नमस्कार मित्रांनो, कसे आहात? नवीन विषयावरील नवीन
व्याख्यानात आपले स्वागत आहे.
आधी सांग, कसा आहेस?
बाहेर मस्त मजा, घरी सगळे खुश.
मित्रांनो, एक नवीन दिवस, एक नवीन सकाळ आज काहीतरी नवीन घडेल
अशी आशा घेऊन येते.
आणि आज खरोखरच एक नवीन व्याख्यान आहे.
मी हे व्याख्यान सुरू करण्यापूर्वी, मी तुम्हाला सांगू
इच्छितो की आम्ही आतापर्यंत पाच प्रमुख डोके कव्हर केली आहेत.
PGVP, घराची नफा, भांडवली नफा, इतर स्रोत, पगार.
आम्ही आतापर्यंत या पाच प्रमुख उत्पन्नाचा समावेश केला आहे.
आज आपण एका अतिशय नवीन, उत्तम विषयाची सुरुवात करणार आहोत.
आणि विषयाचे नाव आहे TDS, Tax Deducted at Source.
आजचा विषय आहे TDS.
T-D-S मला खात्री आहे की तुम्ही हा शब्द याआधी कोणाकडून तरी
ऐकला असेल.
जर तुम्ही पेमेंट कमी करत असाल तर तुम्ही टीडीएस कापता का?
मी तुम्हाला TDS कापल्याशिवाय वरपासून खालपर्यंत खरेदी करेन.
या काही गोष्टी तुम्ही आधी ऐकल्या असतील.
आता TDS म्हणजे काय?
प्रथम आपण त्याचा अर्थ समजून घेण्याचा प्रयत्न करूया.
TDS म्हणजे काय?
त्याचे पूर्ण रूप काय आहे?
ते कधी काम करते आणि कधी नाही?
मला माझे नोटपॅड उघडू दे.
आणि पांढऱ्या पडद्याकडे न्या.
बघा मित्रांनो, आजकाल आपण खूप हायटेक झालो आहोत.
एके काळी शिक्षक आम्हाला ब्लॅक बोर्ड बघायला सांगायचे.
मी तुम्हाला पांढरा फलक बघायला सांगतोय.
ती तशीच आहे. सर्व काही काळा आणि पांढरे होत आहे.
इकडे ये.
सर, तुम्ही खूप वेळ वाया घालवत आहात.
कोणीही वेळ वाया घालवत नाही. इकडे ये.
स्रोतावर कर कपात
हे आमच्या विषयाचे नाव आहे.
व्हॅट कर
जे तुम्ही तुमच्या स्रोतावर वजा केले.
स्त्रोतावर कपात करणे म्हणजे काय?
उदाहरणार्थ, जर मी तुम्हाला पैसे देत असेल आणि तुम्ही मला
काही सेवा दिल्या असतील आणि मी तुम्हाला एखाद्या गोष्टीसाठी
पैसे देत असाल तर तुम्ही भरलेला आयकर जो तुम्ही सरकारकडून
कापला जाईल.
मी ते तुमच्या वतीने वजा करत आहे.
तुम्हाला समजलं का?
उदाहरणार्थ, ही एक व्यक्ती आहे.
त्याचे नाव अमर आहे.
आणि तो दुसऱ्याला पैसे देत आहे.
त्याचे नाव अँथनी आहे.
ठीक आहे? तो एखाद्याला कशासाठी तरी पैसे देत आहे.
उदाहरणार्थ, तो रु. १ लाख.
आता, रु.
1 लाख जे तो देत आहे
प्रथम, आपण पाहू की तो कशासाठी पैसे देतो?
तो पगार देत आहे का?
काही करण्याचा करार आहे का?
तो त्या करारानुसार पैसे देत आहे का?
तो भाडे देत आहे का?
ज्या मालमत्तेसाठी तो पैसे देत आहे ती खरेदी किंवा विक्री
करण्याचा व्यवहार आहे का?
अशा गोष्टी घडल्या आहेत का?
प्रथम, कोणता व्यवहार होत आहे याचे वर्गीकरण करावे लागेल.
व्यवहार काय आहे?
याचे वर्गीकरण करावे लागेल.
