सर्वांना नमस्कार, तुम्हा सर्वांना शुभसंध्या.
हा विनीत गौतम तुझा प्रशिक्षक आहे, तुझा ट्रेनर आहे.
मोटिव्हेशनल स्पीकर
कॉर्पोरेट ट्रेनर
सर्टिफाइड माइंड कोच आणि लाइफ कोच आणि आज खरंच मी बोलत आहे
यशाची ब्लूप्रिंट सक्सेस ब्लूप्रिंट सिरीज हे करू शकते
कदाचित आमच्यावर भुंकावे लागेल
वाढायला शिका
जर तुम्ही काही शिकलात तर
मी सर्व यशस्वी होण्यासाठी मूलभूत गोष्टींबद्दल बोलत आहे
यशाचे मंत्र काय आहेत?
ज्यामध्ये मी फक्त त्या प्रोफेशनलबद्दल बोलत नाही ज्याबद्दल
मी बोलत आहे
प्रत्येक स्तरावर
मग ते वैयक्तिक पातळीवर असो
मग ते सामाजिक पातळीवर असो
मग ते व्यावसायिक पातळीवर असो
व्यवसाय या स्तरापर्यंत असू शकतो बाळा.
अरे ज्युनियर.
संपूर्ण डॉक्टर, संपूर्ण वकील किंवा अभियंते किंवा व्यवस्थापक
किंवा सीएफओ किंवा सीईओ पहा?
असू शकते
जो मंत्र साखळी यशाचा ब्लूप्रिंट की बटेजो निर्माता हा
गोष्टी तुम्हाला मदत करतील
सर्वत्र किबाड कराटेचे कौतुक
पालक म्हणून एक नवीन पण गुदमरलेला किंवा
आता दबावाचे कौतुक करतो, पण मी
केवळ मुख्य ज्युरीला चालना द्या
शिक्षक प्रशिक्षक म्हणून, एक नेता म्हणून, व्यवस्थापक म्हणून
आपले उत्सुक पैसे वाढवा
नवीन टीम मेंबर्स ची नियुक्ती करा के
रिक एक कौतुककर्ता आहे का?
एक शिक्षक म्हणून
स्टार अपचे कौतुक करा एक नवीन छोटीसी बाथ होती है
ओ बच्चे खुस हो के
घर जलदी जलदी आते है बॅग बनावट कॉपी म्हणून निकलते है
आई-वडील को दिखाने के लिए
दिखी की आई-वडील बीई चीज को ऑनर नई करते है
Kata tika tika Rako isko
हे जाणून घेण्यासाठी पण गायीकडे पिवळ्या रंगाचा कॅरो बघा पण
फक्त मस्त म्हणा निकोला उडी मार
आमच्यासाठी तीन उत्साहात जा एक आर्मी जेभी
जेभी आदमी
कुछ बे अभिमान बाळगता है
कर्णे मुख्य प्रक्रियेतील कर्मचाऱ्यांना लुटले प्रयत्न करता है
फक्त मी गिरणा बे होता है गिअर के उठना बे होता है तभी जाके ओ
ए टार्गेट को साध्य कर्ता है ही प्रक्रिया माझी प्रक्रिया आहे
जब ओ गिरता है तो उठने की हिम्मत
कहा से आती है जब उससे याद आता है
की मेरी मा बाप के ओ कौतुक ओ कितने खुस हो जाएंगे
देव असू शकतो कराटे टीव्ही मालिका उसमे बच्चे दहावी के बच्चे
स्कूल के इंटरनल पेपर को लीक कर लेते हैं
मला एक मुलगा
इस्लिये पेपर लीक को
समर्थन कार्ती है या पेपर लेटी है क्यूंकी उसके स्टडी योग्य
नहीं हुई है और माने धमकी किया है
की इस बार तेरे मार्क्स अगर अच्छे नहीं आए
Tume teri
स्मिती है ना कहीं तराह के बाते आए आई-वडील करते हैं
बछों को कई बार गलत रास्ते दाल देती है जो की अची बात
नहीं है तो अची बात क्या है की आप अपने बच्चों को कौतुक करें
मेने कहा ना की बच्चे को स्टार मिला है
और ओ दौदा दौदा आया बॅग फेकके कॉपी निकल के मेरी बिटिया करते
है बाबा
दादू दादू आज मेरे को स्टार मिला है
10 मी से 10 मार्क मिला है
कही बार 9 मी से 10 मी से 9 8 मिला है बच्चा बुझा हुआ है
10 मी से 10 मार्क कहीं बार मिल गए
लेकीन लिहिते अची नहीं है तो क्या बंता है आई-वडील म्हणून मैं
बटारा हू आप 10 मी से 10 को करो खूप चांगले बेटा खूप चांगले
खूप चांगले
खुस हो गया थोडा झपिया पालो यार
तुम्हारा जिगर का तुकरा है तुम से नहीं लिप्तेगा ता किस से
लिप्टेगा
ध्यान रखे अगर तुम नहीं करोगे लिप्ताओगे तो कहीं और कौतुक
जगह धुंडणे लग जाएगा या धुंडने लग जाएगी दोस उसपे मत देना
करने तुम्हारी होगी आई-वडील म्हणून
पालक प्रशिक्षक म्हणून मैं भी हू आपको बटारा हू फिर आप साथ
में एक बात और भी जोड़ दो भाई मेरे बेटे ना तो बहुत अच्छा काम
किया
10 पैकी 10 मिला
लेकिन मेरे बेटा तो इस से भी आदिक खुशियार है बच्चा का द रियल
दादू
और भी अच्छा कर सकता है क्या
लेखन और अच्छी बना सकता है तुम्हारा थोडी कम ही कर दी लेखन और
अच्छी कर सक्ती है और तुम कर सक्ती हो आप देखना अगली बार
वो बच्चा अपने पेपर को अच्छी लेखन में लिखेगा अच्छा लेखन में
मुझे ध्यान आता है अपना वाक्य
मैं दो चीज़ें कही एक तो शिक्षक स्टार देखे कौतुक कर्ण बिलकुल
ना भोले
अपने बच्चू से कभी गलत बाते ऐसी ना करे
क्यूंकी आपकी बते उनके दिलोन दिमाग पे बहुत असर करती है
कही बार अपने माँ बाप से भी आदिक
शिक्षक की बातों का असर होता है बचचों के दिमाग पे तो आप अपने
इस स झिम्मेदारी को
मॅनेजर म्हणून लीडर म्हणून समझे मैं आपसे भी कहना चाहता हूँ
प्रोफेशनल फील्ड में
आपके टीम ke ज्युनिअर्स आपको साब कुछ मांटे hain
ये जो रेस्पेक्ट मिल रहा ना उसके एक जिम्मेदारी भी होती है
आप उस झिम्मेदारी को जाने समझे बच्चा करेगा
जुरूर करेगा मैं एक बात कहरा था
ठीक आहे, मी मार्कर शोधत होतो
आम्हाला मिळाले नाही म्हणून माझ्या मनात काही मुद्दे होते, मी
ते टिपायला हवे होते
मी लिहिण्याविषयी बोलत होतो
त्याचे कौतुक कसे करता येईल? मला अजूनही आठवतंय जेव्हा मी
नववीत होतो.
