सर्वांना नमस्कार, तुम्हा सर्वांना गुड मॉर्निंग. हा विनीत
गौतम आहे, तुझा ट्रेनर आहे, तुझा सहपाठवला आहे.
आम्ही कॉर्पोरेट प्रशिक्षण सत्राबद्दल बोलत आहोत आणि येथे आज
या विभागात आम्ही प्रकल्प व्यवस्थापनाबद्दल बोलणार आहोत.
प्रोजेक्ट मॅनेजमेंट म्हणजे नेमकं काय? आज आपण बोलणार आहोत.
प्रकल्प ाचे व्यवस्थापन कसे करावे? प्रकल्प म्हणजे काय? तुला
चांगलं माहित आहे.
ते कसे केले जाते याबद्दल सविस्तर बोलूया.
प्रकल्प व्यवस्थापन कोणत्याही प्रकल्पाचे व्यवस्थापन, नियोजन,
अंमलबजावणी कशी करावी यावर लक्ष केंद्रित करते.
आउटपुट कसे घ्यावे, टीममध्ये कामाची विभागणी कशी करावी, टीम
कशी निवडावी. या सर्व गोष्टी आम्ही प्रकल्पावर करतो.
प्रकल्प व्यवस्थापन प्रकल्प आणि त्याच्या संसाधनांचे नियोजन
आणि संघटन यावर लक्ष केंद्रित करते.
यात वापरले जाणारे जीवनचक्र ओळखणे आणि व्यवस्थापित करणे, ते
वापरकर्ता-केंद्रित डिझाइन प्रक्रियेस लागू करणे, प्रकल्प
कार्यसंघ तयार करणे, प्रकल्प पूर्ण होईपर्यंत सर्व
टप्प्यांमधून कार्यसंघाला कार्यक्षमतेने मार्गदर्शन करणे
समाविष्ट आहे.
आपण प्लॅन बनवतो, प्रोजेक्ट घेतो, टीम ठरवतो, कोणत्या
संसाधनांची गरज आहे, ती कशी करायची, कशी करू नये.
या प्रक्रियेत प्रकल्प पूर्ण होईपर्यंत मार्गदर्शक तत्त्वे
देत राहून पुढे जात राहा.
आणि त्यालाच प्रोजेक्ट मॅनेजमेंट म्हणतात.
प्रकल्प व्यवस्थापन म्हणजे दिलेल्या मर्यादेत सर्व प्रकल्प
उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी कार्यसंघाच्या कार्याचे नेतृत्व
करण्याची प्रक्रिया.
प्रकल्पाची सर्व उद्दिष्टे ठराविक कालमर्यादेत साध्य करणे
याला प्रकल्प व्यवस्थापन म्हणतात.
ही माहिती सहसा विकास प्रक्रियेच्या सुरुवातीला तयार केलेल्या
प्रकल्प दस्तऐवजामध्ये वर्णन केली जाते.
विकास प्रक्रियेच्या सुरुवातीला तयार करण्यात आलेल्या प्रकल्प
दस्तऐवजामध्ये याचे वर्णन करण्यात आले आहे.
प्राथमिक अडथळे म्हणजे व्याप्ती, वेळ आणि बजेट.
प्रकल्पाची व्याप्ती काय आहे? वेळ आणि बजेट काय आहे?
या मूलभूत गोष्टी आहेत ज्यांचे आपल्याला प्रकल्पाच्या
सुरुवातीला विश्लेषण आणि वर्णन करावे लागेल.
तर पुढे आपण यात कोणत्या गोष्टी आहेत याबद्दल बोलत आहोत.
प्रकल्प नियोजन
प्रकल्प नियोजन ही ठराविक कालमर्यादेत प्रकल्प कसा पूर्ण
करायचा हे सांगणारी शिस्त आहे.
एखादा प्रकल्प ठराविक मुदतीत कसा पूर्ण करायचा?
नियोजन शिस्तबद्ध पद्धतीने समजावून सांगितले जाते.
सहसा आम्ही टप्पे आणि निर्दिष्ट संसाधने परिभाषित करतो.
