सर्वांना नमस्कार
तुम्हा सर्वांना शुभ संध्याकाळ
हा आहे विनीत गौतम
तुमचा प्रशिक्षक, तुमचा ट्रेनर.
आज मी असे बोलणार आहे.
गृहिणी, विद्यार्थी, महाविद्यालयीन विद्यार्थी, शालेय
विद्यार्थी या सर्वांसाठी लाइफ कोचप्रमाणे माइंड कोच
म्हणजे हा व्हिडिओ जो कोणी पाहत असेल त्याच्याशी मी बोलणार
आहे.
होय, हा व्हिडिओ सर्वांसाठी आहे
सत्याचे समर्थन करण्याची हिंमत तुमच्यात आहे का?
तुम्ही सत्याला सामोरे जाऊ शकता का?
किंवा इतरांप्रमाणेच, 99% लोक ज्यांना सत्याचा सामना करायचा
नसतो आपण सत्याचा सामना करता ज्या सत्याचा आपण सामना करता
त्या सत्याचा आपण सामना करता
काय परिस्थिती आहे? तुम्ही सत्याला सामोरे जाल का?
किंवा तुम्हाला सत्याचा सामना करावा लागतो का? सत्याचा सामना
केला तर प्रकरण संपते.
असे का होते माहित आहे का?
कारण आपण सत्याला सामोरे जात नाही असे आपल्याला वाटते.
तुमच्या ऑफिसमध्ये
जर तुम्ही एखाद्या सहकाऱ्यासोबत काही चुकीचं करत असाल तर
तुम्हाला माहित आहे की ते चुकीचं आहे आणि तुमचा मित्र, तुमचा
सहकारी बरोबर आहे सत्य त्याच्यासोबत आहे पण तुम्हाला हेही
माहित आहे की जर तुम्ही त्याला पाठिंबा दिला तर जे लोक
त्याच्या विरोधात उभे आहेत ते देखील तुमचे च होतील
शत्रू ते तुमचे होतील
म्हणूनच तो खरं बोलतोय हे माहीत असूनही तुम्ही निघून जाता
तुम्ही त्याला पाठिंबा देत नाही आणि म्हणूनच तुम्ही नेहमी
जिंकता कारण सत्याला पाठिंबा देण्याची हिंमत प्रत्येकात नसते
तुझ्याशी कोण गल्लत करेल?
हा च शब्द मी माझ्या दैनंदिन जीवनात वापरतो
तुझ्याशी कोण गल्लत करेल?
हे आपल्याबाबतीत किंवा माझ्यासोबत होऊ शकतं याचा विचार न करता
आपण या विचाराने पुढे जातो मग तुम्हाला कोण साथ देईल?
तुम्हाला कोण साथ देईल?
सत्याचे समर्थन करणे ही एक अतिशय धाडसी गोष्ट आहे जी
प्रत्येकाला उपलब्ध नसते एक माणूस सत्याचे समर्थन करत आहे आणि
पाच गुंड त्याला मारत आहेत आणि पन्नास लोक त्याचे नाटक पाहत
आहेत त्या पन्नास लोकांना माहित आहे की ते ज्या व्यक्तीला
मारत आहेत ते बरोबर आहे
आणि तरीही ते पाचही जण सत्याचे समर्थन करत आहेत पण पन्नास लोक
जरी त्यांना माहित असूनही की ते त्याला पाठिंबा देत नाहीत आणि
तुम्हाला माहित आहे की खोटे का जिंकतात? खोटे जिंकतात कारण
सत्याचे समर्थन करण्याची हिंमत प्रत्येकात नसते
सत्य आणि म्हणूनच खोट्याचा विजय होतो
त्या पाच लोकांना माहित आहे की चूक असली तरी आपण कोणालाही
जाहीरपणे ठार मारू शकतो आणि मी तुम्हाला आणखी एक गोष्ट सांगू
का?
सत्याला ऐक्य नसते पण खोट्याला भक्कम ऐक्य असते
ते म्हणतात की, प्रामाणिकपणात एकजूट नसते
प्रामाणिकपणाच्या धंद्यात बरीच एकजूट असते
खोटेपणाचे समर्थन करण्यात बरीच एकजूट असते कारण आपल्याला
प्रामाणिकपणे सत्याचे समर्थन करावे लागते आणि त्या बदल्यात
आपल्याला काहीही मिळत नाही परंतु जेव्हा आपण खोटेपणाचे समर्थन
करता तेव्हा आपल्याला बर् याच गोष्टी मिळतात कारण जर काही
चुकीचे असेल तर आपल्याला काहीतरी चुकीचे मिळते आणि म्हणूनच
त्यात बरीच एकजूट आहे आता प्रश्न असा आहे
मी संघ बांधणीबद्दल बोलत आहे जोपर्यंत तुम्ही सत्याचे समर्थन
करत नाही, तोपर्यंत सत्याचे मिलन होणार नाही, एकजूट होणार
नाही आणि मग खोटेपणाचा गट एक-एक करून प्रत्येक प्रामाणिक
व्यक्तीचा नाश करेल
सत्याच्या मार्गावर चालणे अवघड आहे हे मला मान्य आहे
हे अवघड आहे
हे सोपे काम नाही पण जर तुम्हाला नवीन मार्ग काढायचे असतील तर
तुम्हाला खूप त्रास सहन करावा लागेल आणि विशेषत: मी तुम्हाला
शतकानुशतके चालत आलेले चांगले आणि वाईट सांगू इच्छितो जेव्हा
आपण त्याचे वास्तविक मूल्यमापन करता आणि आपल्याला हे कळते
असे असावे आणि तुम्ही सत्याचे समर्थन करता तर बरेच लोक
तुमच्या विरोधात जातात भाजप सरकारने अनेक योजना डिजिटल केल्या
आहेत, वृद्धापकाळ पेन्शन असली तरी त्या पेन्शनमध्ये काय होत
असे? जेव्हा तुम्हाला रोख रक्कम मिळायची, तेव्हा जे लोक असायचे
खाल्ले जायचे त्याचे वितरण करा
राजीव गांधींचे ते विधान तुम्ही ऐकले असेल की जेव्हा जेव्हा
सरकार एखाद्या गरीब माणसाला एक रुपया पाठवते तेव्हा त्यातील
८०-८५% पैसे रस्त्यावर ८०-८५% शिल्लक राहतात फक्त १५-२०%
रस्त्यावर शिल्लक राहतात
भ्रष्टाचारावर पंतप्रधानांचे हे विधान आहे
आता पेन्शन थेट खात्यात जाईल हे या सरकारने डिजिटल केले आहे
तेव्हा जे लोक म्हणत होते की आपण दुसर् याला दिले आहे आणि
कोणतीही नोंद ठेवू नका ते सर्व काही करत आहेत आणि बरेच लोक
देखील आहेत.
अस्तित्वातही नाही आणि ते रेशनकार्ड घेऊन पेन्शनमध्येही
इतक्या लोकांना देत आहेत
उत्तर प्रदेशात १५ लाख बनावट पेन्शनधारक पकडले गेले आहेत जे
एकतर पेन्शनर नाहीत किंवा त्यांचा मृत्यू झाला आहे आणि
त्यांचे पेन्शन सुरू आहे आणि संपूर्ण गट त्याचा आनंद घेत आहे
कोणीही सत्याच्या पाठीशी उभे राहत नाही
कुणात हिंमत नाही आणि सत्याच्या पाठीशी कोणीही उभे राहत नाही
आणि सत्याच्या पाठीशी कोणीही उभे राहत नाही आपल्याला धैर्य
हवे, सत्य देण्याची इच्छाशक्ती हवी.
