शुभ सकाळ, शुभ संध्याकाळ, शुभ दुपार, जो कोणी मला आत्ता पाहत
आहे, तुम्हा सर्वांचे मनापासून स्वागत आहे.
मित्रांनो कसे आहात सगळे?
माझे नाव सी.एच. रेहगुप्ता आणि मी तुझा मित्र, तुझा सोबती,
तुझा सोबती.
या GST लेक्चरमध्ये तुमचा मित्र…
मित्रांनो, आत्तापर्यंत आपण परिचयाचा अध्याय कव्हर केला होता.
त्यात आपण पाहिलं होतं की जीएसटीचं मूळ काय आहे?
त्याचे मूळ स्वरूप काय आहे?
क्रेडिट यंत्रणा काय होती?
जीएसटी आणण्यामागे आमचा उद्देश काय होता?
मित्रांनो, आज मी ही चर्चा थोडी पुढे नेणार आहे.
एका नवीन अध्यायावर, आपण आज एक नवीन अध्याय सुरू करू.
मित्रांनो, अध्यायाचे नाव आहे पुरवठा.
अध्यायाचे नाव आहे पुरवठा.
आणि मित्रांनो, हा अध्याय कव्हर केल्यावर, तुम्ही GST मधील
बर्‍याच गोष्टी साफ करण्यास सुरवात कराल.
पुरवठा हा एक अतिशय महत्वाचा अध्याय आहे मित्रांनो.
जर तुम्हाला हा अध्याय समजला असेल, तर तुम्ही असे गृहीत धराल
की तुम्ही सुमारे 30-40% GST कव्हर कराल. त्यात काहीच नाही.
खूप साधी गोष्ट आहे.
चला मित्रांनो, सुरुवात करूया.
पण सुरुवात करण्यापूर्वी मला एक छोटीशी गोष्ट सांगायची आहे.
फक्त दोन मिनिटे माझे ऐका.
मित्रांनो, जेव्हा केव्हा पाऊस पडतो, जेव्हा जेव्हा बघतो
तेव्हा पावसात पक्षी कधीच उडत नाहीत.
कावळे आणि कबुतर पावसात कधीच उडत नाहीत.
ते एका छताखाली आसरा घेतात.
जर त्यांना तिथे काही सापडले तर ते त्याखाली लपून बसतात आणि
पाऊस थांबण्याची वाट पहातात.
मग आपण उडू शकतो.
पण तुम्ही कधी बाजा पाहिला आहे का?
लपून बसणे, घाबरणे, सहन करणे, भयभीत करणे.
सर, एक बाक पाऊस टाळतो.
कसे? ढगांच्या वर.
ढगांच्या वर उडत आहे.
साहेब, हे ढग आणि पाऊस काही नाही.
या तुमच्या आयुष्यातील समस्या आहेत.
ज्याला या समस्यांची भीती वाटते, तो एका कोपऱ्यात बसून
आयुष्याची खूप मोठी संधी गमावून बसतो.
संधी का?
कारण मित्रांनो, प्रत्येक समस्या ही एक संधी घेऊन येते.
प्रत्येक समस्या आपल्यासोबत काहीतरी नवीन करण्याची संधी घेऊन
येते.
एखादी समस्या असेल, ती समस्या तुम्ही सोडवली तर तुमच्यासाठी
एक नवीन संधी निर्माण होते.
अडचणीत संधी.
प्रत्येक संकट नवीन संधी घेऊन येतो.
जर तुम्ही त्या संकटावर नियंत्रण मिळवाल तर कदाचित ती संधी
तुम्हाला सुपरस्टार, नायक बनवेल.
मित्रांनो, बाजासारखे व्हा.
ढगांवरून उडायला शिका.
अडचणींवर मात करा.
समस्यांनी भारावून जाऊ नका.
अडचणींवर मात करा.
समस्यांना आपले गुलाम बनवा.
मग तुम्हाला दिसेल की साहेब, ते आयुष्य तुमच्यापासून काहीही
हिरावून घेऊ शकणार नाही.
तुमच्या आयुष्यात काही आग आणा.
येथे सर्व जग मृत आहे.
फार कमी लोकांकडे आहे.
पण, सर, नायक तोच आहे.
आहे ना?
तोच नियतीचा सिकंदर.
तेव्हा हसत राहा सर.