त्यानंतर करपात्र म्हणून भरणारी व्यक्ती कोणाच्या हातात असेल?
अँथनीच्या हाती.
पेमेंट अँथनीला जात आहे.
अँथनी या रु.वर आयकर भरतील का?
१ लाख?
या प्रकरणात,
अँथनीचा आयकर अमर जमा करेल.
तो जमा कसा करणार?
त्यातून तो काही टक्के वजा करेल.
उदाहरणार्थ, त्याने रु. त्यातून 10,000 रु.
त्याला किती मोबदला देणार?
रु. ९०,०००.
रु. 90,000 अँथनीला जातील.
उर्वरित रुपये कोठून देणार?
10,000 जाणार?
अमर ते पैसे खिशात ठेवणार का?
नाही सर.
सदर रु.
अमरकडे असलेले 10,000 सरकार जमा करतील.
रु. 10,000.
कोणाच्या वतीने?
अँथनी यांच्या वतीने डॉ.
जर एखादी व्यक्ती एखाद्या गोष्टीसाठी पैसे देत असेल तर प्रथम,
तो कशासाठी पैसे देत आहे याचे वर्गीकरण केले पाहिजे.
कारण प्रत्येक व्यवहाराचा दर वेगळा असतो.
मी त्या व्यक्तीला जे काही पेमेंट करत आहे, त्याचा इन्कम
टॅक्स, त्या पेमेंटचा आयकर जो त्या उत्पन्नावर जमा केला जाईल,
तो इतर पक्षाकडून जमा केला जाणार नाही.
मी जाईन आणि दुसऱ्या पक्षाच्या वतीने,
मी ते जमा करीन.
सदर रु.
अँथनीला मिळत असलेले ५० लाख, त्याचा स्रोत कोणाचा?
ते कोण देत आहे?
तो कोणाचा स्त्रोत आहे?
कोणाकडून पैसे मिळतात?
तो कोणाचा स्त्रोत आहे?
अमर.
अमर काय करतोय?
तो कर कपात करत आहे.
स्रोतावर कर कपात.
मी मुळापासून सुरुवात करत आहे.
मी काही तांत्रिक करत नाही.
कर कापला.
WHO? अमर.
कोणाची? अँथनीचा.
अमर कोण आहे?
पेमेंट देणारा स्त्रोत.
कुठे जमा करणार?
ते सरकार जमा करणार आहे.
अँथनीचा कर.
साहेब, अमर त्याच्यावर एवढा दयाळू का आहे?
अँथनी स्वतः जाऊन त्याचा कर जमा करू शकतो.
अमर त्याच्यावर इतका दयाळू, उदार का आहे?
उद्देश काय?
महोदय, जर तुम्हाला हेतू जाणून घ्यायचा असेल तर कृपया
माझ्याशी हे समजून घ्या.
उद्देश काय?
TDS का आला?
त्यामागे काय तर्क आहे?
जर तुम्ही आज उत्पन्न मिळवाल तर त्यावर तुमचा आयकर कधी जमा
कराल?
पुढील वर्षी?
जर तुम्ही रु.
आज १ लाख आहे, त्यावर तुमचा कर कधी जमा करणार?
पुढील वर्षी?
सरकारला पैसे कधी मिळणार?
पुढील वर्षी.
सध्या या वर्षी सरकारकडे एकही पैसा शिल्लक नाही.
सरकारला जो काही पैसा मिळेल तो पुढच्या वर्षी येईल.
सरकार काय म्हणाले?
एक वर्षानंतर पेमेंट येईल.
आपण हे का करत नाही?
जर एका वर्षानंतर या व्यक्तीचा आयकर ३०% असेल तर आज आपण
त्याच्याकडून ५%, १०%, २% का वसूल करत नाही?
जी शिल्लक राहिली आहे, तो पुढच्या वर्षी त्याचे रिटर्न फाइल
करेल तेव्हा त्याच्याकडून आम्ही ते घेऊ.
जर ही गोष्ट अस्तित्वात नसती,
मी म्हणत आहे, उदाहरणार्थ, ते 2020 आहे.
येथे एका व्यक्तीने रु.
१ लाख.
यावर, उदाहरणार्थ, त्यावर कर होता
च्या रु. 30,000.