प्रकल्प नियोजनाचा एक दृष्टीकोन या चरणांमध्ये उपक्रमाची
विभागणी करतो.
मोजण्याजोगी उद्दिष्टे निश्चित करणे.
प्रकल्प नियोजन हा प्रकल्प व्यवस्थापनाचा एक भाग आहे.
जे प्रकल्प वातावरणात प्रगतीचे नियोजन करण्यासाठी आणि नंतर
अहवाल देण्यासाठी विशाल चार्टसारख्या वेळापत्रकांच्या वापराशी
संबंधित आहे.
प्रोजेक्ट प्लॅनिंग मॅन्युअली किंवा प्रोजेक्ट मॅनेजमेंट
सॉफ्टवेअरचा वापर करून करता येते.
आपण ते मॅन्युअली करू शकता किंवा आपण सॉफ्टवेअरवर बनवू शकता.
परंतु पद्धतशीरपणे सुरुवातीपासून पूर्णत्वापर्यंत आराखड्याचे
नियोजन केले जात आहे.
त्यालाच तुमचे प्लॅनिंग म्हणतात.
त्यानंतर प्रोजेक्ट मॉनिटरिंग आणि कंट्रोलिंग आहे.
प्रकल्पावर देखरेख आणि नियंत्रण.
हे व्यवस्थित चालले आहे की नाही?
काय चाललंय?
आतापर्यंत आम्ही सांघिक कामगिरीबद्दल बोलत होतो.
या प्रोजेक्टवर टीम कशी कामगिरी करत आहे?
या गोष्टीची आपल्याला काळजी घ्यावी लागेल.
तुम्ही संघाच्या कामगिरीवर लक्ष ठेवून होता.
आता तुम्ही एकंदर प्रोजेक्ट करत आहात ज्यात अनेक सहकारी असू
शकतात.
एखाद्या मोठ्या प्रकल्पावर अनेक नेते असू शकतात.
त्यामुळे एकंदरीत जेव्हा आपण प्रकल्पावर लक्ष ठेवत आहात.
वेगवेगळे नेते आपापल्या टीमवर लक्ष ठेवतील.
आणि जेव्हा आपण त्या संघाची कामगिरी गोळा करतो.
हाच प्रकल्प पूर्ण करण्याचा मार्ग असेल.
आपण असे म्हणू शकता की संघांच्या गटाच्या कामगिरीवर लक्ष
ठेवणे.
कोणते वेगवेगळे नेते करणार यावर नियंत्रण ठेवणे.
आणि तो एकंदर प्रकल्प नियंत्रण आणि देखरेख असेल.
प्रकल्प समारोप, प्रकल्प नियोजन, प्रकल्प अंमलबजावणी.
याआधी आमच्याकडे प्रकल्प ांची अंमलबजावणी झाली होती.
प्रकल्प अंमलबजावणी हा प्रकल्पाचा टप्पा आहे जिथे आपल्या
कार्यसंघाने सर्व काही नियोजन केले आहे.
कृतीत इनपुट करा.
जेव्हा सर्व काही नियोजन केले जाते, तेव्हा टीमने प्रकल्प
राबविण्याचे नियोजन केले आहे.
त्यामुळे त्या टप्प्याला प्रकल्प अंमलबजावणी असे म्हणतात.
आपली टीम प्रोजेक्ट योग्य पायावर आणण्यासाठी शक्य ते सर्व
करते.
आपण ते सुरू करण्यास तयार आहात का?
होय, सर्व काही तयार आहे.
प्रकल्प व्यवस्थापन प्रक्रियेतील पाच मूलभूत टप्पे आहेत.
प्रकल्प ाची सुरुवात.
प्रकल्पाची सुरुवात केली.
प्रकल्प नियोजन.
प्रकल्प अंमलबजावणी.
प्रकल्प देखरेख आणि नियंत्रण.
आणि मग प्रकल्प बंद होतो.
कोणत्याही प्रकल्पासाठी हे पाच प्रमुख मुद्दे असतात.
