प्रत्यक्ष कर आणि अप्रत्यक्ष कर.
प्रत्यक्ष कराचा अर्थ काय?
डायरेक्ट टॅक्स मधून तुम्हाला काय समजते?
थेट.
तुमच्याकडून थेट शुल्क आकारले जात आहे.
तुम्ही तुमच्या मित्रांसोबत रस्त्यावर जात आहात.
तुमच्या कॉलरवर तुमच्या पाठीवर थाप पडते.
आणि थेट तुमच्या खिशातून ती व्यक्ती पैसे काढते.
थेट.
अप्रत्यक्षपणे नाही.
तुम्ही ३ मित्रांसोबत जात आहात.
तुम्ही रस्त्यावर जात आहात.
एक मित्र इथे आहे.
आणि तुम्ही मध्यभागी चालत आहात.
तुमच्या खिशात तुमच्या पाठीवर थाप पडते.
त्याने पैसे तिथे ठेवले होते.
त्याने ते तुमच्याकडून काढून घेतले.
थेट.
इकडून तिकडे नाही.
तो तुमच्याकडून घेत आहे.
तो तुमच्या कमाईवर घेत आहे.
मी काय म्हणतोय?
याचा अर्थ काय?
समजून घेण्याचा प्रयत्न करा.
कर दोन प्रकारचे असतात मित्रांनो.
प्रत्यक्ष कर आणि अप्रत्यक्ष कर.
प्रत्यक्ष कर म्हणजे,
वाहे कर.
जी तुमच्या कमाईवर थेट तुमच्याकडून घेतली जाईल.
तुम्ही आज 100 रुपये कमवा.
आणि सरकारने म्हटले आहे की देशातील आयकर, जो थेट कर आहे, तो
थेट कर आहे, तो 10 रुपये असेल.
मोदी संध्याकाळी येतात आणि म्हणतात,
आणि तो म्हणतो,
मित्रांनो, आज रात्री ८ वाजल्यापासून जो कोणी पैसे कमावतो,
त्याला त्याच्या कमाईतील १०% थेट कर म्हणून भरावा लागतो.
तर, यावरून तुम्हाला काय समजले?
सरकार तुमच्या कमाईतील १०% थेट तुमच्याकडून घेत आहे.
म्हणजे, जर तुम्ही 100 रुपये कमावले तर तुम्हाला 10 रुपये
टॅक्स भरावे लागतील.
तुमच्याकडे 90 रुपये शिल्लक असतील.
थेट.
जे पैसे कमावतात.
दोन भाऊ राहतात असे घर आहे.
उदाहरणार्थ, कुटुंबाचा खर्च दरमहा रु.50,000 आहे.
आणि दोन भाऊ आहेत.
तर, रु.25,000 एका भावाने दिले आहेत.
आणि रु.25,000 दुसऱ्या भावाने दिले आहेत.
जेणेकरून घरखर्च चालतो.
घरात विकास चालूच असतो.
या प्रकरणात, घर आपला देश, आपले सरकार आहे.
आणि हे दोन भाऊ 25,000 रुपये देत आहेत.
हे काय आहे?
थेट कर.
ते ते स्वतः देत आहेत.
ते त्यांच्या उत्पन्नातून थेट जमा करत आहेत.
त्यांच्या उत्पन्नातून ते पैसे जमा करत आहेत.
मुळात प्रत्यक्ष कर म्हणजे काय?
जे पैसे तुम्ही स्वतः, स्वतः, स्वतःच्या खिशातून जमा करा.
तुम्ही स्वतःच्या खिशातून द्या साहेब.
हा मुद्दा आहे.
ते समजण्यासारखे आहे.
जर तुम्हाला हे समजले असेल, तर हे समजून घेतल्यास, संपूर्ण
संकल्पना तुम्हाला स्पष्ट होईल.
ते तुम्ही स्वतःच्या खिशातून जमा करा.
तुम्ही ते जमा करा.
माझे लिखाण थोडे आहे...
माझ्या हस्ताक्षरावर मला पद्मभूषण मिळाले आहे.
म्हणून, कृपया मला याबद्दल क्षमा करा.
पण कृपया अर्थ समजून घ्या.
मुद्दा स्पष्ट आहे का?
जो कर तुम्ही स्वतः तुमच्या खिशातून जमा करता.