मी तुम्हाला सांगतो की, आज जर आपण आपल्या व्यवस्थेबद्दल बोललो
तर आपल्या व्यवस्थेत भ्रष्टाचार मोठ्या प्रमाणात आहे.
सरकारी खात्यात कुठेही गेलात तरी पैसे घेतल्याशिवाय एकही काम
होत नाही.
एकही नोकरी नाही.
त्यामुळे हे खोटे आहे, चूक आहे, पण संपूर्ण जनता त्याच्या
पाठीशी उभी आहे.
मी तुम्हाला एक व्यावहारिक उदाहरण देईन.
माझा एक मित्र दरबारात होता.
कुर्की विभाग आहे.
तिथे त्यांची नोकरी होती.
जेव्हा त्याच्या हातातून कागद निघायचा, ज्याच्या मदतीने लोक
कर्ज घेतात आणि ते फेडू शकत नाहीत, तेव्हा सरकार त्याच्या
मालमत्तेला भ्रष्ट करते.
त्यामुळे तो कागद बनवून द्यायचा.
आणि त्याचे लोक तिथे जातात.
आपली संपत्ती भ्रष्ट व्हावी, असे कुणालाही वाटत नाही.
तुम्हाला माहित आहे का, कुर्की विभागात ते घरातील सर्व सामान
घेऊन जातात.
आता हे कुणालाच नको आहे.
त्यामुळे जे लोक पेपर घेऊन तिथे जातात, बहुतेक लोक त्यांना
काहीतरी देतात.
1000, 2000, 5000, 10,000.
आणि एवढंच सांगायचं तर तिथे कुणीच आढळत नाही असं पेपरमध्ये
लिहा.
हे नॉर्मल आहे.
एका दिवसात पाच लाख रुपये जमा होतात.
आणि विभागातील ५, १० जण ते आपापसात वाटून घेतात.
प्रत्येकाचा एक ग्रुप असतो.
माझ्या मैत्रिणीला घ्यायचे नाही.
आम्ही आध्यात्मिक लोक आहोत.
त्याला पैसे घ्यायचे नाहीत, चुकीचे पैसे खायचे नाहीत.
पण तो मला म्हणतो, माझ्यासारखी आणखी एक व्यक्ती आधी होती, जी
म्हणायची की मी घेणार नाही.
घ्यायचे असेल तर घ्या.
पण, तुम्हाला एक गोष्ट माहित आहे का?
जे खोटेपणाचे समर्थन करतात, त्यांना पाठिंबा देतात, ते गटात
असतात, पण ते प्रत्येकाला घाबरतात.
कारण ते चुकीचे आहे हे त्यांना ठाऊक आहे.
ते जे करत आहेत ते चुकीचे आहे.
त्यामुळे ते नेहमी घाबरतात.
पण, खोटं बोलण्यात एक गट असतो, असं त्यांचं म्हणणं आहे.
आणि जेव्हा १०, हे लोकशाही आहे, जेव्हा १० खोटे आढळतात,
तेव्हा एक-दोन सत्ये अधिक महत्त्वाची ठरतात. सत्याला अर्थ
नसतो.
कोणतेही नाव किंवा चिन्ह नाही.
आणि असो, सत्याचे समर्थन करण्यासाठी दुसरे कोणीही येणार नाही.
कारण त्यात तुम्हाला फक्त सांत्वन च मिळेल.
खूप प्रवासानंतर अभिनंदन मिळेल, पण दुसरं काही नाही. आणि,
आजच्या घडीला याचे मोल कुणालाच समजत नाही. त्यांना काहीतरी
हवं असतं.
परंतु, ते खोटेपणाचे समर्थन करतात. तर, माझा मित्र म्हणत आहे
की, जो व्यक्ती त्यांच्याकडून पैसे घेत नसे, त्या सर्वांनी
मिळून त्याला भ्रष्टाचारात अडकवले.
हे सर्व जण स्वत: भ्रष्ट आहेत.
तुम्हाला वाटतं, १० भ्रष्ट लोक मिळून एका सभ्य व्यक्तीला
भ्रष्टाचाराच्या प्रकरणात अडकवतात आणि तुरुंगात टाकतात.
कारण कोर्टात एकजूट दिसून येते.
समूह दिसतो.
१० खोटे बोलले तरी खोटे च सत्य ठरते.
ते म्हणतात, १० वेळा खोटं बोललं तरी खोटं सत्य ठरतं.
आणि, ते हेच करतात.
ते एकमेकांना आधार देतात.
पण, ज्याने सत्याचे समर्थन केले, की मला भ्रष्टाचार नको आहे,
मला लाच नको, त्याला आधार नाही.
आता त्यांनी त्याला का अडकवले?
त्यांनी त्याला अडकवले कारण, जर त्याने घेतले नाही, तर लवकरच
किंवा नंतर, तो ते सांगेल.
आणि आपण सगळे पकडले जाऊ.
आपण त्याला तुरुंगात टाकलं तर बरं.
हे सत्य आहे.
आता एकतर तुम्ही या मार्गाने किंवा या मार्गाने घ्या.
कोणताही मध्यम मार्ग नाही.
काही लोकांना वाटतं, की काहीतरी गडबड आहे, म्हणून मी
काहीबोलणार नाही.
मी गप्प च राहीन.
पण, तुम्ही गप्प बसून आपल्या बारीची वाट पाहत आहात.
कारण, त्यांची हिंमत वाढते आणि आज त्यांनी दुसर् या कोणासोबत
तरी केले, उद्या ते तुमच्यासोबतही तेच करतील.
ते ते नक्की करतील.
त्यांना माहित आहे, की तुम्ही कुणालाही पाठिंबा दिलेला नाही,
जो तुम्हाला पाठिंबा देईल.
नाही।
आज परिस्थिती अशी आहे की, हे कलियुग आहे, नाही का?
मी कुणाचं भलं का करू?
याचा मी दहा वेळा विचार करतो.
पण, मी कुणाशी वाईट का वागावे? असे करण्यापूर्वी,
याचा मी एकदाविचारही करत नाही.
सतयुगात असे व्हायचे की, तुम्ही कोणाचेही वाईट करू नये.
असा विचार मनात असायचा.
काय आहे आजचा विचार?
वाईट काम करण्यापूर्वी एकदाही विचार करू नका.
त्यालाच म्हणतात, बुद्धिमत्ता.
त्याला म्हणतात, हुशार असणे.
कुणाला त्रास देणं, कुणाला लुटणं.
लोक म्हणतात, ही बुद्धिमत्तेची किंमत आहे. मी हुशार आहे.
कुणाला लुटण्यासाठी ते स्वत:ला हुशार समजतात.
या वातावरणात सत्याचे समर्थन करायचे असेल तर आपले संपूर्ण
आयुष्य, एक प्रकारे क्रूसावर ठेवावे लागते.
ते, होय, ही एक मोठी समस्या आहे.
आपला जीव क्रूसावर ठेवा.
आयुष्य जसं आहे तसं चाललं पाहिजे.
आपण पुढे जात राहिले पाहिजे.