हसत राहा.
अडचणींची काळजी करू नका सर.
जीवनात लढायला शिका.
या.
चला मित्रांनो.
तो पुरवठ्याचा अध्याय आहे.
या.
चला पुरवठ्याच्या अध्यायाकडे जाऊया.
पुरवठ्याचा अध्याय महत्त्वाचा का आहे?
ते आम्हाला काय सांगते सर?
सर, मी तुम्हाला आधी सांगितल्याप्रमाणे, जीएसटीमध्ये दोन
उपक्रम असायचे.
ते वेगळे होते.
उत्पादन वेगळे होते.
जीएसटीही वेगळा होता.
जीएसटीपूर्वी जुनी व्यवस्था होती.
मला क्षमा करा.
जुन्या राजवटीत वेगवेगळे उपक्रम असायचे.
मॅन्युफॅक्चरिंग ही वेगळी गोष्ट होती.
मालाची विक्री ही वेगळी गोष्ट होती.
आणि सेवांची तरतूद ही वेगळी गोष्ट होती.
हे तिन्ही उपक्रम वेगवेगळ्या प्रकारे करपात्र होते.
या तीन कामांवर कर कधी लावायचा?
हे वेगवेगळ्या कृतींमध्ये, वेगवेगळ्या ठिकाणी लिहिले गेले.
पण सर, जीएसटी आल्यापासून या तिन्ही कामांना एकत्र केले आहे.
एक राष्ट्र, एक कर असे मोदी सतत सांगतात. बस एवढेच.
या सर्व गोष्टी एकत्र येऊ लागल्या आहेत.
आता, सर्वात मोठा प्रश्न आहे, सर, ठीक आहे, तुम्ही म्हणालात
की जीएसटी करपात्र आहे.
पण जीएसटी कधी करपात्र आहे?
GST कधी करपात्र आहे?
जेव्हा तुम्ही मजकूर वाचता,
मी तुम्हाला एक नियम सांगत आहे.
जेव्हा तुम्ही मजकूर वाचता, तुम्ही आयकर वाचता किंवा जीएसटी
वाचता, मजकूरात तुम्ही कोणतीही कृती वाचता तेव्हा सर्वात
महत्त्वाचा प्रश्न हा आहे की जीएसटी करपात्र कधी आहे?
आयकर.
जेव्हा तुम्ही उत्पन्न मिळवाल.
त्याचप्रमाणे, जीएसटी कधी करपात्र आहे?
याचा विचार करा.
GST चे नाव काय?
वस्तू आणि सेवा कर.
तर, अक्कल.
तुमचा मेंदू थोडा वापरा.
मला सांगा, जीएसटी कधी करपात्र आहे?
जेव्हा मी वस्तू किंवा सेवा पुरवतो.
साधी गोष्ट आहे.
मी तुला दुसरे काही सांगितले नाही.
जेव्हा मी वस्तूंचा पुरवठा करतो किंवा सेवा पुरवतो तेव्हा मला
काय मिळेल?
जीएसटी.
या प्रकरणात तेच आहे.
अजून काही नाही.
हा धडा आम्हाला करपात्र इव्हेंटबद्दल सांगतो.
मी काय म्हटलं?
करपात्र घटना.
करपात्र घटना म्हणजे काय?
तुमच्यावर कर आकारला जावा असा प्रसंग कोणता?
तर, ही करपात्र घटना म्हणजे पुरवठा.
जेव्हा तुम्ही वस्तू किंवा सेवांचा पुरवठा करता तेव्हा एक
करपात्र घटना तयार होते, ज्याला पुरवठा म्हणतात.
आणि त्या करपात्र इव्हेंटमुळे तुमचा GST गोळा करण्याची आणि
जमा करण्याची जबाबदारी निर्माण होते.
साधी गोष्ट आहे.
जेव्हा तुम्ही वस्तू विकता किंवा सेवा प्रदान करता तेव्हा
पुरवठा कार्यक्रम तयार केला जाईल. आणि तुम्ही GST ला जबाबदार
असाल.
सर, इतकं सोपं आहे का?
मग अध्याय संपला.
अध्याय संपला.
हे आम्हाला समजले.
हे आम्हाला आधीच माहित होते.
जेव्हा मी वस्तू विकतो किंवा सेवा देतो तेव्हा मला माझा
जीएसटी गोळा करावा लागतो आणि तो जमा करावा लागतो.