वीस-पंचवीस वर्षांपूर्वी बिमला मॅम नावाची एक हिंदी शिक्षिका
होती
कौतुकामुळे मला ते अजूनही आठवते
त्या कौतुकाचा परिणाम काय झाला?
मला आठवते
सप्टेंबरमध्ये चाचणी होती
त्या चाचणीत
सर्व प्रश्नांची उत्तरे मी हिंदीत लिहिली
बहुतेक सर्व विषयांत मला चांगले गुण मिळाले.
मला वाटते ही डिसेंबरची परीक्षा आहे
मी तीन महिन्यांपूर्वी पास झालो होतो, ऑक्टोबरमध्ये पास झालो
होतो
पण ज्या दिवशी मी हिंदीचा पेपर दाखवला.
कारण ही नववीची अंतर्गत परीक्षा होती
त्या दिवशी मी काही कारणास्तव शाळेत गेलो नव्हतो.
दुसर् या दिवशी, जेव्हा मी शाळेत गेलो
बहुतेक विद्यार्थी गेटवर माझी वाट पाहत होते
कारण हिंदीच्या पेपरमध्ये मला मिळालेले गुण थक्क करणारे होते
बहुतेक विषयांत मला ९०-९५ टक्के गुण मिळाले
मला गणितात फक्त २ गुण मिळाले
पण हिंदीत
मला १०० पैकी फक्त ४० गुण मिळाले.
हे सर्वांसाठी चकीत करणारे होते
ते ऐकून मला धक्काच बसला
मला खूप काळजी वाटत होती
हिंदी चा काळ आला तेव्हा मी कागद माझ्याकडे ठेवला
उत्तरपत्रिका, मी त्यांना दाखवली.
प्रथम, मी त्याचे कौतुक केले
बघा, मुद्दा समजून घेण्याचा प्रयत्न करा.
आता मी तुला एक गोष्ट सांगतो.
ज्यात तुम्हाला कौतुक वाटत नाही
तुम्ही तो भाग थेट लागू करा.
जसे मी नुकतेच म्हटले होते की माझ्या मुलाने 10 पैकी 10 गुण
मिळवले
तुम्ही आधी कौतुक केलं, पण लिखाण वाईट आहे
ते तुम्ही नंतर दाखवले.
तुम्ही आधीच कमेंट करायला सुरुवात केली होती.
किती वाईट आहे लिखाण.
जसं घरातही घडतं
आपल्या आहारात 4 चांगल्या गोष्टी आहेत, परंतु आपण त्याचे
कौतुक करत नाही
पण एखादी गोष्ट वाईट असेल तर तुम्ही थेट त्याला मारता
समोरच्या व्यक्तीने खूप मेहनत घेतली आहे
बिचाऱ्या मुलीने वाट पाहिली
असं कधी कधी घडतं
हे सांगणे सोपे आहे
या गोष्टी ंची अंमलबजावणी करणे
त्यांची अंमलबजावणी करणे तितकेच अवघड आहे
पण जे अंमलात आणतात आणि अंमलात आणतात
त्यातून फरक पडतो.
त्यांना फरक पडतो
जर आपण बदल करण्याचा विचार करत असाल तर
पण तू ते करत नाहीस.
मग वेगळा निकाल कसा मिळणार?
मला एक हिंदी शिक्षक आठवतो
त्यांनी मला सर्व उत्तरे नीट लिहायला सांगितली
पण माझा प्रॉब्लेम काय होता?
लिखाण खूप वाईट होतं
मी कुणाला दोष देत नाही म्हणून लिहिलं आहे
कारण मी म्हणालो होतो की शांत मनाने लिहिलं तर लिखाण चांगलं
होतं
मी जबाबदारीने काम करत आहे
जेव्हा तुम्ही कोणतेही काम जबाबदारीने करता
त्याचा परिणाम चांगला आहे
हे प्रत्येकाच्या बाबतीत घडते
जेव्हा तुम्ही एखादे काम काळजीपूर्वक करता तेव्हा तुम्ही ते
योग्य रितीने करता
आणि जेव्हा तुम्हाला पर्वा नसते
तुम्ही ते असेच संपवा
त्यामुळे कामाचा परिणामही असाच दिसेल
मग तो मला म्हणाला
अचूक कसे लिहावे
स्पष्टपणे मी माझ्या अभ्यासात गुण मिळवले होते
पण यावर लक्ष केंद्रित करा, असं मला कुणीच सांगितलं नाही
म्हणूनच
मी ते केले नाही
मी तुम्हाला सांगितले
ज्या गोष्टीवर तुम्ही लक्ष केंद्रित करत नाही
गोष्टी स्वत:हून घडणार नाहीत
आपल्याला लक्ष केंद्रित करावे लागेल
इतका
ही गोष्ट
काळजी घ्यायची होती
ते म्हणाले की, तुम्ही चांगले काम केले, खूप चांगले काम केले
फक्त थोडे
तुम्ही प्रश्न विचारलेत
त्या दिवशी मला कळलं
कसे
प्रश्न रंगीत पद्धतीने मांडा
ते वेगळे ठेवा
प्रश्न क्रमांक
प्रश्न लक्षात घेण्याची गरज नाही
तुम्हाला उत्तर लिहावे लागेल प्रश्न क्रमांक हा
उत्तर
मग जेव्हा हे उत्तर
स्केच पेन मधून
प्रश्न क्रमांक ४ उत्तर मग तुम्ही निळ्या पेनाने उत्तर लिहिले
मग दुसरा प्रश्न लिहावासा वाटला की
म्हणून मी दोन ओळी सोडल्या
मग मी प्रश्न क्रमांक ५ उत्तर लिहिले मग मी माझे उत्तर लिहिले
एक तू
सर्व काही एका मध्ये मिसळले
पाहावयास मिळणारे उत्तरही बरोबर आहे
त्याला ते पहावेसे वाटत नाही
निबंध लिहिलात तर
प्रेक्षक
ते पहायचे नाही
त्याचाही मूड खराब आहे
मी तुम्हाला विद्यार्थ्यांना एक गोष्ट सांगू इच्छितो
तुमचा पेपर तपासणारा शिक्षक
तोही माणूसच आहे
समजा तुम्ही ५० प्रती तपासत आहात
आणि आधीच 40 तपासले
त्यामुळे आत्तापर्यंत तो थकला असावा त्याचे मन चिडचिडे झाले
असावे
ते होईल आणि मग.