२०१४ मध्ये रु.चा कर होता असे गृहीत धरू.
यावर 30,000 रु.
त्यामुळे हा कर रु.
30,000, 2021 मध्ये जमा होतील का?
इथे जमा होईल का?
सरकारला रु.
एका वर्षानंतर 30,000.
माझी विकासकामे थांबू शकतात.
मी सरकार असलो तर मला निधी द्यावा लागला तर वर्षभर माझी
विकासकामे थांबतील.
मी हे का करू नये?
मी अशी तरतूद आणीन की मला रुपये जमा करावे लागतील.
30,000 येथे.
तो म्हणेल, होय.
तर, एक काम करा.
तुम्ही इथे कमावता तेव्हा आम्हाला रु.
आज 10,000.
आणि उर्वरित रुपये जमा करा. येथे 20,000.
ते काय करणार?
जबाबदारी असेल.
तुम्ही कमावलेले पैसे आता तुम्हाला तुमच्या नोंदींमध्ये,
तुमच्या हिशोबाच्या वहीत, तुमच्या वह्यांमध्ये मुद्दाम
दाखवावे लागतील.
तुम्हाला क्रमांकाचे उत्पन्न दाखवावे लागेल.
1 कारण तुम्ही आधीच रु.चा कर कापला आहे.
त्यावर 10,000 रु.
आणि ते वजा करण्याचा तुमचा हेतू नव्हता.
तुम्हाला पैसे देणार्‍या व्यक्तीची जबाबदारी होती.
आम्ही तुमच्यावर कोणतीही जबाबदारी टाकलेली नाही.
आम्हाला माहीत आहे की आम्ही तुमच्यावर कोणतीही जबाबदारी टाकली
तर तुम्ही काहीही कराल.
त्यामुळे तुम्हाला पैसे देणाऱ्या व्यक्तीवर आम्ही जबाबदारी
टाकली आहे.
तो कोण आहे? तो स्रोत आहे.
तो काय करणार?
तो तुमचा कर कापून तुम्हाला पैसे देईल.
सरकारला रु. आज 10,000.
शासनाची विकासकामे पूर्ण होतील.
आणि उर्वरित रु.
20,000, तुम्ही तुमचे रिटर्न फाइल करता तेव्हा ते जमा करा.
हा मुद्दा आहे.
सर, यामुळे करदात्याचे नुकसान होत नाही का?
जर मी रु.
1,00,000 आज,
मला पैसे कमी मिळत आहेत.
मला रु. ९०,०००.
होय बिल्कुल. तोटा होतो.
सरकारला अनेक गोष्टींमध्ये स्वतःचा फायदा दिसतो.
तोटा होतो.
उदाहरणार्थ, तुम्ही रु.
या वर्षी 100 कोटी.
जर तुम्ही या वर्षी 100 कोटी कमावले असतील आणि त्या वर, तुमचा
आयकर 30 कोटी होता.
आता तुम्ही 30 कोटी कधी जमा केले असतील?
या वर्षी कमावले असते तर पुढच्या वर्षी जमा केले असते का?
पुढच्या वर्षी तुम्ही ते जमा केले असते का?
2020 मध्ये तुम्ही 100 कोटी कमावले असते तर तुमचा कर 30 कोटी
झाला असता.
समजा, जेव्हा कर जमा करण्याची तुमची पाळी होती, रिटर्न
भरण्याची तुमची पाळी होती, त्यावेळी तुम्ही विजय मल्ल्या
किंवा नीरव मोदी यांचे चरित्र वाचत असाल आणि तुम्ही
त्यांच्यापासून इतके प्रेरित झालात की, जेव्हा ते 30 कोटींचा
कर जमा करण्याची तुमची पाळी होती, तुम्ही पळून गेलात.
सरकारचा कर 30 कोटी होता.
सरकारला जे 30 कोटी मिळायला हवे होते, ते मिळाले नाहीत.
मग सरकार काय म्हणेल?
यापेक्षा आपण चांगले काही करू शकलो असतो.
जेव्हा या व्यक्तीला 100 कोटी मिळत होते, तेव्हा ते पैसे मिळत
होते, तेव्हा आम्ही त्याचा कर तिथे कापला असता.