तर, अध्याय संपला.
चल घरी जाऊ.
नाही मित्रांनो.
हे इतके सोपे नाही.
सरकार खूप हुशार आहे.
कायदे करणारे इतके सभ्य नसतात.
कायदे करणारे कायदे बनवतात तेव्हा ते अनेक पळवाटा लपवतात.
पुरवठा या शब्दाचे बरेच अर्थ आहेत.
सर्वप्रथम, पुरवठा या शब्दाची स्वतःमध्ये एक व्याख्या आहे.
पुरवठा म्हणजे काय?
कोणत्या गोष्टी पुरवठा मानल्या जातात?
कोणत्या गोष्टी पुरवठा मानल्या जात नाहीत?
पुरवठ्याची व्याख्या आहे.
जर तुम्ही त्या व्याख्येत पडलात तर ती एक व्याख्या आहे.
तुम्ही त्या व्याख्येत आल्यास, तुम्ही वस्तूंचा पुरवठा केला
आहे किंवा सेवा पुरवल्या आहेत असे गृहीत धरले जाईल.
आणि तुम्ही पुरवठा करताच, तुम्ही GST साठी जबाबदार असाल.
आता या प्रकरणामध्ये आपल्याला काय अभ्यासायचे आहे, भविष्यात
आपण ज्या व्याख्यानांवर चर्चा करू, ते या व्याख्येची चर्चा
करतील.
ही व्याख्या काय सांगते?
पुरवठा म्हणजे काय?
पुरवठा कसा आहे? मी तुम्हाला मूलभूत गोष्टी सांगतो.
आराम करा, काळजी करण्याची गरज नाही.
मी पत्राचा लिफाफा नुकताच उघडला आहे.
मी तुला हळूहळू या जगात घेऊन जाईन.
तुम्हाला त्याचा आनंद मिळेल.
माझे म्हणणे फार लक्षपूर्वक ऐका.
बघा मित्रांनो, पुरवठ्याची व्याख्या सांगते की जर तुम्ही
वस्तू आणि सेवा, वस्तू किंवा सेवांचा पुरवठा केला तर जीएसटी,
वस्तू आणि सेवा, कर असेल तर पुरवठा फक्त वस्तू आणि सेवांचाच
असेल हे सर्वसामान्य समजले जाणारे सत्य आहे.
दुसरी अट अशी आहे की तुम्ही पुरवठा कराल, तुम्ही विक्री कराल,
पण त्यासाठी पैसे द्या.
तुम्ही हे काम फुकटात करत नाही.
पुरवठ्याची सर्वात मोठी अट ही आहे की साहेब, तुम्ही जी काही
वस्तू देत आहात किंवा जी सेवा देत आहात, ती तुम्ही फुकट देत
नाही.
तुम्ही ते विचारात घेत आहात.
मी काय म्हटलं?
विचार करणे.
विचार म्हणजे जर मी तुम्हाला वस्तू देत आहे, तर तुम्ही मला
त्या बदल्यात काय देता? सामान्य भाषेत विचार म्हणजे किंमत.
सामान्य भाषेत, तो पैसा आहे, सर.
हे सारे जग, ही जी भांडणे चालू आहेत, ती फक्त किंमत आणि
पैशावर चालू आहेत, साहेब.
आजच्या रेट्यात पैसा ही एवढी मोठी गोष्ट बनली आहे, हे विसरता
कामा नये, पण तो भावांचा शत्रू झाला आहे.
हे पुत्र आणि पालकांचे शत्रू झाले आहे साहेब.
वाटा मागितला नाही तर आयुष्य गुलाबासारखं दिसेल असं ते
म्हणतात.
आणि वाटा मागितला तर आयुष्य कसं दिसेल?
तुम्हाला हे चांगलंच माहीत आहे सर.
असो, आपण विषयापासून दूर जात आहोत.
हा विचार करण्यासारखा विषय आहे.
जर तुम्ही वस्तू आणि सेवांचा पुरवठा करत असाल, जर तुम्ही
वस्तूंचा पुरवठा करत असाल, जर तुम्ही सेवांचा पुरवठा करत असाल
तर करत आहात.
त्यामुळे सर्वप्रथम आपल्यावर जीएसटी लागू होईल की नाही हे
पाहावे लागेल.