तुझं चांगलं उत्तर पण वाईट कॉपी
समोर येतो म्हणून तुम्ही विचार करता.
त्यांना हे वाचून आवडेल का?
कधी कधी योग्य उत्तर कापले जाते.
अजून एक गोष्ट आहे, नीटनेटके आणि स्वच्छ असे ५ गुण मिळणार
नाहीत.
आणि जिथे तुम्हाला त्यांना १.५ गुण द्यायचे होते, तिथे तुम्ही
१ मार्क दिले, तुम्ही अशा प्रकारे ५ जागा कापल्या, म्हणून ५
गुण कापले.
आणि दुसरी पद्धत जी मी तुम्हाला सांगितली, प्रश्न क्रमांक १
स्केच पेनने लिहिलं, उत्तर दिलं, मग उत्तर दिलंस.
मग दुसरा प्रश्न आला, तुम्ही दोन ओळींमध्ये अंतर सोडलंत,
प्रश्न क्रमांक २, उत्तर
कारण ती व्यक्ती चांगल्या मूडमध्ये आली तर ठीक आहे,
जरी तो चांगल्या मूडमध्ये नसला तरी तो अजूनही चांगला दिसेल,
चांगला आवाज ऐका,
एखाद्या बाईने फोन केला तर मुलगी, एखादी व्यक्ती चांगल्या
मूडमध्ये आली तर तो संभाषण ऐकून घेईल.
जर तो चांगल्या मूडमध्ये नसेल, तरीही तो संभाषण ऐकेल.
बघा, हलक्या फुलक्या नोटवर घ्या, पण ही वस्तुस्थिती आहे.
आणि माझ्यावर विश्वास ठेवा, हिंदी मॅम, विमला मॅम ऐकल्यानंतर,
मी एक प्रयत्न केला, ती म्हणाली, बेटा, प्रयत्न कर, तुला सगळं
माहित आहे, असं करा.
पुढच्या वेळी नववीची अंतिम परीक्षा,
त्यात,
मी बनवलेली हिंदी प्रत,
ज्यात मला संपूर्ण शाळेत माझ्या वर्गातील सर्व विभागातून
अव्वल गुण मिळाले, मला वाटते, सुमारे ८५-९० गुण, साहित्यात
बरेच काही आहे.
आणि मी आज नाही तर २५ वर्षांपूर्वीची गोष्ट बोलत आहे,
आणि सीबीसी नाही,
की मुलांचा निकाल लावण्यासाठी शाळेकडून जाणीवपूर्वक गुण दिले
जातात.
ती प्रत,
मॅडम खूप खुश होत्या,
खूप कौतुक केलं, खूप धन्य केलं,
खूश होऊन तिने ती प्रत दुसऱ्या विभागातील शिक्षकांना दाखवली,
तिने ती प्रत मुख्याध्यापकांना दाखवली,
तिने ती प्रत विद्यार्थ्यांना दाखवली,
पहिला आणि दुसरा, की हा बदल आहे,
इथून इथपर्यंतचा पहिला प्रवास, मुलांनी तो फक्त दोन महिन्यांत
पूर्ण केला आहे,
यालाच कौतुक म्हणतात.
एक प्रकारे,
तुम्ही सूचना देता,
पण जर तुम्ही ते एका प्रकारे करत असाल तर,
मग त्याचा परिणाम आवश् यक असेल, विश्वास ठेवा.
जसं इथं घडलं,
जर तुम्हाला शिवीगाळ केली गेली तर,
मग तुम्हाला ४० गुणांपेक्षाही वाईट निकाल लागला असता आणि
हिंदीची आवड संपली असती.
मी तुला अजून एक किस्सा सांगतो,
जेव्हा तुम्ही तुमची जबाबदारी नीट पार पाडत नाही,
आज आयआयटी नीटची तयारी करणारी मुले,
मी भारताबद्दल बोलत आहे, ते कोट्यात जातात आणि शेकडो
आत्महत्या करत आहेत.
परीक्षेत चांगले गुण मिळत नाहीत, मुले इमारतीवरून उडी मारतात,
पंख्याला गळफास घेतात.
यात बऱ्याच अंशी शाळेतील शिक्षक, पालक, संस्थेचे शिक्षक,
कोचिंग उद्योगातील शिक्षक यांची चूक असते.
कारण आपण थेट दबाव निर्माण केला आहे, आपल्या जिभेवर आपले
नियंत्रण नाही,
आम्हाला आपल्या जबाबदाऱ्या कळत नाहीत.
ते काहीही बोलतात.