प्रकल्पाची सुरुवात केली.
नियोजन, अंमलबजावणी, देखरेख आणि नियंत्रण.
त्याआधी हवं असेल तर प्रोजेक्टसाठी सर्व्हे करू शकता.
आम्ही सर्वेक्षण करू.
मग आम्ही सुरुवात करू.
सर्वेक्षण हे पहिले आहे.
कारण ते काम आहे की नाही.
गरज आहे की नाही.
कुठे ठेवायचं, काय ठेवायचं.
मी तुम्हाला मागच्या व्हिडिओमध्ये सांगितल्याप्रमाणे.
की एका कंपनीची एका देशात कार उत्पादक कंपनी ठेवण्याची योजना
होती.
पण जेव्हा मी सर्वेक्षण केले तेव्हा मला कळले की तिथे अनेक
कार कंपन्या आहेत.
सर्व्हिस सेंटर नाही.
त्यामुळे त्यांनी मॅन्युफॅक्चरिंग कंपनी लावण्याचा विचार
सोडला.
त्यांनी अनेक सेवा केंद्रे उघडली.
ही सेवा होत नसेल तर तीही.
आणि जर तुम्ही भरपूर मॅन्युफॅक्चरिंग कंपन्या ठेवल्या तर.
आणि जेव्हा खूप लोक असतात.
अनेक कंपन्या आहेत.
कामाची विभागणी केली जाणार आहे.
त्यामुळे एवढा फायदा कुठून मिळणार?
पण त्यांनी सर्व्हिस सेंटर उभारले.
सर्व कार कंपन्या आपल्या सेवेसाठी तुमच्याकडे येऊ लागल्या.
आणि तुम्हाला चांगला फायदा होत आहे.
त्यामुळे प्रकल्पापूर्वी सर्वेक्षण, सुरुवात, नियोजन,
अंमलबजावणी, देखरेख व नियंत्रण.
आणि मग तुम्ही प्रकल्प बंद करत आहात.
यात आम्ही पाच मुद्द्यांवर बोलत आहोत.
त्यामुळे आता आम्ही प्रकल्प बंद करण्याविषयी बोलत आहोत.
हा असा टप्पा आहे जिथे सर्व वितरणे अंतिम केली जातात आणि
औपचारिकपणे हस्तांतरित केली जातात.
आणि सर्व कागदपत्रांवर स्वाक्षरी केली जाते, मंजूर केली जाते
आणि साध्य केले जाते.
प्रकल्प बंद करण्याच्या प्रक्रियेमुळे प्रकल्प आराखडा आणि
व्याप्तीनुसार सर्व कामे पूर्ण झाली आहेत याची खात्री केली
जाते.
प्रकल्प व्यवस्थापनाची सर्व प्रक्रिया पार पाडण्यात आली आहे.
क्लोजिंग म्हणजे प्लॅननुसार सर्व काही झाले आहे.
प्रकल्प वितरण, हँड-ऑफ ऑपरेशन्स आणि समर्थन जबाबदाऱ्यांची
स्वीकृती मिळवा.
प्रकल्पाच्या दरम्यान शिकलेले दस्तऐवज आणि धडे बंद करण्याची
औपचारिकता केली.
प्रकल्पाच्या सुरवातीला तुम्ही जे काही प्लॅन केले होते.
अंमलबजावणी, नियंत्रित, सर्व काही आपल्या योजनेनुसार पूर्ण
झाले आहे.
आता तुम्ही ते बंद करणार आहात.
आणि तुम्ही जे काही काम केले ते डिलिव्हरीसाठी तयार आहे.
त्यामुळे तुमचा प्रकल्प बंद होण्याच्या मार्गावर आहे, असे आपण
म्हणू शकता.
शिवाय बैठक घेऊन आपल्याला कोणत्या प्रकारचे धडे मिळाले हेही
आपण पूर्ण करून ठरवू शकतो.
हा प्रकल्प पूर्ण करण्याच्या प्रक्रियेत आपण काय शिकलो?
आम्ही काही आउटपुट काढले.