आपण काय वाचत आहोत? आमच्यावर जीएसटी लागू होईल की नाही हे
आम्ही पाहत आहोत.
तर, त्यासाठी अट काय आहे? तो पुरवठा असावा.
ठीक आहे, सर? तेथे पुरवठा असावा.
सामान्य भाषेत, मला वाटते की मी एखाद्या व्यक्तीला काहीतरी
देत ​​आहे.
पण तुम्हाला ते सामान्य भाषेत घेण्याची गरज नाही.
त्यासाठी त्याची व्याख्या वाचावी लागेल.
म्हणते की पुरवठ्यात अनेक गोष्टी आहेत.
पण मूळ गोष्ट अशी आहे की तुम्ही वस्तू आणि सेवा देत आहात.
तुम्ही पैसे घेत आहात आणि देत आहात.
तुम्हाला मोबदला मिळत आहे.
आणि तिसरी गोष्ट व्यावसायिक कारणांसाठी आहे.
व्यवसायाच्या कोर्समध्ये किंवा पुढे, हा शब्द नंतर येईल.
तुम्ही जी काही सेवा देत आहात, कोणतीही वस्तू विकत आहात,
आपण त्यांना वैयक्तिकरित्या देत नाही.
तुमचा व्यवसाय पुढे नेण्यासाठी तुम्ही त्यांची विक्री करत
आहात.
मी आहे
वैयक्तिक हेतूसाठी कोणतेही काम करत नाही. मी सेवाभावी हेतूने
कोणतेही काम करत नाही.
काहीवेळा प्रमाणे, एक मोठा सुपरस्टार आहे, आपला सलमान खान.
बिइंग ह्युमनमध्ये तो खूप चॅरिटी करतो.
कधी सायकलचे वाटप करतो, कधी टी-शर्ट वाटतो, कधी
तो टी-शर्ट वितरित करतो, कधी तो टी-शर्ट वितरीत करतो, कधी तो
टी-शर्ट वितरित करतो.
उदाहरणार्थ, तो म्हणतो की मी बिईंग ह्युमनची सायकल वाटप करत
आहे.
सामान्य भाषेत, ते कसे दिसेल? सलमान खान काय करतोय? तो मालाचा
पुरवठा करत आहे.
कशाचा पुरवठा? तो माल करत आहे.
या गोष्टीवर जीएसटी लागू होणार का हे पाहावे लागेल.
मालाचा पुरवठा, आमच्या मते.
तो सायकल पुरवठा करतो.
ठीक आहे, सर.
तो पैसे घेतो का? तो
त्यांना मोफत देत आहे, बरोबर? तो पैसे घेत नाही.
तिसरी गोष्ट, तो या सर्व गोष्टी व्यावसायिक हेतूने करत आहे
का? तो व्यावसायिक हेतूने करत नाही.
त्याला फक्त परोपकार करायचा होता.
मी माझी सायकल दानधर्मासाठी देत ​​आहे.
तर, सर, त्या बाबतीत, ते आहे
पुरवठ्याच्या व्याख्येत? बघा, वस्तू आणि सेवा, वस्तू जात
आहेत, पण आहे
पुरवठ्याच्या व्याख्येत समाविष्ट आहे? पुरवठ्याच्या व्याख्येत
ते समाविष्ट नाही.
आणि पुरवठ्याच्या व्याख्येत ते समाविष्ट नसल्यामुळे त्यावर
जीएसटी लागू करावा की नाही? त्यावर जीएसटी लागू करू नये.
हा सर्वात सोपा मुद्दा आहे.
या गोष्टीची वेगळी व्याख्या आहे.
आम्ही ते स्वतंत्रपणे कव्हर करू.
आणि व्यवसाय म्हणजे काय? व्यवसायात काय येते?
व्यवसायात काय येत नाही? आम्ही या सर्व गोष्टी कव्हर करू.
मी तुम्हाला फक्त मूलभूत गोष्टी सांगत आहे.
आम्ही काय करतोय सर? सर मला काही समजत नाही.
मला काहीही समजत नाही.
काय शिकवताय सर? मला काहीही समजत नाही.
काय करत आहात?
काय म्हणताय साहेब? मला काहीही समजत नाही. मी म्हणालो, बेटा,
टेन्शन घेऊ नकोस.
