती, जरी त्यांना मला काम करायला लावण्याची
मानसिकता नसेल तरी ते मला काम करून देऊ शकतात.
आता मी सोफा कायमस्वरूपी माझ्या मित्राला दिला.
व्यवसायाच्या मालमत्तेचे कायमस्वरूपी हस्तांतरण झाले.
मी पुन्हा त्याच्याकडून सोफा घेणार नाही.
मी म्हणालो, तू घेतलीस तर घे, तुझ्याकडून परत घेण्यासारखे काय
आहे?
तुझ्या लग्नासाठी मी तुला एक संस्मरणीय भेट दिली आहे, जा. या
प्रकरणात, मी पैसे न दिल्याने, त्याने मला दिले नाही किंवा मी
घेतले नाही, याचा कोणताही विचार केला जात नाही.
व्यवसायाची मालमत्ता हस्तांतरित केली जात आहे. हस्तांतरण
म्हणजे पुरवठा, विक्री, हस्तांतरण, वस्तु विनिमय, देवाणघेवाण
यांची व्याख्या.
व्यवसायाची मालमत्ता हस्तांतरित केली जात आहे, परंतु पैसे
गुंतले जात नाहीत.
मग या प्रकरणात, तो पुरवठा म्हणून विचारात घ्यावा का?
याचे उत्तर आपण शोधू. ते म्हणाले की, तुम्ही आयटीसी घेतली
असेल तर बघा काय बोलतोय.
प्रथम ते पूर्ण वाचूया. व्यवसायाच्या मालमत्तेचे कोणतेही
हस्तांतरण, जसे की आमच्या उदाहरणात, तो सोफा होता आणि मागील
उदाहरणामध्ये, ते कापड होते.
मी तुम्हाला दोन उदाहरणे दिली आहेत. एखाद्या घटकाद्वारे
कायमस्वरूपी, विचारात न घेता, पुरवठा म्हणून पात्र ठरते.
पुरवठ्याचा विचार केला जाईल आणि चुकून पुरवठा झाला तर त्यावर
जीएसटी लावला जाईल.
त्यावर जीएसटी लावावा लागेल. जीएसटी दायित्व आकर्षित केले
जाईल.
हे लक्षात घेणे महत्त्वाचे आहे की जर इनपुट टॅक्स क्रेडिटचा
लाभ घेतला असेल तरच ही तरतूद लागू होते.
मी खरेदी केलेल्या कापडासाठी जर मी आयटीसी घेतली असेल, तर तो
पुरवठा मानला जाईल.
मी विकत घेतलेल्या सोफ्यासाठी जर मी ITC घेतला असेल, तर तो
देखील पुरवठा म्हणून गणला जाईल.
मी विकत घेतलेल्या सोफ्यासाठी जर मी ITC घेतला असेल, तर तो
देखील पुरवठा म्हणून गणला जाईल.
उदाहरणार्थ, मी 10 लाखांचा सोफा विकत घेतला. त्यात काही
मौल्यवान दगड होते.
तो 10 लाखांचा सोफा होता. आणि उदाहरणार्थ, 18% GST लादून, मी
11,80,000 किमतीचा सोफा विकत घेतला.
या 18% चे श्रेय मी घेतले आहे जे मी तुम्हाला व्याख्यानाच्या
सुरुवातीला स्पष्ट केले होते.
हे श्रेय घेण्याचा अर्थ काय होता?
याचे श्रेय मी घेतले आहे.
मला भविष्यात आउटपुट कर दायित्वाचा सामना करावा लागेल,
विक्री दरम्यान मी ग्राहकाकडून वसूल करीन,
सरकारकडे जमा करणे,
मी हे सर्व कर वजा करीन.
जर मी व्यवसायाच्या मालमत्तेचे श्रेय घेतले असेल तर मी ते
कायमचे हस्तांतरित करेन.
मी क्रेडिट घेतले आहे आणि माझ्याकडे सर्व व्यवसाय मालमत्ता
आहे.
उदाहरणार्थ, मी 10 लाखांचे कापड विकत घेतले.
१८% GST लादून.
त्याची एकूण किंमत 11,80,000 आहे.
ते आता माझ्याकडे आहे.
त्याचा वापर उत्पादनासाठी केला जाईल.
त्यावर मी आयटीसी घेतली आहे.
आणि मग त्याच दरम्यान,
माझा मित्र माझ्याकडे येतो आणि म्हणतो,
मला कापड दे.
मी त्याला कापड मोफत दिले.
मी ते कायमस्वरूपी दिले.
आता मी ते परत घेऊ शकत नाही.
मी आयटीसी घेतली आहे. मी उपलब्ध करून दिली आहे.
अशावेळी पुरवठ्याचा विचार केला जाईल.
मी त्यातून एकही पैसा घेतला नसला तरी,
पण तरीही ती माझ्यासाठी वस्तूंची विक्री मानली जाईल.
त्यावर मला जीएसटी जमा करावा लागेल.