आणि म्हणूनच सत्याचे समर्थन करण्यास कोणीही तयार नाही.
पण, हेही वास्तव आहे.
जर तुम्ही कुणाला साथ दिली नाही, तर उद्या तुमची पाळी येईल.
आणि, तुमची पाळी येईल.
त्यामुळे कोणीही तुम्हाला साथ देणार नाही.
इथे विधान असे आहे की, खोटेपणा जिंकला जातो कारण, सत्याचे
समर्थन करण्याची क्षमता कोणातच नसते.
सत्याचे समर्थन करण्याची क्षमता कोणातच नाही.
ती क्षमता विकसित करायला हवी.
ती समजूत आपण विकसित केली पाहिजे.
क्षमता काय आहे?
ही स्थिती आहे.
ते तुमच्या ज्ञानाने बनलेले आहे.
तो तुमच्या शक्तीने बनलेला असतो.
त्यामुळे त्याचा विकास करा.
जे काही घडतंय ते चुकीचं आहे, हे वर्षानुवर्षे माहीत असूनही
आपण एकतर त्याचं समर्थन करतो, किंवा त्या भ्रष्टाचारात लाच
घेणारा माझा मित्र, नको असूनही त्याला पाठिंबा देत असतो.
कारण, जर त्याने पाठिंबा दिला नाही, तर त्याच्या सहकाऱ्यासोबत
जे घडले, की सर्व खोटारडे लोकांनी त्याला अटक केली, तुरुंगात
टाकले, तेच ते त्याच्यासोबत करतील.
आणि, संधी मिळताच त्यांनी ती नोकरी सोडली.
तर, बहुतेक असे च घडते. मला या प्रकरणी थेट भाष्य करायचे नाही.
परंतु, संघ बांधणीच्या अर्थाने, व्यवस्थापक म्हणून, एक वरिष्ठ
व्यावसायिक म्हणून, मग, आपल्याला आपल्या संघाला पाठिंबा
द्यावा लागेल.
आपल्याला आपल्या हक्कासाठी उभे राहावे लागेल आणि आपल्याला
आपल्या संघाच्या हक्कासाठी उभे राहावे लागेल.
जर तुम्ही हे करू शकला नाही, तर टीम तुम्हाला योग्य वेळी साथ
देणार नाही.
हो।
योग्य वेळी संघ तुम्हाला साथ देणार नाही.
तुम्हाला त्रास होईल.
जेव्हा जेव्हा तुम्हाला मदतीची गरज पडेल,
ती मदत तुम्हाला मिळू शकणार नाही.
अनेक परिस्थितीत तुम्ही अशा प्रकारे अडकून पडता.
बडे बिझनेस टायकून्स,
मी बंसाच ही टीव्ही मालिका बघत होतो, कारण कायदेविषयक
सल्लागार श्री.
बिरदूर वर्धवाज,
महाजन समूहाचे मुख्य कायदेशीर सल्लागार आहेत.
पण अशा पदावर असण्याची किंमत काय आहे?
हे सत्य नाही, पण तुम्हाला असत्याचे समर्थन करावे लागेल.
अनेक वर्षांपूर्वी महाजन ग्रुपचे सदस्य असताना महाजन
घराण्याचा गुन्हा त्यांनी स्वत:वर घेतला आणि तुरुंगवास भोगला.
या दु:खामुळे त्यांच्या पत्नीचा मृत्यू झाला.
पुन्हा त्याला दोन खुनांचा दोष घेण्यास भाग पाडण्यात आले.
हे कसलं नातं आहे,
हे सर्व तुमच्यासोबत कोणत्या अंतर्गत केले जाते?
तुम्ही म्हणाल, तुम्ही हा धडा का सांगत आहात?
जीवनाच्या या भौतिक जगाचे हे कटू सत्य आहे.
एकीकडे मी तुम्हाला सत्याचे समर्थन करण्याची शिफारस करत आहे.
तर दुसरीकडे मी तुम्हाला या व्यावहारिक गोष्टीही सांगत आहे.
जर एखादी व्यक्ती सत्याचे समर्थन करण्यास सक्षम नसेल तर,
मग आपण त्याला पूर्णपणे चुकीचे समजू नये.
तो सत्याचे समर्थन करू शकत नाही, तो अडकला आहे.
ज्या कुटुंबाच्या नावावर त्याला ब्लॅकमेल करण्यात आले,
दोन खुनांचा दोष घेण्यासाठी त्याला का बोलावले गेले?
तू असं केलं नाहीस तर आम्ही तुझ्या मुलाला मारून टाकू.
आणि तो मुलगा स्वत: म्हणतो की मी तुझ्याशी बोलणार नाही.
त्या व्यक्तीचा जीव वाचवण्यासाठी,
तो बिचारा सत्याचे समर्थन करू शकत नाही.
तोच मुलगा त्याचा तिरस्कार करतो.
हे कशा प्रकारचे जीवन आहे?
यालाच जीवन म्हणतात.
त्या व्यक्तीचा जीव वाचवण्यासाठी,
तो खोटेपणाचे समर्थन करत आहे.
आणि तोच मुलगा त्याचा तिरस्कार करतो.
हे कशा प्रकारचे नाते आहे?
ही नाती टिकवणे हेच जीवन आहे.
आयुष्य इतकं सोपं नसतं.
हे सोपे नाही.
सत्य समोर येणं सोपं नसतं.
हे खरंच सोपं नाही.
त्यासाठी खूप धाडसाची गरज आहे.
आणि ते धाडस दाखवण्याआधी,
कधी कधी तुम्ही तुमची जोखीम दाखवायला तयार असतो, पण स्वतःच्या
कुटुंबाची जोखीम घ्यायला तयार नसतो.
जेव्हा तुमच्या बायकोची, मुलांची, आई-वडिलांची पाळी येते,
आणि चुकीची माणसं नेहमीच तुमच्यासाठी असतात.
जेव्हा पोलीस किंवा लष्कर गोळीबार करते,
दहशतवादी मुलांसोबत किंवा महिलांसोबत असतील तर ते गोळ्या झाडत
नाहीत, हे ते पाहतात.
पण ते असं करतात,
आणि त्यांना वाटते की ते जिंकत आहेत.
आज इस्रायल आणि पॅलेस्टाईन मध्ये 10-11 दिवस संघर्ष सुरु आहे.
हमासचे काय?
हमासची शस्त्रे नष्ट करणे इतके अवघड आहे.
हे इतके अवघड का आहे?
त्यांच्याकडे शाळांमध्ये शस्त्रे आहेत,
जिथे मुले शिकतात.
कॉलेजांमध्ये.
सार्वजनिक ठिकाणी.
कारण तिथे हल्ला झाला तर,
मग जागतिक व्यासपीठावर ते म्हणतील की शाळेतील मुले मारली गेली.
त्यात महिलांचा मृत्यू झाला.
तुम्ही त्यांच्या हातात चुकीची कामे करत आहात,
त्यामुळे तुम्हाला प्रश्न विचारणारे कोणीच नाही.
हे जग दोन भागांत विभागले गेले आहे.
सत्य-खोट्याची कहाणी तिथे सुरू आहे.
कोण सत्याच्या सोबत आहे आणि कोण खोट्यासोबत आहे.
भासणे
एक पाकिस्तानी खेळाडू शेवटचा सामना जिंकतो,
आणि आपला विजय हमासच्या दहशतवाद्यांना समर्पित करतो.