मला खूप मजा येते. काय म्हणताय साहेब ? तुमच्या
विद्यार्थ्यांना काही कळत नाही.
काय म्हणताय साहेब? तुम्ही त्याचा आनंद घेत आहात का? काय
म्हणताय साहेब? बेटा, जर तुला आता काही समजत नसेल तर याचा
अर्थ असा आहे की भविष्यात जेव्हा आम्ही ही गोष्ट कव्हर करू,
तेव्हा तू ती गोष्ट मोठ्या आवडीने पाहशील.
तुम्ही ती गोष्ट मोठ्या आवडीने बघाल.
ती गोष्ट तुम्ही कुतूहलाने बघाल.
मला तेच हवे आहे.
मला फक्त तुझे लक्ष हवे आहे मित्रा.
फक्त लक्ष देत रहा.
गोष्टी समजून घेत राहा.
सर, मी तसे करेन
हे मजा येईल सर.
काय अभ्यास करताय सर? पुन्हा पहा.
जीएसटी कधी लागू होणार हे पाहायचे आहे.
कोणत्या व्यवहारांवर जीएसटी लागू होईल? जीएसटी कधी लागू
होणार? हे खूप सोपे आहे.
जीएसटी कधी लागू होणार? वस्तू आणि सेवांचा पुरवठा.
अशी ही घटना आहे. तुम्ही कोणतीही वस्तू किंवा सेवा पुरवल्यास,
तुम्हाला जीएसटी लागू होईल.
हे आतापर्यंत स्पष्ट आहे का? आता आम्ही पाहतोय की तुम्ही
पुरवठा म्हणालात.
पण पुरवठ्यात काय समाविष्ट आहे? काय झाकलेले नाही? पुरवठ्याची
व्याख्या काय आहे? पुरवठ्याचा अर्थ काय? पुरवठ्याचा अर्थ असा
आहे की तुम्ही पैसे देऊन पुरवठा करत आहात.
तुम्ही पैसे देत आहात आणि ते व्यवसायासाठी करत आहात.
याची व्याख्या अपूर्ण आहे.
मी आहे
फक्त तुम्हाला मूलभूत गोष्टी सांगत आहे.
जर तुम्ही या सर्व गोष्टींमध्ये झाकून गेलात.
उदाहरणार्थ, माझ्याकडे कोटचे काम आहे.
हे कपड्यांचे काम आहे.
मी कोट विकतो.
कोट पुरवठा.
आणि समजा हा कोट रु.
5000. म्हणून मी ते रु.ला विकले.
5000. कोटचा पुरवठा रु.
5000. कसे
खूप? साठी रु.
5000. कोट विकणे हा माझा व्यवसाय आहे का? होय.
त्यामुळे या पुरवठ्याचा विचार करावा का? होय.
त्यामुळे यावर जीएसटी लागू होईल का? होय.
मुद्दा स्पष्ट आहे का?
हा मुद्दा आहे.
आणखी एक विचारात घ्या.
माझ्या कारखान्याबाहेर एक भुकेलेला भिकारी आला.
म्हणाले, श्री.
गुप्ता, तुम्ही इतके पैसे कमावता.
तुम्ही इतके छान कपडे घालता.
मी पण कोट घालू शकतो का? मी पण कोट घालू शकतो का? मी म्हणालो,
ठीक आहे.
माझ्याकडे दयाळू हृदय होते.
मी त्याला एक-दोन कोट ठेवायला सांगितले.
मी काय केले? मी वस्तूंचा पुरवठा केला.
मी पैसे देऊन केले का? मी केले
ते विनामूल्य.
हे करणे हे माझे व्यावसायिक उद्दिष्ट होते का? नाही.
मग हा वस्तू आणि सेवांचा पुरवठा आहे का? नाही.
त्यामुळे यावर जीएसटी लागू व्हावा का? नाही.
ही मूळ गोष्ट होती.
चला पुरवठ्याच्या व्याख्येकडे जाऊया.
मी तुम्हाला मजकुरावर घेऊन जातो.
हा जीएसटी काय म्हणतो?
मित्रांनो, काळजी करू नका.
मी तुला नंतर सांगेन.
बघा, मी सुरुवातीला काही व्याख्या दिल्या आहेत.
त्यानंतर, विभाग 7 येथे येतो.