आपण ते लिहू शकता किंवा टिपू शकता.
जे तुमच्या पुढच्या प्रोजेक्टमध्ये उपयोगी पडेल.
कारण एखादा प्रोजेक्ट करण्यासाठी नेहमीच काही ना काही चढ-उतार
येत असतात.
तो धडा तुम्ही पुढच्या प्रोजेक्टसाठी घेऊ शकता.
ते तुमच्यासाठी चांगलं ठरेल.
भूतकाळातून धडा घ्या, वर्तमानात जगा आणि भविष्याचे नियोजन करा.
तुम्ही वर्तमानात आहात, प्रकल्प पूर्ण झाला आहे.
पण तुम्ही भूतकाळातून जो धडा घेतला, तो भविष्यासाठी वर्तमानात
लिहू शकता.
आणि हवं असेल तर मनोबल वाढवल्यानंतर,
काहीतरी नवीन करण्यासाठी नवीन प्रकल्पाची घोषणा करा.
तुम्ही ही गोष्ट करू शकता.
कारण जेव्हा संघाचे मनोबल उंचावले जाते, तेव्हा तुम्ही
काहीतरी नवीन देऊ शकता, त्याचे कौतुक करू शकता.
ते अधिक लिहा.
त्या दिवशी शवविच्छेदन करू नये.
चढ-उतार येतात पण शेवटी प्रकल्प पूर्ण होतो की नाही हा मुद्दा
असतो.
निश्चित पद्धतीने पूर्ण केले तर आपण त्या प्रकारे त्याचा
समारोप करता.
सकारात्मक स्थितीत
संघांचे कौतुक आणि टाळ्या वाजवून.
अभिनंदन। या गोष्टी खूप महत्त्वाच्या आहेत की तुम्ही
एकमेकांना हीलिंग टच द्या, एकमेकांना मिठी मारता.
या गोष्टी खूप महत्त्वाच्या आहेत.
वास्तविक परिणाम मिळविण्यासाठी कृतज्ञता खूप महत्वाची आहे.
वास्तविक परिणाम मिळविण्यासाठी.
एखाद्या टीमकडून चांगला रिस्पॉन्स रिझल्ट मिळवायचा असेल तर हे
प्लॅनिंग, मॉनिटरिंग सगळं ठीक आहे पण
कृतज्ञता हा एक प्रमुख भाग आहे.
कृतज्ञतेचे महत्त्व विसरता येणार नाही.
आता असे नाही की तुम्ही हे फक्त एक नेता म्हणून करता.
तुम्ही हे तुमच्या टीमसाठी करता, टीम तुमच्यासाठी आणि टीम
मेंबर्स एकमेकांसाठीही करते.
अशा प्रकारे काम केव्हा होते?
समन्वय कधी साधला जातो?
काम केव्हा पूर्ण होते?
नाहीतर समन्वय नसेल तर कळतं
९५ टक्के काम एक व्यक्ती करते आणि ५ टक्के काम दुसरी व्यक्ती
करते आणि तो ते टाळत आहे, अशी चर्चा मी आधीच केली आहे.
मी ते करेन. माझ्याकडे वेळ नाही।
९५ टक्के काम पूर्ण होऊनही तो अडकून पडला आहे.
त्याचप्रमाणे त्याच्याकडे काही काम असेल तर तो अडकून पडेल.
तर, हे संघर्ष आतून शीतयुद्धासारखे आहेत.
एक टीम लीडर म्हणून, देखरेख आणि मूल्यांकन करणे महत्वाचे आहे.
कधी संघर्ष दिसतात तर कधी नाही.
त्याचे मूल्यमापन करणे सोपे आहे.
पण, ते दिसत नसेल तर मोठं नुकसान होतं.
जरी ते आपल्याला दिसत नसले तरी आपण त्यांची भाषा, अभिव्यक्ती,
संप्रेषण, गैर-मौखिक संप्रेषण किंवा सांघिक संप्रेषणाद्वारे
त्याचे मूल्यांकन करू शकता.