व्यवसायाच्या मालमत्तेचे कायमस्वरूपी हस्तांतरण,
ज्यावर तुम्ही ITC घेतला आहे.
आणि जर तुम्ही नीट बघितले तर,
तुम्ही आनंद घेतला आहे.
तुम्ही 10 लाखांची व्यावसायिक मालमत्ता खरेदी केली आहे.
तुम्ही 10 लाखांचा स्टॉक खरेदी केला आहे.
त्यावर तुम्हाला जो काही कर भरावा लागला, तो कर तुम्ही खरेदी
करताना भरला.
आणि एवढेच नाही तर,
तुम्ही भरलेल्या कराचे श्रेय घेतले आहे.
त्यामुळे तुम्हाला आनंद झाला आहे.
तुमचे आउटपुट दायित्व,
जे यायचे होते,
1,80,000 पेक्षा कमी झाले आहे.
जेव्हा तुम्ही श्रेय घेतले,
तुम्ही अद्याप ही मालमत्ता वापरली नसली तरीही, तुम्ही ती
अद्याप विकलेली नाही.
जेव्हा तुम्ही कापड विकत घेतले,
असा विचार करून तुम्ही ते विकत घेतले
मी कापड विकत घेत आहे आणि नंतर विकेन.
किंवा मी नंतर त्यावर प्रक्रिया करेन.
त्यावर प्रक्रिया केल्यानंतर,
मी अंतिम उत्पादन विकेन.
तुम्ही ते विकले. आपण ते विकले नाही.
आपण ते विकले नाही.
जर तुम्ही ते विकले असते,
मग तुम्ही इनपुट टॅक्स क्रेडिटचा वापर केला असता.
तुम्ही आम्हाला कोणताही आक्षेप घेतला नाही.
तुम्ही अजून विकलेही नाही.
आणि तुम्ही इनपुट टॅक्स क्रेडिटचाही वापर केला आहे.
सर, कृपया पुन्हा एकदा कर भरा.
जेव्हा तुम्ही इनपुट टॅक्स क्रेडिटचा वापर केला असेल,
नंतर वजा केलेला भाग,
ज्याचा तुम्ही फुकट वापर केला आहे,
सर,
सरकारला द्या.
सरकारने ते मिळवावे.
मी काय म्हणतोय ते समजतंय का?
ती एक मालमत्ता आहे.
तुम्ही ते विकत घेतले.
खरेदीच्या वेळी तुम्ही कर भरला.
ती एक मालमत्ता आहे.
जेव्हा तुम्ही ते कायदेशीररित्या विकाल,
मग तुम्हाला त्याचा ITC वापरावा लागेल.
मी तसे केले नाही.
मी आधीच त्याचा ITC वापरला आहे.
मी आधीच ITC पूर्ण केले आहे.
आणि मी मालमत्ता विनामूल्य दिली आहे.
मी ITC वापरले आहे.
मीही लाभ घेतला आहे.
सर, तुम्ही घेतलेला फायदा,
ही एक साधी गोष्ट आहे.
तुम्हाला नंतर GST जमा करावा लागेल असे गृहीत धरले जाईल.
ही एक साधी गोष्ट आहे.
तीन अटी आहेत.
व्यावसायिक मालमत्तेचे हस्तांतरण आहे.
कायमस्वरूपी बदली आहे.
आणि तुम्ही आधीच ITC घेतला आहे.
ठीक आहे, सर?
शेवटच्या स्थितीबद्दल तो काय म्हणत आहे?
एक मिनीट.
इकडे ये.
शेवटच्या स्थितीबद्दल तो काय म्हणत आहे?
शेवटची स्थिती पाहता,
विचार न करता कायमस्वरूपी हस्तांतरण
कव्हर केले जाणार नाही
आणि पुरवठा म्हणून मानले जाणार नाही.
म्हणा, व्यवसाय मालमत्ता ज्यावर एकतर ITC अवरोधित आहे
किंवा GST मध्ये उपलब्ध नाही.
मी व्यवसाय मालमत्ता खरेदी केल्यास,
ज्यावर एकतर ITC उपलब्ध नाही
किंवा ITC उपलब्ध नसल्यास,
मग मी कोणते श्रेय घेईन?
माझ्याकडे आयटीसी नाही.
मला आयटीसी मिळत नाही.
जेव्हा मला कोणतेही ITC मिळत नाही,
मग मी कोणतेही श्रेय घेऊ शकणार नाही.
जेव्हा मी कोणतेही श्रेय घेतले नाही,
मग मी स्थितीत पडेन का?
व्यवसायाच्या मालमत्तेचे कायमस्वरूपी हस्तांतरण आहे
विचार न करता.
पण ITC उपलब्ध नाही.
ITC उपलब्ध नसल्यास,
मग ते शेड्यूल 1 मध्ये येणार नाही.
जर ते अनुसूची 1 मध्ये येत नसेल तर
मग तो पुरवठा म्हणून मानला जाणार नाही.
हा मुद्दा आहे.