ते आई-वडील आहेत, ते प्रौढ आहेत, मुले आहेत, ते काहीही
बोलतात. ते आपल्या भावनांना महत्त्व देत नाहीत किंवा त्यांचा
आदर करत नाहीत.
शाळांमध्येही असेच घडत आहे.
जेव्हा मूल यशस्वी होते, तेव्हा शाळा म्हणते, माझ्या मुलाला
यश मिळाले आहे.
आई-वडील म्हणतात, माझ्या मुलाकडे आहे, कोचिंग इन्स्टिट्यूट
म्हणते, माझ्या मुलाकडे आहे, पण जेव्हा मूल आत्महत्या करते,
कुठलीच शाळा म्हणत नाही, माझ्या मुलाने आत्महत्या केली आहे.
आई-वडील म्हणत नाहीत, माझ्या मुलाने आत्महत्या केली आहे.
कोणतीही कोचिंग इन्स्टिट्यूट म्हणत नाही, माझ्या चुकीमुळे
माझ्या मुलाने आत्महत्या केली आहे.
असं कोणी म्हणतं का?
त्यानंतर मुलाने आत्महत्या केल्याचे बोलले जात आहे.
एखादी चूक झाली की त्याची जबाबदारी मुलावर टाकली जाते.
तो यशस्वी होत असताना हीच गोष्ट तुम्ही केली असती तर
आत्महत्येची कारवाई
कारवाईपूर्वी,
मुलाला तुमचे कौतुक आठवते, तुमची कृती आठवते.
माझ्यावर विश्वास ठेवा, पालक लक्षपूर्वक ऐकतात.
पालक प्रशिक्षक म्हणून,
मी तुम्हाला सांगतोय, मूल काही चुकीचं करत असलं तरी तुम्ही
आधी त्याला समजावून सांगा. त्याचं थोडं कौतुक करा.
त्याला समजावून सांगा.
स्वत: काहीतरी चुकीचे करून पश्चाताप होत आहे, यावर विश्वास
ठेवायला हवा.
त्याला दिलासा देण्याची गरज आहे.
जर त्याला आपल्या आई-वडिलांवर असा विश्वास असेल तर,
की अशा परिस्थितीत माझे आई-वडील मला समजून घेतील.
माझ्याकडून चूक झाली.
अशी चूक मी पुन्हा करणार नाही.
त्यामुळे नाहीतर पुढच्या वेळी मी आणखी प्रयत्न करीन.
त्याला टोमणे मारले जाणार नाहीत.
त्याला दिलासा मिळेल.
त्याचे कौतुक होईल.
त्याला आतापर्यंत जे काही मिळालं आहे,
तो आत्महत्येसारखी कारवाई करणार नाही.
तो करणार नाही.
ती कृती करण्यापूर्वी एकदा त्याला तुमचा चेहरा, तुमचा चेहरा,
तुमचं कौतुक आठवलं की त्याला ते आठवतं.
मग तो हा विचार सोडून देईल.
माझ्यावर विश्वास ठेव।
तो आपला विचार बदलेल याची लेखी हमी मी तुम्हाला देऊ शकतो.
तो आत्महत्या करणार नाही.
पण, आपण हुकूमशहा झालो आहोत.
तो एक मुलगा आहे.
मी त्याच्यावर खर्च करत आहे.
मी त्याला खाऊ घालतो, खाऊ घालतो, वाढवतो.
तो माझा गुलाम आहे.
तो जे काही म्हणेल ते मला पाळावं लागेल.
मास्तर, माझ्या बोलण्याचा त्याच्या भावनांवर काय परिणाम होतो?
त्याचा त्याच्यावर कसा परिणाम होत आहे?
तो विचार करत नाही.
मी या मुलाला मशीन बनवले आहे.
मी फक्त लहान नाही, नेता म्हणून, मॅनेजर म्हणून जर तो तुमच्या
टीमसोबत असे वागत असेल, जे अनेकदा घडते, तुम्हाला वाटते की जर
तो तुमचा ज्युनिअर असेल तर तुम्ही काहीही बोलू शकता, त्याला
शिव्या देऊ शकता, मारहाण करू शकता, शिवीगाळ करू शकता.
ते चालत नाही.
आजची पिढी अतिशय ऊर्जावान, हुशार, भावनिक आहे.
त्यांच्या भावनांचे कौतुक करा.
त्यांचा आदर करा.
ते खूप दूर जातील.
आता काय होणार?
अनेक पालकांना वाटते,
जर आपण एखाद्याच्या मूल्यांचा जास्त आदर केला तर ते त्यांच्या
डोक्यावर नाचण्यास सुरवात करतात.
हे केले जात नाही.
तुम्हाला माहित आहे, या दोघांमधील फरक समजून घेण्यासाठी वेळ
लागतो.
त्यासाठी वेळ लागतो.
जर तुम्ही तो वेळ देऊ शकलात, तर तुम्हाला सूक्ष्मता समजू शकेल.
नाही।
मग नेत्यांची प्रक्रिया कशासाठी?
आरक्षण अजूनही का सुरू आहे?
आपल्या नेत्यांना जनतेशी बोलायला, त्यांच्या विकासाबद्दल
बोलायला वेळ नाही म्हणून आरक्षण अजूनही सुरू आहे.
त्यांना ते करायला वेळ नसतो.
त्यांच्याकडे वेळ नाही.
आरक्षण दिल्यानंतर ते कव्हर काढून टाकतात.
गंगा अस्नयन केले जाते.
जाणे।
पाच वर्षांनी पुन्हा भेटू.
हे आरक्षण दिल्यानंतर ते त्यांना निरुपयोगी बनवत आहेत.
ते त्यांना निरुपयोगी बनवत आहेत.
आणि जेव्हा ते निरुपयोगी लोक तुमच्या यंत्रणेत अधिकारी बनतात,
सरकारी कार्यालयात जातात, डॉक्टर बनतात, तेव्हा ते निरुपयोगी
डॉक्टर, निरुपयोगी डॉक्टर, निरुपयोगी आयएएस, आयपीएस अधिकारी,
हे सगळे लोक जेव्हा व्यवस्थेत बसू लागतील, तेव्हा निरुपयोगी
व्यवस्था, निरुपयोगी सरकार, निरुपयोगी डॉक्टर, निरुपयोगी
डॉक्टर, ज्यांच्या हातात तुमची व्यवस्था आहे, ज्यांच्या हातात
तुमचा जीव आहे, त्यांना मग त्रास होतो.