आपण त्यांच्या भाषेद्वारे, मेलद्वारे त्याचे मूल्यांकन करू
शकता,
व्हॉट्सअॅप, बॉन्डिंग.
मग ते असो वा नसो, पॉझिटिव्ह असो वा निगेटिव्ह.
निगेटिव्ह बॉन्डिंग दूर होत असल्याचं कळलं तर ते नुकसानच आहे.
त्यामुळे या सर्व गोष्टींचे मूल्यमापन करण्याची गरज आहे.
तरच तुम्ही नेता होऊ शकता.
केवळ काम करून नेता होऊ शकत नाही.
कामाव्यतिरिक्त इतरही अनेक गोष्टींचे मूल्यमापन करावे लागते.
तरच तुम्ही संघाचे नेतृत्व करू शकता.
आपण वैयक्तिक कामगिरीची काळजी घ्याल कारण वैयक्तिक कामगिरी
खरोखरच संघासाठी प्रेरक भाग आहे.
मी नेहमी म्हणायचो की, तुमच्या बोलण्यापेक्षा तुमची कृती
नेहमीच जास्त बोलते.
तुम्ही जे काही म्हणाल, तुम्ही जे काही प्रेरणा द्याल, तुमची
कृती, कृती, तुम्ही जे काही करत आहात, तुम्ही समर्पित,
मेहनती, प्रामाणिक असाल तर तुमची टीम तुमच्याकडून या गोष्टी
नैसर्गिकरित्या आत्मसात करेल.
जर तुम्ही सेल्फ डेडिकेटेड नसाल, वक्तशीर नसाल आणि तुमच्या
टीमकडून अपेक्षा करत नसाल, तर नाही बाबा, तुम्ही मिळवू शकत
नाही.
आणि तुम्ही अपेक्षाही करू नका.
जर तुम्ही वक्तशीर झालात तर टीम आपोआप तिथे येईल.
जर तुम्ही मेहनती असाल तर ते तिथे असतीलच.
जर तुम्ही समर्पित असाल तर ते तिथे असतील.
या सर्व गोष्टी केवळ अधिकृत वातावरणातच घडत नाहीत, तर आपल्या
कौटुंबिक वातावरणात, आपल्या वैयक्तिक पातळीवर, कदाचित सामाजिक
पातळीवरही घडतात.
त्यामुळे कोणताही प्रकल्प चांगल्या पद्धतीने पूर्ण करण्यासाठी
या गोष्टी आहेत.
बर् याच गोष्टींची आवश्यकता आहे आणि एक नेता म्हणून आपल्याला
काही नवीन पावले उचलायची आहेत.
आपण आपला संघ आपल्या बाजूने आणू शकता.
आणि आपण आपला प्रकल्प यशस्वीरित्या पूर्ण करू शकता.
१, २, ३, ४ तुम्ही पुढे जात राहाल.
आणि एक दिवस तुम्ही तुमच्या आयुष्यातील यशाचा प्रोजेक्टही
टप्प्याटप्प्याने पूर्ण कराल.
आणि आपण एक चांगली प्रतिमा बनवू शकता आणि चांगले जीवन जगू
शकता.
तुम्ही हे करू शकता।
सगळे.
तुम्ही प्रोफेशनल आहात का?
नाही मी केले नाही।
हे कशाबद्दल आहे? मुळात, जर आपण आपल्या मित्रांना अकाऊंट्स
आणि टॅक्सेशन कोर्सवरील प्रगत प्रमाणपत्र पाठवले आणि त्यांनी
आपला रेफरल कोड वापरून साइन अप केले तर आपल्याला काही
आश्चर्यकारक बक्षिसे मिळतील.
हे मनोरंजक वाटते. आपण संदर्भित केलेल्या प्रत्येक
मित्रासाठी, आपण असे गुण मिळवता जे आपण सूट किंवा रोख
बक्षिसांसाठी रिडीम करू शकता.
आणि हा कोर्स पूर्ण केल्यानंतर तुम्हाला जॉब गॅरंटीही मिळेल.
आता हा शब्द माझ्या सर्व वर्गमित्रांना आहे.