तुम्ही कोणत्या सत्याचे समर्थन करत आहात?
मुस्लीम असण्याच्या नावाखाली,
तुम्ही दहशतवाद्यांचे समर्थन करता?
आणि अशा प्रकारे,
तुम्ही सर्व मुस्लिमांना दहशतवाद्यांचे समर्थक बनवा.
आणि जेव्हा कोणी असे म्हणते,
तुला खूप वाईट वाटतंय.
की आपल्या मुसलमानांना दहशतवादी म्हटले जात आहे.
म्हणून फरक करा, सत्याचे समर्थन करा.
पण जर मी तुला खरं सांगितलं तर,
मग सत्याचे समर्थन करणे फार अवघड असते.
पण अशा प्रकारे,
मुत्सद्दी मार्गाने,
तुम्ही समतोल निर्माण करता.
भारतातील परिस्थिती पाहा.
अनेक अरब आणि मुस्लीम देश आहेत.
त्यांच्याशी संबंध ठेवावे लागतील.
इस्रायललाही पाठिंबा द्यावा लागेल.
युक्रेनच्या बाबतीत,
अमेरिका युक्रेनला पाठिंबा देत आहे.
त्यांच्याशी ही संबंध ठेवावे लागतील.
आणि रशिया थेट लढत आहे.
रशिया आपला जुना मित्र आहे.
त्यांच्याशी ही संबंध ठेवावे लागतील.
म्हणून जेव्हा मी म्हणतो की खोटे जिंकले जाते कारण
सत्याचे समर्थन करण्याची क्षमता मुस्लिमांमध्ये नाही.
ही क्षमता केवळ सत्तेमुळे नाही.
हे मनामुळे आहे,
हे मुत्सद्देगिरीमुळे आहे.
या परिस्थितीतही,
जेव्हा जग दोन भागांमध्ये विभागले जाते,
जी-20 शिखर परिषद भारतात पार पडली.
आणि ठराव संमत करण्यात आला.
बहुतेक लोक,
बहुतेक देश विचार करत होते
की ठराव संमत होऊ शकणार नाही.
कोणीही सहमत होऊ शकणार नाही
प्रत्येकाच्या अजेंड्यावर.
पण तसं झालं.
हे काय आहे?
यशाच्या वाटेवर,
एक अडथळा आहे.
या समस्या आहेत.
जर तुम्ही या समस्या सोडवू शकलात,
आणि पुढे जात राहा,
तरच तुम्ही यशस्वी व्हाल.
आता मी या विषयावर येत आहे
की तुम्ही जे काही करत आहात,
तुम्ही कुठेही असाल, यशस्वी व्हायचे असेल तर,
जर तुम्हाला तुमच्या स्वप्नातील यश मिळवायचे असेल तर,
मग अडथळ्यांशी कसे जुळवून घ्यावे
ते तुमच्या आड येईल.
राजनैतिकदृष्ट्या,
भारत रशियासोबत आहे,
आणि अमेरिकेसोबतही.
भांडण सुरू आहे.
ही मुत्सद्देगिरी शिकता आली तर,
तरच तुम्ही यशस्वी व्हाल.
कारण जर तुम्ही स्पष्ट असाल तर,
तू एका बाजूला आहेस,
खोटे किंवा खरे,
अनेकदा हे शक्य होत नाही.
बर्याच परिस्थितीत,
हे शक्य नाही.
पण तरीही काही प्रमाणात,
Se Apne Riste Ko Balance Kore
की कामसे ये
आपको जब जरुत हो
कुछ साथ तो मील
इथाना साथ तो दोही
Katehen अच्छे मी नहीं
बूरे समय में जो आपके साथ खड़ा होता है तुम उसका साथ जरूर दोह
येही दसरे पेह भी लागू होता है
की अच्छे में नो सही बोरेम समय में मग तुम्ही समोरच्या
व्यक्तीसोबत उभे आहात.
आणि तुम्ही तिथे असाल तर समोरची व्यक्तीही तुम्हाला साथ देईल.
त्यामुळे काही प्रमाणात मी नेमके हेच सांगत आहे की, सत्य आणि
खोटे यांचा समतोल साधला पाहिजे. अनेकदा तुम्हाला वाटतं की मी
थेट, स्पष्ट करीन, सत्य किंवा खोटेपणाचे समर्थन करीन.
मग परिस्थिती थोडी बिकट होते.
त्यात स्वत:चा नफा-तोटा दिसतो.
स्वत:चा नफा-तोटा बघा.
आणि त्यानुसार अत्यंत मुत्सद्दी पद्धतीने आपल्याला ज्या
वाटेला स्पर्श करायचा आहे, किती स्पर्श करायचा आहे आणि किती
नाही त्याच मार्गाचा अवलंब करावा लागतो.
एखाद्या नात्याचा समतोल जो आपल्याला त्याच्याशी संबंध ठेवायचा
आहे पण किती.
आणि या परिस्थितीत तुम्हाला आपलं महत्त्व टिकवून ठेवावं लागतं.
अनेकदा आपलं स्वअस्तित्व संपलंय असं समर्थन करताना लोक अशा
प्रकारे मिसळतात.
समोरच्या व्यक्तीच्या आणीबाणीपूर्वी जग ाची अशी अवस्था होती
की अमेरिका त्याच्या इच्छेप्रमाणे करत असे.
ओसामा बिन लादेनमध्ये घुसून पाकिस्तान ठार झाला.
त्याचा कट्टर शत्रू ओसामा बिन लादेन इतकी वर्षे तेथे लपून
राहिला.
तरीही पाकिस्तान आणि अमेरिकेचे चांगले संबंध आहेत.
नात्यासारखं काहीच नसतं.
अमेरिका पाकिस्तानचा आपल्या पद्धतीने वापर करते.
त्यावर प्रश्नच येत नाही.
आज कॅनडात नायजरसारख्या दहशतवाद्याला जणू भारतानेच ठार
मारल्यासारखं मानलं तर.
जर तो दहशतवादी असेल तर तुम्ही त्याला नागरिकत्व का दिले?
आणि जर त्याने त्याला मारलं असेल तर तुम्ही त्याची चौकशी का
करत आहात?
आपण सामर्थ्यवान असाल, सामर्थ्यवान असाल तर सत्य हेच सत्य आहे
हे आपण जाणतो.
तुमचे खोटे बोलणे तुमचे सत्य बनते.
ही सांसारिकता आहे.
आता यात,
मी कधीच स्पष्टपणे काही बोलू इच्छित नाही कारण एखाद्या
व्यक्तीचे सत्य बर्याचदा दुसर्या व्यक्तीसाठी खोटे असते.
कारण हे बर्याचदा दृष्टीकोनावर अवलंबून असते.
तुम्ही जिथे उभे आहात, तिथून तो आकडा ६ आहे.
समोरच्याव्यक्तीला ९ दिसतात.
तर कधी कधी असंही होतं की तुम्ही जे बोलत आहात ती गोष्ट खरी
आहे, आपल्याच ठिकाणून, समोरची व्यक्ती जिथून बघत आहे, तेही
त्याच्या बाबतीत खरं आहे.
त्यामुळे अनेकदा आपण ही मानतो की, मी खरा आहे, त्यामुळे
समोरची व्यक्ती खोटी आहे.
हेही खरे नाही.