मरणे।
म्हणूनच असे डॉक्टर आहेत जे ऑपरेशन करतात आणि आपली बंदूक आत
सोडतात.
आरक्षण नाही.
अनेक पालक आहेत.
ते पैसे कमावण्यात इतके व्यग्र असतात, की मूल कोणत्या वर्गात
आहे हेही त्यांना कळत नाही.
मी सीएबद्दल बोलत आहे.
त्याने त्याला एका मोठ्या शाळेत प्रवेश दिला.
पण त्यानंतर त्यांना कळतही नाही, कदाचित ते त्याला अॅडमिट
घ्यायलाही गेले नसतील, मूल कोणत्या वर्गात आहे हेही त्यांना
माहित नाही. त्यांना माहितही नसते.
महाराज सीए आहेत.
हर्ष हे करत आहे असं मी म्हणत नाही.
पण एक उदाहरण आहे.
त्यामुळे कौतुक ाची गरज आहे.
तुम्ही सूचना द्या.
कोणीही नकार दिला नाही.
पण कौतुकही महत्त्वाचं असतं.
हे खूप महत्वाचे आहे.
कारण खरं तर कौतुक नसेल तर प्रेम ाची आणि आपुलकीची भाषा
प्राण्यांनाही समजते, असं ते म्हणतात.
वनस्पतींनाही समजते.
ते म्हणतात, ज्या वनस्पतीशी तुम्ही प्रेमाने बोलता, संगीत
वाजवतो, त्याची वाढ वाढते.
हिरवागार राहतो.
झाडांना मिठी मारणे, त्यांचे कौतुक करणे, तुमच्यामुळे च
आम्हाला जीवन लाभले आहे, हे मनाचे प्रशिक्षण आम्हाला शिकवले
गेले. त्यांचे आभार.
तुम्ही त्यांना मनापासून मिठी मारता, २ मिनिटे, ५ मिनिटे.
आणि त्या झाडाच्या रूपाने तुम्ही कौतुक करता, डोळे मिटून घेता.
जगातील सर्वात सुंदर व्यक्तीचे चित्र तुम्हाला दिसेल.
ज्याने तुला नेहमी त्या झाडासारखी सावली दिली आहे.
एक नेता म्हणून, एक पालक म्हणून, एक शिक्षक म्हणून मला
तुमच्याशी बोलायचे आहे, की तुमचे मूल, तुमचा विद्यार्थी,
तुमचा कनिष्ठ कर्मचारी, जेव्हा तो एखाद्या झाडाला मिठी मारत
असेल आणि त्याचे आभार मानत असेल आणि त्याच्या डोळ्यातून अश्रू
वाहत असतील, तेव्हा तुमची अशी प्रतिमा आहे का, की तो
तुझा फोटो बघतोय का?
तुझा फोटो.
जेव्हा मी हे सत्र केले,
मला आठवतंय, माझा एक मित्र, क्लास फेलो, विशाल रत्ना.
विशाल रत्ना,
मला माझ्या मैत्रिणीचा चेहरा आठवतो.
आम्ही एकत्र अभ्यास केला.
मला माहित नाही का? पण वास्तव हे आहे की, माझ्या आयुष्यात,
प्रत्येक चांगल्या-वाईट निर्णयावर, चढ-उतारांवर, प्रत्येक
प्रकारे त्या व्यक्तीने मला आजपर्यंत मदत केली आहे.
त्याने ते केले आहे.
ते त्यांनी निस्वार्थभावाने केले आहे.
तुम्हीही काही तरी करायला हवं, तुमचा विद्यार्थी, तुमचं मूल,
तुमचा कनिष्ठ कर्मचारी तुमच्या चित्राकडे इन्स्पिरेटर म्हणून
पाहतात, असं तुम्हाला वाटत नाही का? त्यांनी तुमचे आभार मानले
पाहिजेत.
त्यांनी विश्वास ठेवला पाहिजे, की चुकून, चुकून,
मला शिवीगाळ केली जाणार नाही.
मला शांतता मिळेल.
मला एक खांदा मिळेल, जिथे मी माझी वेदना व्यक्त करू शकेन.
तिथून,
मला कौतुक मिळेल,
मला मदत मिळेल.
मला शिवीगाळ केली जाणार नाही.
तुमच्या मुलांच्या, मुलांच्या नजरेत, पालक म्हणून अशी तुमची
प्रतिमा आहे का?
एक शिक्षक म्हणून अशी प्रतिमा विद्यार्थ्यांच्या मनात आहे का?
व्यवस्थापक म्हणून, नेता म्हणून अशी प्रतिमा आपल्या कनिष्ठ
कर्मचाऱ्यांच्या मनात आहे का? हे सोपे नाही.
पण जर तुम्ही हे करू शकलात तर ते अशक्य नाही.
तुम्ही हे नक्कीच करू शकता.
जर तुमचं हृदय एकच असेल, तर त्यासाठी तुम्ही असा प्रयत्न करू
नये का?
तुम्ही करायला हवं, नाही का?
शिक्षक म्हणून तुम्ही म्हणाल, की आमच्या वर्गात अनेक
विद्यार्थी शिकतात.
असे म्हटले जाते की, जर तुम्ही सैन्याची नोकरी निवडली असेल,
पैसे कमावण्यासाठी, तुम्ही देशभक्तीसाठी रुजू झाला असाल तर
तुम्ही तुमच्या नोकरीवर अन्याय करत आहात.
हा व्यवसाय नाही, नोकरी नाही, व्यवसाय नाही.
देशभक्तीची भावना नसेल तर ती भूमिका नीट पार पाडता येत नाही.
त्याचप्रमाणे जर तुम्ही शिक्षकाचा पेशा घेतला असेल आणि
तुमच्यात बांधिलकीची ही भावना नसेल, तुम्ही अपघाती शिक्षक
झाला असाल, तुम्हाला काही च करायचं नसेल तर तुम्हाला वाटलं की
मी हे काम करेन, मी करेन.