तो कर तुम्ही कोणाकडून वसूल करू शकत नाही.
या प्रकरणात, तुम्ही असे म्हणू शकत नाही की जर तुम्हाला 10
रुपये कर जमा करायचा असेल, तर मी तो दुसऱ्या व्यक्तीकडून घेईन
आणि तो कर पुन्हा जमा करेन.
हे शक्य नाही.
तुम्हाला तुमचे पाकीट उघडावे लागेल.
त्यातून तुम्हाला 10 रुपये काढावे लागतील.
आणि ते पैसे तुम्हाला सरकारी तिजोरीत जमा करावे लागतील.
तुम्ही इतर कोणत्याही व्यक्तीकडून 10 रुपये घेऊ शकत नाही.
आणि ही प्रत्यक्ष कराची ओळख आहे.
थेट, तुम्हाला हे पैसे द्यावे लागतील.
तुम्ही ते इतर कोणाकडूनही गोळा करू शकत नाही.
आणि या देशात सध्या एकच थेट कर आहे आणि तो म्हणजे आयकर.
तर, मला काय म्हणायचे आहे?
मला काय म्हणायचे आहे?
आयकर हा थेट कर आहे.
आणि आयकर जो मी स्वतः मिळवीन,
ते मी माझ्या खिशातून जमा करीन.
उदाहरणार्थ, जर मी वर्षाला 1 कोटी रुपये कमावतो आणि मोदीजी
म्हणतात की 10% कर हा थेट कर आहे,
मग मी माझे पाकीट उघडून 10 लाख रुपये काढेन.
मी माझ्या स्वतःच्या खिशातून 10 लाख रुपये काढून घेईन.
मी माझे पाकीट उघडून 10 लाख रुपये काढेन.
मी स्वतःच्या खिशातून १० लाख रुपये काढून सरकारी तिजोरीत जमा
करीन.
मी इतर कोणत्याही व्यक्तीकडून ते 10 लाख रुपये गोळा करू शकत
नाही.
ते पैसे मी माझ्या खिशातून देतो.
माझे उत्पन्न थोडे कमी होते.
माझ्याकडे असलेले एक कोटी रुपये,
मी 10 लाखांचा कर जमा केला.
आता फक्त ९० लाख रुपये शिल्लक आहेत.
अक्षय कुमारचेच उदाहरण घ्या.
तो म्हणतो की तो वैयक्तिक श्रेणीमध्ये देशातील सर्वाधिक आयकर
भरतो.
तर, समजा मी वर्षाला रु. ५०० कोटी कमावले आणि रु. १५० कोटी कर
जमा केले तर ते काय आहे?
तो थेट कर आहे.
मी 500 कोटी रुपये कमावले आहेत, पण मी माझ्या स्वतःच्या
खिशातून 150 कोटी रुपये जमा करत आहे.
500 कोटी रुपये आले आहेत.
मी ते माझ्या पाकिटात जमा केले आहे.
पण नंतर माझ्या लक्षात आलं
मोदी म्हणाले होते की कर दर 10% आहे.
तुम्ही जे काही कमावता, 10% प्रमाणे थेट कर द्या.
तर, मी काय करू?
मी माझ्या वॉलेटमध्ये जमा केलेल्या रु. 500 मधून 10% प्रमाणे
मी रु. 50 कापून घेईन.
मी 50 रुपये कापून सरकारी तिजोरीत जमा करीन.
कथेचा सार असा आहे की मी माझ्या खिशातून इतर कोणत्याही
उत्पन्नाशिवाय जो कर जमा करतो, त्याला थेट कर म्हणतात.
मला माझे स्वतःचे उत्पन्न कमी करावे लागेल.
सर, डायरेक्ट टॅक्स इथे दुखतो.
तुम्ही डायरेक्ट टॅक्स भरता तेव्हा इथे त्रास होतो.
कारण तुम्ही कमावता.
तुम्ही तुमचे उत्पन्न वॉलेटमध्ये जमा केले आहे.
आणि आता कर भरण्यासाठी पाकीट पुन्हा उघडत आहे.
थेट कर.
थेट साठी डी.
हृदयदुखीसाठी डी.
मुद्दा स्पष्ट आहे का?