आपण त्याच्या दृष्टीकोनातून पाहिले नाही, त्याच्या जागेवरून
पाहिले नाही. तुम्ही खरे आहात हे मला मान्य आहे, पण तसे ही
होऊ शकते. तुम्ही म्हणाल, सर, तुम्ही खूप गोंधळलेले आहात.
नाही।
आयुष्य खूप गोंधळात टाकणारं आहे मित्रा.
वैयक्तिक असो वा सामाजिक, कधी कधी कुणाला पाठिंबा द्यायचा हे
ठरवणं खूप अवघड होऊन बसतं.
मी तुम्हाला एक साधं उदाहरण सांगतोय.
एक विवाहित व्यक्ती आहे, नवरा आहे.
त्याला वाढवणाऱ्या आई-वडिलांनी कधी कधी सासू-सून यांच्यात
संघर्ष होतो.
ते योग्य आहे की अयोग्य, हे दोघांनाही ठाऊक आहे.
पण प्रत्यक्षात तो आईच्या वतीने बोलला तर बायको म्हणते,
मी सर्व काही तुझ्यासाठी सोडले आहे.
तू माझा जीवनसाथी आहेस आणि तू मला साथ देत नाहीस.
आणि, तो बायकोच्या वतीने बोलला तर आई म्हणते,
मी तुला इतकी वर्षे वाढवले आहे, नऊ महिने तुला माझ्या गर्भात
ठेवले आहे आणि तू सर्व काही सहन केले आहेस.
आणि आज तुम्ही तुमच्या बायकोच्या वतीने बोलत आहात. अशा वेळी
सत्य-खोट्याचा झेंडा कुठून आणत आहात?
हे खूप अवघड होऊन बसते.
आणि यात तुम्हाला काय करायचे आहे? समतोल साधला पाहिजे.
मुत्सद्देगिरी।
कधी कधी काही गोष्टी ऐकाव्या लागतात आणि त्याकडे दुर्लक्ष
करावं लागतं.
कधी कधी काही गोष्टी बघून त्याकडे दुर्लक्ष करावं लागतं.
हे आयुष्य इतकं सोपं नाही.
या आयुष्याची कसोटी लागते.
त्यासाठी एक चाचणी घ्यावी लागते.
आणि परीक्षेत ज्याने समतोल साधला आहे, ज्याने दोन्ही बाजूंनी
जुळवून घेतले आहे, जेवढे तुम्ही सहन करू शकता, जितके जास्त
ऐकू शकता, जितके गप्प राहू शकता, जितके जास्त मद्यपान करू
शकता, तितके चांगले.
हा स्टेटसचा विषय नाही की नाही.
तुम्हीच सांगा, तुम्ही सगळे ऐकत आहात.
मी आधीच म्हटले होते की आजचा मजकूर,
वैयक्तिक आयुष्य, सामाजिक जीवन, प्रोफेशनल लाईफ,
प्रत्येकासाठी मी देत आहे.
तू नवऱ्याच्या ग्रुपमध्ये आहेस, बसलेला आहेस ना?
वैवाहिक जीवनाबद्दल सांगा.
मी तुम्हाला जी परिस्थिती सांगितली, ती तशी नाही.
हे असं च आहे.
सासू-सून एकमेकांशी भांडत होते.
त्यानंतर बीपी तपासण्यात आला.
सुनेचा बीपी नॉर्मल आहे.
सासूबाईंचा बीपी थोडा जास्त असतो.
पण तिथे बसलेला नवरा, जो भांडणाचा भाग नसतो, पण जेव्हा त्याचा
बीपी तपासला गेला तेव्हा त्याचा बीपी खूप जास्त असतो.
त्यामुळे अनेकदा ती कृती किंवा प्रतिक्रिया नसते, तर त्याचा
वेगळा प्रभाव पडतो.
कारण दोघेही आपापल्या परीने आहेत.
ती काहीही बोलत असते, पण सासू शत्रू असते.
त्यामुळेच हा लढा सुरू असल्याचे मानले जात आहे.
सासूही सूनच आहे.
पण तो बिचारा मध्येच अडकला आहे.
ती शिवीगाळ करत असेल तर कोण?
ती माझ्या पत्नीला शिवीगाळ करत आहे.
ती काही बोलली तर कोण?
ती माझ्या आईला शिवीगाळ करत आहे.
मला चुकीचा शब्द वापरायचा नाही.
हे दोघांनाही समजत नाही.
आणि नवरा ज्या वेदना सहन करत असतो, ती वेदना कधी ऐकली गेली
नाही, कधी समजली नाही, कधी महत्त्व दिले नाही.
मी माझं घर तुझ्यासाठी सोडलं आहे, अशा कथा या बायका सांगत
राहतात.
आई म्हणतेय की मी तुला ९ महिने माझ्या गर्भात ठेवलं आहे.
सर्वात वाईट परिस्थिती तेव्हा असते जेव्हा सत्याचे समर्थन
करण्यासाठी मुलगा जन्माला येतो.
तुम्हाला माहित आहे का मुलगा त्याच्या जन्मावर का साजरा केला
जातो?
सेलिब्रेशन होतं कारण आता तो जन्माला आला की तो आपल्या
म्हातारपणाला आधार देईल.
म्हणूनच सेलिब्रेशन होते.
मोठा झाल्यावर तो आपल्या धाकट्या भाऊ-बहिणींना आधार देईल.
मोठा झाल्यावर तो आई-वडिलांना आधार देईल.
लग्न झाल्यावर तो बायकोला आधार देईल.
बहिणींचे सर्व नाते संबंध त्यावरच आधारलेले असतात.
की मोठा भाऊ म्हणून, मुलगा म्हणून, नवरा म्हणून आणि स्वतःची
मुले असताना मग वडील म्हणून त्याला त्याच्या मागील आयुष्याची
परतफेड करावी लागते.
संपूर्ण आयुष्य परतफेड करण्यात व्यतीत होते.
तुला अजून काय मिळतं?
काहीही नाही।
वडिलांची वेदना, मुलाची व्यथा, सर्व कवी स्त्रीची व्यथा
पाहतात.
ते समजावून सांगतात की, पुरुषाच्या, स्त्रियांच्या वेदना हा
संवाद देतात, पुरुषाला वेदना जाणवत नाहीत.
अरे बाबा, खूप दुखतंय.
खूप दुखतंय.
पण ही वेदना ऐकणारं कोणीच नसतं.
सत्य, मी पुन्हा म्हणतोय, की सत्याचे समर्थन करणारे कोणीही
नाही.
खरं म्हणजे माणसाला वेदना होत नाहीत, पण खूप दुखतं.
आणि वेदना अशी आहे, की स्त्रिया आपल्या वेदनेशी लढतात, अश्रू
ढाळतात, पण हा बिचारा माणूस कोणाशीही लढला तरी त्याला आपले
अश्रू आवरता येत नाहीत.
नाहीतर लोक तिथे बोलायलाही येतात.
तू पुरुष म्हणून रडतोस का?
अरे यार, माणसाला वेदना होत नाहीत.
पहिला संवाद मेलेला आहे, माणसाला वेदना जाणवत नाहीत. त्यामुळे
सत्याचे समर्थन करणे हे खूप अवघड काम आहे.
हा धाडसाचा आणि उंचीचा विषय नाही.
आणि एक प्रकारे ते आहेच.