मग कदाचित तुमच्यामनात असा विचार, अशा प्रकारची भावना असेल,
अशी अपेक्षा करू नये.
पण नियोजनबद्ध विचार करून शिक्षक झाला असाल, तर शिक्षकाला खूप
संयमाची गरज असते, असं म्हटलं जातं.
कारण एकच प्रश्न वेगवेगळ्या मुलांना अनेकदा विचारता येतो.
आणि तुम्हाला चिडचिड होऊ शकते कारण तुम्हाला एकाच प्रश्नाचे
उत्तर पुन्हा पुन्हा द्यावे लागते.
तुमच्याकडे संयमाची परीक्षा आहे का? कारण तुम्ही पुन्हा
पुन्हा एकाच प्रश्नाचं उत्तर देत आहात, पण जी मुलं विचारायला
येत आहेत, त्यांच्यासाठी ही पहिलीच वेळ असू शकते.
आपण सामान्य जीवनातून चिडचिडे होऊ शकता, आपल्याला घरी समस्या
उद्भवू शकते,
पण त्या निष्पाप मुलांच्या मित्रांचं काय, ज्यांच्यावर जाऊन
तुम्ही तुमचा राग काढता.
हे आपल्या व्यवसायासाठी योग्य नाही.
मोठ्या कष्टाने बनवलेली आपली प्रतिमा टिकवायची असेल तर मोठा
त्याग करावा लागतो.
आपल्या भावना, वेदना लपवायच्या असतात, दडपून टाकायच्या असतात.
म्हटल्याप्रमाणे आपल्याकडे वेदनेचे कोणतेही चारित्र्य नसते,
ते आपले वैयक्तिक असते.
त्यामुळे प्रोफेशनल लाईफमधला लीडर, मॅनेजर, शिक्षक किंवा पालक
या नात्याने मी तिन्ही लोकांना सांगू इच्छितो की, टीमचा
रिझल्ट तितकासा चांगला नसला तरी तरीही तुम्हाला स्वत:ला
बूस्टर बनवायचं आहे, स्वत:ला पॉझिटिव्ह ठेवायचं आहे.
कारण एक नेता म्हणून, एक शिक्षक म्हणून, पालक म्हणून तुमचा
उत्साह, तुमचा स्वभाव, टीमचं मनोबल, तुमच्या मुलाचं मनोबल आणि
तुमचा राग, तुमचा राग तुमच्याकडून त्याचा विश्वास हिरावून
घेईल.
पुढच्या वेळी तुम्ही चूक केली तर तो तुमच्याशी शेअर करण्याचं
धाडस करू शकणार नाही आणि मग कोणीतरी त्याचा मसीहा बनेल, जो
त्याला सहन करेल आणि त्याचा गैरफायदा घेईल.
अशी मुले दिशाभूल करतात.
अशा मुली दिशाभूल करतात.
आणि एकदा घसरल्यावर हाताळणं अवघड होऊन बसतं.
एक पालक म्हणून तुम्हाला हे आवडेल का?
एक शिक्षक म्हणून तुम्हाला हे आवडेल का? एक नेता म्हणून,
व्यवस्थापक म्हणून तुम्हाला हे आवडेल का?
तुमचा कनिष्ठ कर्मचारी हे करेल का?
तुम्हाला हे आवडेल का?
त्याबद्दल विचार करा।
हे सोपे वाटेल, परंतु तसे नाही.
याचा खूप काळजीपूर्वक विचार करावा लागेल.
विचार करता येत असेल तर विचार करा.
विचार करायला हवा.
राजपुत्राप्रमाणे शिव्या द्याव्या लागतात, खाली पहावे लागते
आणि नंतर वरून मारा करावा लागतो, असे म्हटले जाते.
भांडी सरळ करण्याचा हा मार्ग आहे.
आपण आपल्या कनिष्ठांना, विद्यार्थ्यांना, आपल्या मुलाला
शिव्या देऊ शकता, परंतु आपण आपले हात खाली ठेवले पाहिजेत,
कौतुकाने आणि शांततेने.
नाहीतर एखाद्या राजपुत्राने हात खाली हलवून वरून मारला तर
भांडी तुटतील.
ते कुटिल होईल.
एकीकडे आपण ते सरळ करतो, तर दुसरीकडे तो कुटिल होतो. जर
तुम्हाला हे करणे टाळायचे असेल तर मी असे म्हणत नाही की
तुम्ही वरून मारू नये, तर हात खाली ठेवावे. मी तुम्हाला एक
गोष्ट सांगतो, जिथे आई-वडिलांनी वरून मारले,
पण ते आतून मारायला विसरले.
त्याचा परिणाम काय झाला?
मी तुम्हाला एक किस्सा ही सांगेन, जिथे त्यांनी हात खाली
ठेवले, पण त्यांनी वरून मारले.
त्याचा परिणाम काय झाला?
आधी मी तुम्हाला एक गोष्ट सांगतो, ज्यात आई-वडिलांना मार
लागला नाही.
एक मुलगा बोर्डाची परीक्षा देतो.
तो खूप हुशार मुलगा आहे, तो शाळेचा टॉपर आहे.
किंबहुना त्याने संपूर्ण शाळेत अव्वल स्थान पटकावले आहे.
तो जिल्हा टॉपर झाला आहे.
तो निकाल घेऊन घरी येतो.
आई-वडिलांचा तो एकुलता एक मुलगा आहे.
त्याचा निकाल पाहून त्याचे आई-वडील खूश होतील हे त्याला ठाऊक
आहे. ते त्याला पुरस्कार देतील.
ते सेलिब्रेशन करतील.
बघा, कोणतेही यश मिळवण्यासाठी प्रक्रिया अवघड असते.
ही बाब गांभीर्याने घ्यायला हवी.
यात कोणताही गोंधळ होता कामा नये.
एखादी व्यक्ती अजूनही प्रक्रियेतून जाते, कारण जेव्हा तो
चांगल्या परिणामाचा विचार करतो, तेव्हा त्याला प्रक्रियेची
वेदना सहन करण्याची शक्ती मिळते.