आता त्याला परदेशात जावे लागले तरी किमान सरकारकडून १० कोटी
किंवा ५ कोटी मिळाले असते.
आता काहीच येत नाही.
सर, व्यावहारिक जीवनात अशा अनेक समस्या होत्या.
म्हणूनच सरकार म्हणाले, एक काम करूया.
जेणेकरून वर्षभरानंतर आमचे पैसे कमी होणार नाहीत.
SAC ला आज उत्पन्न मिळत आहे, त्यावर पुढील वर्षी कर भरला जाईल.
जर वर्षभर माझे पैसे कमी झाले नाहीत, जर त्याचा हेतू बदलला
नाही,
त्यातील काही टक्के मी आज वसूल करेन.
मी सरकार आहे, आज काही टक्के मी वसूल करेन.
जर मी या व्यक्तीला थेट पकडले तर तो काहीतरी किंवा दुसरे करेल.
मी त्याला थेट पकडले तर कदाचित तो दिसणार नाही.
तो कदाचित पळून जाईल.
त्यामुळे मी त्याच्यावर जबाबदारी टाकली.
जो त्याला पैसे देत आहे, तो कोण आहे?
त्याचे नाव स्त्रोत आहे.
आता तोच सोर्स, जो त्याला भरतोय, तो टॅक्स कापून भरेल.
आणि उर्वरित कर, सरकारच्या खात्यात जमा केला जाईल.
सर, ही TDS ची संकल्पना आहे.
फक्त संकल्पना समजून घ्या.
तुम्ही पैसे कमवत आहात, तुम्हाला सर्व पैसे मिळणार नाहीत.
काही पैसे कापले जातील.
ते का कापले जाईल?
तुमचा इन्कम टॅक्स, तुमचा इन्कम टॅक्स इतर कोणीतरी जमा करत
आहे.
ते कोण जमा करतंय?
स्त्रोत.
ज्यांच्या बरोबर तुम्ही ते प्राप्त करत आहात.
तुमच्या वतीने तुम्ही तुमचा कर सरकारकडे जमा करत आहात.
सर, ही संकल्पना आहे.
वेगवेगळ्या प्रकारच्या पेमेंटवर, टीडीएसचे वेगवेगळे प्रकार
आहेत.
वेगवेगळे दर आहेत.
टीडीएस कधी आणि कसा कापायचा?
यावर आपण सविस्तर चर्चा करू.
प्रथम, तुम्हाला मूळ संकल्पना समजली का?
तुम्हाला मूळ संकल्पना समजली का?
आता टीडीएस कधी कापला जातो?
ते कधी वजा केले जाते?
एकतर पेमेंट प्राप्त होत असताना.
जेव्हा पेमेंट येत असेल, तेव्हा एकतर वजा करा.
सर, इतर पक्ष मला पैसे देत नसल्याचीही शक्यता आहे.
मी त्यांना सेवा देत आहे.
मी त्यांना माझी सेवा देत आहे.
मी माझी बिले जमा करत आहे.
पण जेव्हा जेव्हा मी त्यांना फोन करतो तेव्हा माझे पैसे
भरण्यासाठी ते म्हणतात, होय, आम्ही ते पूर्ण करत आहोत.
आपण ते पाहतो आहोत, समजून घेत आहोत.
बँकेचा सर्व्हर काम करत नाही.
चेकबुक संपले.
पेनाची शाई संपली.
आम्ही तुमचे पेमेंट पूर्ण करू.
पेमेंट आले नाही.
संपूर्ण वर्ष संपले.
पेमेंट आले नाही.
देय होता, पण...
मी 100 कोटींचे काम केले असेल, तर पेमेंट मला मिळाले नसले तरी
ते देय होते.
जर मी...
आम्ही म्हणतो, जमा आधार.
तुम्ही 11वी इयत्तेत शिकला असाल तर, व्यापारी आधारावर.
त्यानुसार माझ्या नफा-तोटा खात्यात,
मी माझी विक्री, माझी कमाई दाखवीन.
मला ते मिळाले आहे की नाही.
ते माझे उत्पन्न झाले आहे.