कारण जीवन हे एक युद्ध आहे.
आणि या युद्धात अनेकदा मी युद्धाचं व्यावहारिक उदाहरण दिलं,
की अनेकदा दोन पक्षांमधील, दोन्ही बाजूंच्या लढाईत स्पष्ट कट
नसेल तर याचा अर्थ असा होत नाही की तुम्ही सत्याच्या सोबत
नाही, तुम्ही खोट्यासोबत आहात.
कारण जेव्हा दोन माणसं आपापसात भांडतात, तेव्हा संघर्ष होतो
आणि तो त्यांच्या विचारांमधील मतभेदांमुळे.
आणि जर तुम्ही एका व्यक्तीच्या पाठीशी उभे राहून तुम्हीच सत्य
आहात, असे म्हणत असाल तर तसे काहीच नाही.
कारण मी आधी म्हटल्याप्रमाणे संघर्षाचा आधार मतभिन्नता आहे.
विचारांमध्ये फरक.
एका व्यक्तीला एका ठिकाणाहून ६ हा अंक दिसतो, तर दुसऱ्या
व्यक्तीला ९ हा अंक दिसतो. या दोघांपैकी एकाला आधार द्यावा
लागेल.
तुम्ही कुणाला पाठिंबा द्याल?
या दोघांपैकी एकाला आधार द्यावा लागेल.
तुम्ही कुणाला पाठिंबा द्याल?
तुम्हाला माहित आहे की ज्याला त्याच्या जागेवरून ६ हा अंक
दिसतो, तेही बरोबर आहे.
पण ज्याला दुसऱ्या ठिकाणाहून ९ हा अंक दिसतो, तोही बरोबर आहे.
मग तुम्ही कोणाला चुकीचे म्हणाल आणि कोणाला बरोबर म्हणाल?
आता या परिस्थितीत दोघेही तुमचे मित्र होऊ शकतात.
एक म्हणजे तुझी बायको,
आणि दुसरी तुझी आई.
आता तुम्ही काय कराल?
तुम्ही काय कराल?
मी हसतोय असं तुला वाटतंय.
मी या परिस्थितीवर हसत आहे, आणि तुम्ही सर्व विवाहित आहात,
तुम्हाला ही परिस्थिती समजत असेलच.
नाहीतर सरकारने मुलींना इतके अधिकार दिले आहेत, की तुम्ही
तुमच्या आईबद्दल थोडे से वागलात तर,
ते चुकीचे लोक आहेत, ते चुकीचे लोक आहेत असे मी म्हणत नाही.
पण ज्याच्याबरोबर सत्य आहे, कोण बरोबर आहे, अशा ८० टक्के
सत्याला अन्यायकारक वागणूक दिली जात आहे.
हुंड्याची ८० टक्के प्रकरणे मुलाच्या कुटुंबाला त्रास
देण्यासाठी तयार केली जातात.
त्याचा शस्त्र म्हणून वापर केला जात आहे.
सत्याचे समर्थन कोण करत आहे?
कायदाही आपल्याकडे नाही.
त्याचा गैरवापर केला जात आहे.
एससीएसटी कायदा भारतीय दंड संहितेत करण्यात आला आहे.
यात काय आहे?
ज्या एससीएसटी जातीचा तुम्ही एवढा लाभ घेत आहात, पण तुम्ही
पेपरमध्ये लिहित आहात, त्याचा फायदा घेत आहात, पण तुम्हाला
त्या नावाने कोणी हाक मारत असेल तर एससीएसटी कायदा लागू केला
जातो.
काय विचित्र व्यवस्था आहे ती.
त्या गोष्टीचा वापर करून फायदा घ्यावा लागेल.
पण तुम्हाला त्या नावाने हाक मारायलाही आवडत नाही.
आज परिस्थिती अशी आहे की, एकीकडे ते म्हणतात की आम्ही खूप
नशीबवान आहोत की आम्ही एससीएसटीमध्ये आहोत.
आमचा जन्म एससीएसटीमध्ये झाला आहे, जो लाभ घेण्यासाठी वापरला
जातो.
परंतु, ते उघडपणे सांगत आहेत, परंतु आपण त्यांना एससीएसटी
म्हणू शकत नाही. तुरुंगात जाण्याची तयारी करा.
अशी विधाने करणारी अशी परिस्थिती अनेक जण म्हणतात, बांधिलकी
म्हणजे बांधिलकी. कसंही असलं तरी ते वेळेवर करायलाच हवं.
मग तो पैशाचा विषय असला तरी.
आयुष्यात अनेक गोष्टी मुत्सद्दी पद्धतीने हाताळाव्या लागतात.
आणि जर एखादी व्यक्ती आपली बांधिलकी पूर्ण करू शकत नसेल तर
आपण त्याच्यावर प्रश्नचिन्ह उभे केले असे नाही.
असेच करत राहिलात तर लक्षात ठेवा, एक दिवस तो तुमच्यावरही
प्रश्नचिन्ह निर्माण करेल.
त्याला त्या स्थितीत ठेवायला वेळ लागणार नाही.
बांधिलकी म्हणजे काय हे विसरून जाल.
हो।
म्हणूनच, आपण ज्या आरामदायी झोनमध्ये आहात, त्या झोनमध्ये
राहत असताना, आपण काय चांगले करू शकता?
ते करण्याचा प्रयत्न करा.
कारण, स्वत:ला अस्वस्थ झोनमध्ये ठेवायला तुम्हाला एक मिनिटही
लागत नाही.
आणि जेव्हा तुम्ही स्वत:ला अस्वस्थ झोनमध्ये ठेवता, तेव्हा
तुम्ही काहीच करू शकणार नाही.
आज तुम्ही ते करण्याच्या स्थितीत आहात, पण तुम्ही ते करत
नाहीआहात.
तुम्हाला त्याचा उपयोग वाटत नाही.
तुम्हाला ते तितकंसं महत्त्वाचं वाटत नाही.
उदाहरणार्थ, कोणीतरी रस्त्यावर पडले आहे.
तो जखमी झाला आहे.
त्याला उठता येत नाही.
त्याचा अपघात झाला आहे.
तुम्हाला फक्त त्याला हात देऊन वर उचलायचे आहे.
तुला हे करायला आवडत नाही.
तुम्हाला वाटतं, विसरून जा.
त्या स्थितीत गेल्यावर कोणी तरी खाली पडले आहे, तो जखमी झाला
आहे, त्याला अपघात झाला आहे. एखादी गोष्ट हवी तेव्हा माणूस
हतबल असतो, पण इच्छा असूनही तो ते करू शकत नाही. ती लाचारी
किती वेदनादायी आहे, हे तुम्हालाच कळेल
जेव्हा तुम्ही त्या असहाय्यतेत अडकता.
अनेक परिस्थिती अशी असते.
त्यामुळेतुम्ही त्या झोनच्या बाहेर आहात.
त्यामुळे सत्याला वाव नाही म्हणून खोटेपणा जिंकला जातो, असे
म्हणणे अगदी सोपे आहे. हा खोलीचा प्रश्न नाही.
हा परिस्थितीचा प्रश्न आहे.
तुम्ही म्हणाल, परिस्थितीला दोष देऊ नका.
नाही।
प्रगल्भ दृष्टिकोनातून विचार करणे अत्यंत गरजेचे आहे.