त्याबद्दल विचार करा।
ज्या आईला ९ महिने आपल्या बाळाची काळजी घ्यावी लागते, तिला
किती वेदना सहन कराव्या लागतात? तिला किती वेदना सहन कराव्या
लागतात? चालणे, चालणे, उठणे, बसणे, झोपणे, तिला किती वेदना
सहन कराव्या लागतात? नसेल तर ६-७ महिन्यांनी शिक्षक
तिला आतून लाथ मारेल.
9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना
9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना
9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना
9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना
9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना
9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना
9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना
9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना
9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना
9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना
9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना
9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना
9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना 9
महिने वेदना 9 महिने वेदना 9 महिने वेदना
9 महिने वेदना अकरावीच्या अंतिम परीक्षेत तो नापास झाला.
आई-वडिलांची ही इच्छा होती का?
त्यांना आपलं मूल नापास व्हावं असं वाटत होतं का?
नक्कीच नाही।
पण तसं झालं.
असं का घडलं?
काय प्रॉब्लेम होता?
खरी गोष्ट मी तुम्हाला नंतर सांगेन.
अकरावीच्या अंतिम परीक्षेत मुलगा नापास झाल्यानंतर त्याला
मानसोपचारतज्ज्ञांकडून समुपदेशन करण्यात आले.
मार्गदर्शक म्हणून आम्ही हे करतो.
मानसोपचारतज्ज्ञांनी मुलाला संपूर्ण गोष्ट विचारल्यावर त्याला
संमोहित केले आणि वर्षभरापूर्वी शाळेत नेले.
मुलाला तो दिवस आठवला आणि तो म्हणाला,
आज निकालाचा दिवस आहे.
मी स्कूल टॉपर आणि डिस्ट्रिक्ट टॉपर झाल्याचा आनंद आहे.
माझे आई-वडील किती आनंदी होतील हे पाहण्यासाठी मी उत्सुक आहे.
मला चांगलं जेवण खायला मिळेल.
मी कौतुक करीन आणि सेलिब्रेशन करेन.
हे पाहून मी उत्तेजित झालो होतो.
ही गोष्ट मी माझ्या सर्व मित्रांना सांगितली.
पण घरी आल्यावर आई-वडिलांचे वर्तन कसे होते?
ते सरळ म्हणाले,
ठीक आहे, निकाल ठेवा आणि पुढच्या वर्गासाठी अभ्यास सुरू करा.
त्यांचा माझ्या यशाशी काहीही संबंध नाही, असे मला वाटले.
ते सुखी नाहीत.
माझ्याकडे एवढंच आहे.
माझ्याकडे याशिवाय काहीच नाही.
जेव्हा ते माझ्या यशावर खूश नसतात,
मी हे आधीच सांगितले आहे की, एखादी व्यक्ती समर्पणाने कठोर
परिश्रम करते जेणेकरून तो आपल्या प्रियजनांसह परिणाम साजरा
करू शकेल.
आता मुलगा म्हणतोय, जेव्हा ते आनंदी नसतात, त्यांना
सेलिब्रेशन करायचं नसतं, मग मी कशाला कष्ट करू, वर्षभर कशाला
मरायचं? कोणासाठी?
या विचारामुळे,
पुढच्या वर्गात त्याने मेहनत करणे बंद केले.
मानसोपचारतज्ज्ञांनी पालकांना विचारले, तुम्ही असे केले का?
आई-वडील म्हणाले, हो, आम्ही केलं.
मानसोपचारतज्ज्ञांनी विचारले, तू असे का केलेस?
तुम्ही तुमच्या मुलाच्या निकालावर खूश नाही आहात का?
तू खूश नव्हतास का? तुमचा मुलगा डिस्ट्रिक्ट टॉपर झाला होता.
आई-वडील म्हणाले, हो, आम्ही आनंदी होतो.
मग तू का म्हणालीस, ठीक आहे, रिझल्ट ठेव आणि पुढच्या वर्गाचा
अभ्यास सुरू कर.
तुम्ही तुमचा आनंद का व्यक्त केला नाही?
तू त्याला गिफ्ट देऊन सेलिब्रेशन का केलं नाहीस?
तू त्याचं कौतुक का केलं नाहीस, टाळ्या का वाजवल्या नाहीत?
मग आई-वडिलांनी त्यांचे खरे विचार सांगितले, की आपण,
नवरा-बायकोने आपापसात प्लॅन केला होता, ही तिसरी परीक्षा आहे,
यात त्याने चांगली कामगिरी केली आहे, आणि आपण त्याचे कौतुक
करून त्याचा आनंद साजरा केला पाहिजे, जेणेकरून तो निराश होणार
नाही.
जेणेकरून पुढच्या वर्गात त्याचा अभ्यास थांबणार नाही.
त्याच्या करिअरसाठी अकरावी आणि बारावीचे वर्ग आवश्यक आहेत.
अकरावी आणि बारावीनंतर त्याची कारकीर्द पूर्ण करायची आहे.
म्हणूनच आम्ही हे केलं, जेणेकरून तो मेहनत करत राहील आणि
अकरावी आणि बारावीत चांगली कामगिरी करेल.
जेणेकरून पुढच्या वर्गात त्याचा अभ्यास थांबणार नाही.
पण, आई-वडिलांनी ज्या पद्धतीने विचार केला, ज्या पद्धतीने
वागले, त्याचा परिणाम उलटा झाला.
ते ज्या प्रकारे वागले, जेणेकरून तो अहंकारी होऊ नये आणि तो
अकरावीचा अभ्यास थांबवू नये.
त्यामुळे त्यांना त्याचे कौतुक वाटले नाही.
त्यांनी त्याला फक्त सूचना दिल्या.
मी काय म्हणतोय? वरून सूचना देण्यापूर्वी जो कौतुकाचा हात
खाली ठेवायला हवा होता, तो कौतुकाचा हात चुकला.
त्यांनी नुसत्या सूचना दिल्या आणि जो सरळ हात खाली ठेवायला
हवा होता, तो चुकला.