याच्या उलट अप्रत्यक्ष कर आहे.
अप्रत्यक्ष कर म्हणजे, मी इथे जे लिहिले आहे, ते थेट कर आहे.
तुम्ही स्वतःच्या खिशातून जे काही जमा करता, त्याला थेट कर
म्हणतात.
तर, अप्रत्यक्ष कराचा विरुद्धार्थी अर्थ काय आहे?
जे तुम्ही स्वतःच्या खिशातून जमा करत नाही.
साहेब, काय म्हणाले?
काय म्हणालात?
असे काही कर आहेत का जे मी माझ्या स्वतःच्या खिशातून जमा करत
नाही?
जे मला दुसऱ्याकडून मिळू शकेल?
साहेब, सांगा.
मला असे कर काय आहेत हे जाणून घ्यायचे आहे.
मी तेच करीन.
जर मला कर भरावा लागेल,
मी दुसऱ्याकडून घेईन आणि जमा करीन.
मला अशा कामात रस आहे.
मी स्वतःच्या खिशातून पैसे का जमा करू?
सर, माझे ऐका.
तुम्ही कपडे किंवा शर्ट घेण्यासाठी दुकानात गेला असाल.
तुम्ही हॉटेलमधून जेवण मागवले असेल किंवा जेवायला गेला असेल.
आणि जेव्हा बिल भरण्याची वेळ येते तेव्हा ती व्यक्ती
तुमच्यासाठी बिल घेऊन आली असावी.
इनव्हॉइस म्हणतात.
त्या पावत्यावर ते लिहिलेले असावे
मी ते दुसऱ्या पेनने लिहीन.
त्या इनव्हॉइसवर तुम्हाला ही रक्कम भरायची आहे असे लिहिलेले
असावे.
उदाहरणार्थ, तुम्ही शर्ट खरेदी करायला गेला होता.
त्यावर या शर्टची किंमत ५० रुपये असल्याचे लिहिले आहे.
तुझ्या हृदयावर हात ठेवून मला सांग की तू रु.
रु. किमतीच्या शर्टसाठी 1000.
तुम्ही कधी GST च्या नावाने थोडे पैसे भरता का?
तुम्ही जीएसटीच्या नावाने पैसे भरता.
जीएसटीच्या नावावर पैसे भरून फायदा नाही.
पण तरीही तुम्ही पैसे द्या.
आता समजा तुम्ही रु. जीएसटीच्या नावावर 100 रु.
दुकानदाराला एकूण किती पैसे द्याल?
रु. 1000, रु.
100 किंवा रु.
मला सांग. यावेळी तुम्ही हॉट सीटवर बसला आहात.
अभिधा बच्चन तुमच्या समोर उभी आहे.
हा एक कोटी रुपयांचा प्रश्न आहे. 1 कोटी.
दुकानदाराला किती पैसे देता?
रु. 1000, रु.
100 किंवा रु.
पर्याय रु. 1100.
अभिनंदन! तुम्ही रुपये जिंकता. 1 कोटी.
एवढ्या पैशाचे काय करणार?
इकडे ये.
तुम्ही रु. 1100.
आता हा मुद्दा दुकानदाराच्या कोनातून समजून घ्या.
तुम्ही शर्ट विकत घेतला आणि रु. 1100.
तुम्ही रु.चा शर्ट विकत घेतला.
1000 आणि तुम्ही रु.
जीएसटीच्या नावावर 100 रु.
तुम्ही जीएसटी कोणाला दिला?
तुम्ही दुकानदाराला जीएसटी दिला.
दुकानदाराने काय केले?
त्याने विक्री केली.
विक्रीवर जीएसटी आकारला जातो.
त्याने स्वतः जीएसटी भरला का?
त्याने विक्री केली.
विक्रीवर जीएसटी आकारला जातो.
त्याने स्वतः जीएसटी भरला का?
हो किंवा नाही?
त्यांनी अतिशय हुशारीने तो जीएसटी हलवला.
तो जीएसटी तुम्ही भरत आहात.
तुम्ही GST भरत आहात.
तुम्ही शर्ट खरेदी करत आहात आणि GST जोडत आहात.
बिलाची एकूण रक्कम ही तुम्ही भरत आहात.
तुम्ही कोणाला जीएसटी भरत आहात?