त्यामुळे मी तसे म्हणत नाही
जर तुम्ही सत्याचे समर्थन करत नसाल तर तुम्ही त्याचे समर्थन
करू शकता, पण तुम्हाला मुत्सद्दी असणे आवश्यक आहे.
उदाहरणार्थ, आज अमेरिका शस्त्रास्त्रे घेऊन इस्रायलमध्ये आली
आहे.
ते सत्याचे समर्थन करत आहेत कारण ते आपली शस्त्रे विकत आहेत.
ते दोन देशांशी लढत आहेत आणि सत्याचे समर्थन करत आहेत.
युक्रेनला पाठिंबा दिला म्हणून ते सत्याचे समर्थन करत आहेत.
त्यांनी युक्रेनवर एवढा पैसा खर्च केला.
त्यांच्याकडे सर्व तत्त्वे आहेत.
त्यांची आमच्याशी मैत्री आहे.
आणि जेव्हा पाकिस्तानशी युद्ध होते तेव्हा ते पाकिस्तानला
शस्त्रास्त्रांचा पुरवठा करत असतात.
हे कशाप्रकारचे सत्य आहे? डिप्लोमॅटिक.
त्यांच्याच खात्याचे सत्य.
प्रत्येकाचे स्वतःचे सत्य असते.
एवढं सत्य मी तुमच्याशी शेअर करू शकतो.
एवढ्या सत्याचे मी समर्थन करू शकतो.
दोन जण एकमेकांशी भांडत आहेत.
आता ते म्हणत आहेत, 40% सत्य तुमच्यासोबत आहे.
६० टक्के सत्य त्याच्यासोबत आहे.
मी त्या दोघांसोबत आहे.
आता तुम्ही म्हणाल, हे सहज सांगता येईल, एकतर या बाजूला राहा
किंवा त्या बाजूला.
कधी कधी परिस्थिती खूप बिकट असते.
तुम्ही ना या बाजूला असू शकता, ना त्या बाजूला.
नवरा-बायकोच्या बाबतीत मी तुला सांगितलं होतं की, आज नवरा, तू
तुझ्या आई-वडिलांकडे जा, हरकत नाही.
तू तुझ्या बायकोकडे जा, हरकत नाही.
त्यामुळे तुम्हाला जुळवून घ्यावे लागते.
तुम्हाला एवढ्या मोठ्या पातळीवर गोष्टी कराव्या लागतात, की
तुम्ही कोणत्याही एका बाजूला १००% राहू शकत नाही.
तुम्ही होऊ शकत नाही.
त्यामुळे एकीकडे १००% होऊ शकत नसेल तर अशा परिस्थितीत काय
करायचं? होय, आपण तटस्थ राहू शकत नाही.
कारण जेव्हा तुम्ही तटस्थ व्हाल तेव्हा अशी परिस्थिती निर्माण
होईल, जेव्हा तुमची गरज पडेल, तेव्हा ते लोकही तटस्थ होतील.
कधी कधी, आपण असा विचार करत असाल, की एकतर 100% त्याच्याबरोबर
आहे, किंवा तटस्थ व्हा.
नाही।
थोडं मॅनेज करत असाल तर काय कराल?
एक नवरा म्हणून तुम्ही तुमच्या बायकोसोबत १००% राहून आईला
सोडून जाल का?
आई-वडिलांना सोडणार का?
नाही, बरोबर?
बघा, मी नवरा-बायकोचं उदाहरण देत आहे, कारण आपल्याला मोठ्या
गोष्टी समजत नाहीत, पण ही गोष्ट आपल्याला समजते.
कारण व्यावहारिकदृष्ट्या बहुतेक लोक बघत असतात, सर्व लोक.
तुम्ही काय करता?
कधी कधी अशा काही गोष्टी असतात, ज्यांना वेळ द्यावा लागतो आणि
वेळ हेच उत्तर असतं.
असे म्हटले जाते की, संवाद हाच सर्व समस्यांचा उपाय आहे.
कधी कधी वेळ हा काही समस्यांचा उपाय असतो.
वेळ हा काही समस्यांचा उपाय आहे.
उदाहरणार्थ, आपण टेरेसवर जातो.
कापड ओले आहे ना?
तुम्ही ते धुतले आहे.
त्यामुळे तुम्ही गच्चीवरील दोरीवर कापड घातले आहे.
आता तुम्ही तिथे उभे राहून म्हणा, हे कापड कोरडे, कोरडे,
कोरडे आहे.
मला ते पटकन घेऊन जायचे आहे.
असे होईल का?
नाही, बरोबर?
तुम्ही ते दुसर् या कामावर लावा, आणि काही काळानंतर ते स्वतःच
कोरडे होईल.
तर, वेळ हा काही समस्यांचा उपाय आहे.
ओले कपडे ही समस्या मानत असाल तर ते वाळवणे हाच उपाय आहे.
त्यामुळे त्याचे उत्तर काळाने दिले आहे.
काठीने मारून बळजबरीने वाळवता येत नाही.
आपण ते वाळवू शकत नाही.
अशा अनेक गोष्टी असतात, जिथे सत्य किंवा खोटं असं काहीच नसतं.
तुम्हाला मधला मार्ग स्वीकारावा लागेल, पुढे जावे लागेल.
तुम्हाला ते करावं लागेल.
त्यानुसार गोष्टी ंचे व्यवस्थापन करावे लागते.
त्यामुळे सत्याचे समर्थन प्रत्येकजण करू शकत नाही, असा हा
संवाद यामुळे जिंकला जातो. तुम्ही एखादे पाऊल उचलता, कृती
करता, पण ते समतोल म्हणून घ्यावे लागते.
मी तुम्हाला एका घराचं उदाहरण दिलं.
ऑफिसमध्ये जर दोन सहकारी एकमेकांशी भांडत असतील आणि तुम्ही
एका बाजूला येऊ शकत नसाल तर समतोल साधला पाहिजे.
वरिष्ठ म्हणून, सहकारी म्हणून, कनिष्ठ म्हणून.
दोन वरिष्ठ एकमेकांशी भांडत आहेत आणि तुम्हाला एका बाजूला
येण्यास सांगितले जाते.
कदाचित तिथे तुमची परिस्थिती शक्य असेल, पण तरीही समतोल
राखावा लागेल.
समतोल राखा.
आपली परिस्थिती स्पष्ट ठेवणे महत्वाचे आहे, परंतु याचा अर्थ
असा नाही की ती स्पष्ट आहे.
मी तुला सांगितल्याप्रमाणे,
अमेरिका युक्रेनला पाठिंबा देत आहे.
युरोप, फ्रान्स, जपान, जर्मनी यांसारखे इतर देशही पाठिंबा देत
आहेत.
भारताने या सर्वांशी संबंध प्रस्थापित केले आहेत.
रशियानेही संबंध प्रस्थापित केले आहेत.
त्यामुळे दोन्ही बाजूंनी समतोल राखावा लागतो. समतोल राखावा
लागेल.
अनेकदा परिस्थिती अशी असते की, जेव्हा सत्य स्पष्ट होत नाही,
तेव्हा सहा-नऊ अंकी परिस्थिती सारखी असते.
एका व्यक्तीला एका बाजूने सहा, तर दुसऱ्या व्यक्तीला दुसऱ्या
बाजूने नऊ दिसतात.
विचारांमध्ये मतभेद असतात.
विचारांमध्ये फरक असतो.