आता ते माझे उत्पन्न झाले आहे, तेव्हा त्यावर माझा आयकरही
लावला जाईल.
त्यामुळे साधी गोष्ट आहे की, जेव्हा प्राप्तिकर लागू होईल,
तेव्हा सरकार पुन्हा सक्रिय होईल.
जर त्याच्यावर आयकर लावावा लागतो, 100 कोटींचे उत्पन्न असेल,
30 कोटींचा कर लावावा लागतो, मग आजच त्यातून काही पैसे का
मिळत नाहीत?
सर, पेमेंट आहे, पण जेव्हा तुमच्या वहीत, जो देणार आहे,
त्याने तुमच्या खात्यात जमा केले आहे.
त्याने तुम्हाला पैसे दिलेले नाहीत, परंतु त्याने त्याची
सामान्य प्रवेशिका पास केली आहे.
त्याने तुमच्या खात्यात जमा केले आहे.
त्याने अद्याप पैसे दिलेले नाहीत.
तरी पण,
TDS ची जबाबदारी त्या व्यक्तीवर लादली जाईल.
जबाबदारी कोणाची?
जो तुम्हाला पैसे देत आहे.
ती तुमची जबाबदारी नाही.
तुम्ही आधीच काळजीत आहात.
तुम्ही आधीच सेवा दिल्या आहेत.
सेवा दिल्यानंतर तुम्हाला काही पैसे कापून मिळतात.
ती तुमची जबाबदारी नाही.
ही जबाबदारी देणाऱ्याची, स्त्रोताची आहे.
तुमचा कर कापून सरकारकडे जमा करण्यासाठी.
त्याने तुमचा कर कापला आहे,
पण तो अजूनही काम करत आहे.
त्याने तुमचा कर कापला आहे, पण तो सरकारकडे जमा करत नाही.
साहेब, ही जबाबदारी तुमची नाही.
ती तुमची जबाबदारी नाही.
कोण पकडणार?
तो पकडला जाईल.
त्याने तुमचा कर कापला आहे, पण तुमचा कर कापला गेला आहे या
अंधारात त्याने ठेवले आहे.
पुढच्या वर्षी 30 कोटींचा आयकर भरावा लागला याचा आनंद आहे.
10 कोटी गेले.
मी पुढच्या वर्षी २० कोटी देईन.
हा तुमचा भ्रम आहे का?
तो भ्रम तुम्हाला देत आहे की मी तुमचा कर कापला आहे?
पण, ढोल जपता काय?
तो सरकारकडे जमा करत नाही.
येणार्‍या सर्व जबाबदाऱ्या, येणारा व्याज दंड, ती व्यक्ती
भरेल.
तुम्हाला कोणतीही अडचण येणार नाही.
ती व्यक्ती वजा करायला विसरली तर?
जर तो वजा करणे विसरला तर ते खरे प्रकरण असू शकते.
तुमच्या हातात 100% मिळेल.
जर त्या व्यक्तीने ते कापले नाही, तर अशा परिस्थितीत, तुमची
जबाबदारी असेल की तुम्ही तुमचे रिटर्न फाइल करा आणि भरला
जाणारा कर जमा करा.
हे काही मूलभूत मुद्दे आहेत.
मी भविष्यात त्यांना कव्हर करत राहीन.
तुम्हाला मूलभूत गोष्टी समजल्या का?
TDS चा उद्देश काय आहे?
TDS साधारणपणे कधी कापला जातो?
एकतर तुम्हाला पेमेंट मिळाल्यावर किंवा तुम्हाला पैसे मिळत
नसताना.
दुसऱ्या पक्षाने त्यांच्या वहीत सर्वसाधारण प्रवेश पास केला
आहे.
तरीही टीडीएस कापण्याची जबाबदारी त्या व्यक्तीवर पडेल.
या क्षणापर्यंत ते आत्मसात करा.
मी हे व्याख्यान इथेच थांबवत आहे.
एकदा आत्मसात करा.
पुढील व्याख्यानात,
मी कोणत्या दरांवर पेमेंट करण्‍याबद्दल नवीन विभागांसह
प्रारंभ करेन
टीडीएस कापला जातो.
मी इथेच थांबेन.
खूप खूप धन्यवाद.