तुम्ही दुकानदाराला जीएसटी भरता का?
दुकानदार कोणता?
मला जीएसटी दिला जातो.
मला जीएसटी दिला जातो. जीएसटी भरण्याची जबाबदारी तुमची आहे
आणि दुकानदाराने अतिशय हुशारीने तुम्हाला जीएसटी भरायला लावला
आहे.
दुकानदार तुमच्याकडून जीएसटी वसूल करेल आणि सरकारकडे जमा करेल.
असे घडते. मी तुम्हाला वेगळे काही सांगत नाही.
मी तुम्हाला कोणतीही अनोखी केस सांगत नाहीये.
मी तुम्हाला व्यावहारिक वास्तविक जीवनातील केस सांगत आहे.
तर साहेब, या प्रकरणात काय झाले?
जीएसटी म्हणजे काय? प्रथम मला सांगा, तो कर आहे.
हा कर, वस्तू आणि सेवा कर आहे.
पण तुम्ही जो कर भरत आहात, तो तुम्ही प्रत्यक्ष किंवा
अप्रत्यक्षपणे भरत आहात का?
तुमच्याकडून म्हणजे दुकानदार.
मी दुकानदाराबद्दल बोलतोय.
दुकानदार हे पैसे अप्रत्यक्षपणे सरकारकडे जमा करत आहेत.
मी अप्रत्यक्षपणे का म्हणालो?
कारण तो थेट आपल्या खिशातून जीएसटी जमा करत नाही.
तो थेट आपल्या खिशातून जीएसटी जमा करत नाही.
त्याने अतिशय हुशारीने तुमच्याकडून जीएसटी वसूल केला आहे.
आणि जो जीएसटी त्याने तुमच्याकडून वसूल केला आहे, तो
सरकारच्या तिजोरीत जमा करत आहे.
अप्रत्यक्ष कर.
अप्रत्यक्ष कर, सर.
हा मुद्दा आहे.
डायरेक्ट टॅक्स, तो आपल्या खिशातून पैसे जमा करत आहे.
त्याने पाकीट काढले, पैसे काढले आणि जमा केले.
मी ते इतर कोणाकडून वसूल करू शकत नाही.
पण या प्रकरणात दुकानदाराचे उदाहरण घेतले तर.
दुकानदार जीएसटीचे पैसे सरकारकडे जमा करत आहे.
तो सरकारकडे जमा करत आहे.
पण त्याने ते तुमच्याकडून अतिशय हुशारीने वसूल केले आहे.
मग हे काय आहे? अप्रत्यक्ष कर.
जो कर तुम्ही स्वतःच्या खिशातून भरतो तो इतर कोणाकडून वसूल न
करता.
त्याला डायरेक्ट टॅक्स म्हणतात.
कारण सर, डायरेक्टसाठी डी.
आणि जेव्हा तुम्ही तुमचे कष्टाचे पैसे दुसऱ्याला देता तेव्हा
D दुखावतो.
अप्रत्यक्ष कराचा त्रास काय आहे?
वेदना काय आहे?
या दुकानदाराला काय टेन्शन आहे?
विक्रीचे काम करणारा हा दुकानदार.
तो विक्रीवर जीएसटी जोडून ग्राहकांची फसवणूक करत आहे.
जीएसटीच्या नावाखाली त्याने ग्राहकांकडून पैसे घेतले.
आणि तो सरकारकडे जमा केला.
अप्रत्यक्ष कर.
होय, दुकानदारावर कर लादला गेला, पण अप्रत्यक्षपणे.
प्रत्यक्ष नाही तर अप्रत्यक्षपणे.
तर साहेब, अप्रत्यक्ष कर जो तुम्ही दुसऱ्याकडून वसूल करता.
उदाहरणार्थ, GST.
आम्ही कशाबद्दल बोलत आहोत?
या व्याख्यानात आपण डायरेक्ट टॅक्सबद्दल बोलणार आहोत.
प्रत्यक्ष कर म्हणजे काय?
आयकर.
आयकर म्हणजे काय?
जो कर तुम्ही स्वतः तुमच्या खिशातून काढून सरकारी तिजोरीत जमा
करता.
आयकर, प्रत्यक्ष कर.
हा मुद्दा आहे सर.
ठीक आहे, मित्रांनो?