त्यामुळे संघर्ष सुरू आहे.
आणि त्यात १००% खरे आणि खोटे बोलणे अवघड आहे.
आणि नेमकं काय १००% बरोबर आणि काय १००% चुकीचं हे सांगता येत
नाही.
मी वाचलेल्या वास्तववादी गोष्टींपैकी ही एक आहे.
सहा।
विधान असे आहे की, तुम्ही बरोबर आहात याचा अर्थ असा नाही की
मी चुकीचा आहे.
आता इथे त्या व्यक्तीचा आणि त्या व्यक्तीचा प्रश्न नाही.
इथे, हे आपल्याबद्दल आहे.
ही सासू आहे, ही सून आहे.
आणि तू नवरा आहेस.
एकीकडे तू सासूबाईंचा मुलगा आहेस.
आणि दुसऱ्या बाजूला तुम्ही बायको आणि नवरा आहात.
तू बायको आणि नवऱ्याचा मुलगा आहेस.
आता ही तुमची जागा आहे.
ती म्हणतेय, फक्त तुमचं म्हणणं बरोबर आहे म्हणून.
तुम्ही बरोबर आहात याचा अर्थ मी चुकीचा आहे असा होत नाही.
तू माझ्या बाजूने आयुष्य पाहिलं नाहीस.
अशी दोघांची ही परिस्थिती आहे.
आता प्रश्न असा आहे की, तो तुमच्या परिस्थितीचा आहे.
तुम्ही म्हणत होता, की सत्याचे समर्थन करण्याचा कोणताही मार्ग
नाही.
प्रत्येकात हिंमत नसते.
आता मला सांगा, तुम्ही सत्याचे काय कराल?
म्हणूनच इथे सत्य-खोटं असं काहीच नसतं.
काहीतरी हुशार आहे.
कोठेही, कुठल्याही स्तरावर घडू शकणाऱ्या अशा प्रकारच्या
टिपिकल परिस्थितीत आपल्याला हुशार होण्याची गरज आहे.
मुत्सद्देगिरी हा शब्द वापरला जातो.
आपल्याला मुत्सद्दी होण्याची गरज आहे.
कौटुंबिक आघाडी, सामाजिक आघाडी, अधिकृत आघाडी, राजकीय आघाडीवर
मुत्सद्दी व्हा.
प्रत्येक स्तरावर डिप्लोमॅटिक असणं गरजेचं आहे.
सत्य किंवा खोटं असं काहीच नसतं.
हा आकडा दिसून येत आहे.
कारण हा उमेदवार बरोबर आहे, हा उमेदवार बरोबर आहे आणि ते
एकमेकांशी लढत आहेत.
मी बरोबर आहे, मी बरोबर आहे.
तुम्हाला अशा स्थितीत ठेवण्यात आले आहे, की तुम्ही कुणाला
पाठिंबा द्याल?
त्यामुळे डिप्लोमॅटिक असणं गरजेचं आहे.
मुत्सद्देगिरी हाच योग्य उपाय आहे.
मी म्हणालो तर मी एवढंच म्हणालो, संवाद हाच योग्य उपाय आहे.
वेळ हाच सर्व समस्यांचा उपाय आहे.
कधी कधी वेळ हा काही समस्यांचा उपाय असतो.
किंवा मी म्हणालो तर मुत्सद्देगिरी हेच कधीकधी योग्य उत्तर
असते.
कधीकधी, मुत्सद्देगिरी हे योग्य उत्तर असते.
काहीही बरोबर नाही, काहीही चुकीचे नाही.
मुत्सद्दी असणे हेच तिथले योग्य उत्तर आहे.
तुम्ही किती डिप्लोमॅटिक आहात, हे तुमच्यावर अवलंबून आहे.
आणि तिथेच तुम्ही योग्य किंवा अयोग्य काय हे ठरवता.
त्यामुळे प्रत्येक परिस्थितीत काय चुकीचं आणि काय बरोबर याचा
विचार करू नये.
कधी कधी डिप्लोमॅटिक असल्याने स्वत:ची बाजू स्वत:च ठरवावी
लागते.
आणि, दोन्ही बाजूंचा समतोल राखला पाहिजे.
इथे किती टक्के, तिथे किती टक्के, याचा विचार करावा लागेल.
हो।
हे च जीवन आहे.
हे दिसते तितके सोपे नाही.
हे इतकं सोपं नाही.
त्यामुळे यात तुम्ही तुमचा वेळ घ्या.
मी म्हणालो, कधी कधी वेळ हा काही समस्यांचा उपाय असतो.
त्यामुळे वेळ द्या.
काही समस्या अशा असतात ज्यांचे निराकरण आपण करू शकत नाही.
यावर काळाने तोडगा काढला आहे.
त्यामुळे काही वेळा समस्यांना वेळ द्यावा लागतो.
स्वत:वर टीका करू नका, स्वत:ला कमकुवत म्हणू नका, स्वत:ला
पराभूत म्हणू नका.
नाही, तसं काही च घडत नाही.
कधीकधी, वेळेची वाट पाहणे म्हणजे हरणे नव्हे.
हा तुमचाही विजय ठरू शकतो.
तुम्ही फक्त वेळेची वाट पाहत आहात.
योग्य वेळ.
काही फुले अशी असतात जी सकाळी सूर्य उगवल्यावर बहरतात.
आता तू रात्री काठी घेऊन त्या फुलासमोर उभा राहतोस.
फुलांचे स्वरूप बदलता येत नाही.
त्यामुळे तुमची परिस्थिती समजून घ्या.
काहीही चुकीचं किंवा बरोबर नसतं.
अशा काही गोष्टी आहेत ज्या आपण समजून घेतल्या पाहिजेत.
अशा विधानांना फारसे महत्त्व दिले जात नाही.
जेव्हा परिस्थिती सामान्य असते, तेव्हा आपल्याला आपल्या
पद्धतीने गोष्टी व्यवस्थापित कराव्या लागतात.
आणि, आपण केले पाहिजे.
अशा वेळी स्वत:वर नियंत्रण ठेवणारा आणि स्वत:चा समतोल साधणारा
मोदी आहे.
नरेंद्र मोदी.
वाईट परिस्थितीतही जो स्वत:वर नियंत्रण ठेवतो, तोच योग्य
वेळेची वाट पाहू शकतो.
आणि मग मी म्हटल्याप्रमाणे वेळ हा काही समस्यांचा उपाय आहे.
काही समस्यांवर उपाय म्हणजे मुत्सद्दी असणे.
जर आपण आपल्या मित्रांना अॅडव्हान्स सर्टिफिकेट ऑन अकाउंट्स
अँड टॅक्सेशन कोर्स संदर्भित केला आणि त्यांनी आपला रेफरल कोड
वापरून साइन अप केले तर आपल्याला काही आश्चर्यकारक बक्षिसे
मिळतील.
हे मनोरंजक वाटते.
आपण संदर्भित केलेल्या प्रत्येक मित्रासाठी, आपण असे गुण
मिळवता जे आपण सूट किंवा रोख बक्षिसांसाठी रिडीम करू शकता.
आणि हा कोर्स पूर्ण केल्यानंतर तुम्हाला जॉब गॅरंटीही मिळेल.
माझी गणना करा.
मी माझ्या सर्व वर्गमित्रांपर्यंत हा शब्द पोहोचवण्याची
खात्री करीन.