संदेश दुसऱ्या मार्गाने गेला.
जर त्यांनी असे केले असते, तर त्यांनी आधी त्याचे कौतुक
करायला हवे होते, मिठी मारली असती, त्याला सेलिब्रेट करायला
हवे होते, त्याला घेऊन जायला हवे होते, त्याने वर्षभर मेहनत
घेतली होती.
त्यानंतर त्यांनी प्रेमाचा हात मागे ठेवला आणि त्याला मिठी
मारली.
आणि मग पुढच्या वर्षी त्यांनी त्याला त्याच्या अभ्यासाबद्दल,
त्याच्या भविष्याबद्दल सांगितलं असतं.
जर तो जिल्हा टॉपर झाला असता, त्याच्यात क्षमता असते, तो
राज्य टॉपर बनू शकतो, तो राष्ट्रीय टॉपर बनू शकतो, याचे
त्यांनी कौतुक केले असते.
पुढच्या वर्षी अधिक मेहनत करा बेटा. आम्ही तुमच्यासोबत आहोत.
अकरावीत नापास होण्याचे धाडस कसे झाले? मी तुम्हाला परतावा
घेण्यास सांगत आहे.
जर तो अकरावी किंवा बारावीत राज्य राष्ट्रीय टॉपर झाला नाही.
पण केव्हा?
थोडी सावध गिरी बाळगण्याची गरज आहे.
ते आई-वडील चुकीचे किंवा बरोबर होते असे मी म्हणत नाही.
पण त्याचा परिणाम काय झाला?
ते चुकीचं होतं ना?
त्यामुळे आपण आपली विचारसरणी व्यापक करण्याची गरज आहे.
ते अधिक सखोल करण्याची गरज आहे.
आणि हे कसे चालेल?
हे मी आज तुम्हाला सांगत आहे.
जर त्या आई-वडिलांनी आपल्या मुलाऐवजी स्वत:चा विचार केला
असेल, तुम्ही एखाद्याबद्दल मत मांडणार असाल, एखाद्याबद्दल
विचार करणार असाल, एखाद्याबद्दल विचार करणार असाल तर,
त्याच्या जागी स्वत:ला बसवून एकदा विचार करा.
त्याचा दृष्टिकोन, त्याची विचारसरणी, त्याची कृती, त्याची
अपेक्षा समजून घेता येईल.
मग निर्णय घ्या.
तुमचा निर्णय ९९% बरोबर असेल असं मी म्हणतोय.
आणि यात घाई करू नका.
एखाद्याचा विचार करायला, कुणाबद्दल निर्णय घ्यायला वेळ असतो.
हे काही छोटं काम नाही.
आपण आपला वेळ घेऊ शकता.
स्वत:ला २-४ उदाहरणे द्या.
या पालकांनी स्वत:ला काढून स्वत:ला आपल्या मुलाच्या जागी
बसवले असते आणि जो वर्षभर कष्ट करून अभ्यास करतो आणि
निकालाच्या दिवशी तो आनंदी असेल तर त्या वेळी त्याची
विचारसरणी काय असू शकते, त्याचे काय असू शकते हे पाहिले असते
अपेक्षा, जर त्यांनी स्वत:ला त्याच्या जागी बसवून विचार केला
असता तर ते इतके उद्धट वागले नसते.
मी तुला म्हणालो, हे कर.
सूचनांनुसार कामे करा.
पण त्याआधी मी जे सांगितलं ते करा, कौतुक, सेलिब्रेशन.
मग ती दुसरी गोष्ट ठेवा.
आपले हात खाली ठेवा, जेणेकरून ते आपल्या हातातून बाहेर येणार
नाहीत.
आणि हे तुम्हाला कधी कळणार?
जेव्हा तुम्ही स्वतःला त्याच्या जागी पाहाल.
त्यामुळे एक नेता म्हणून तुम्ही तुमच्या कंपनीत लीडर असाल,
मॅनेजर असाल, तुम्ही पालक आहात, तुम्ही शिक्षक आहात, तुम्ही
तुमच्या समाजाचे प्रतिनिधी आहात, तुम्ही नेता आहात, काहीही
असलं तरी तुमच्या कनिष्ठ, विद्यार्थ्यांच्या भावना समजून
घ्याव्या लागतील,
मी तुमच्या मित्रांबद्दल, तुमच्या कुटुंबाबद्दल, तुमच्या
आई-वडिलांबद्दल बोलत आहे, तुमची मुलं मोठी झाल्यावर त्यांनी
आपल्या भावाची बहीण म्हणून, कोणाबद्दल काही ही मत बनवण्याआधी,
काही बोलण्याआधी, काही बनवण्याआधी त्यांच्या आई-वडिलांच्या
भावना समजून घ्यायला हव्यात.
निर्णय, कालपर्यंत तुझा भाऊ तसाच होता, आज त्याचंही लग्न
झालंय, तुझं ही लग्न झालंय, बहीण म्हणून तुझा भाऊ आता तसा
राहिलेला नाही, तो बदलला आहे, तुझी विचारसरणी तशी होऊ लागली
असेल तर आधी
आपल्या भावाबद्दल किंवा बहिणीबद्दल काही मत बनवा, त्याच्या
जागी स्वतःला पहा, तुम्ही तुमच्या भावाच्या जागी आहात, तुमचे
लग्न झाले आहे, दुसर् याच्या घरची मुलगी आली आहे, ती
त्याच्याशी कशी जुळवून घेत आहे, तुम्हाला ते नाते माहित नाही,
तुम्ही कसे आहात?
हाताळतो, पण तू एक निर्णय घेतलाआहेस, तू एक मत बनवलं आहेस, ती
कशी जुळवून घेत आहे, तो तुमच्याकडे येतो, तुम्हाला भेटतो,
त्याला जे काही करता येईल ते करतोस, पण तुझा भाऊ बदलला आहे,
तू त्याला किती थांबवतोस, असं म्हणण्यापासून तू त्याला रोखू
शकत नाहीस आणि मला सांगायचं आहे.
आपल्या बहिणीबद्दल असे मत बनवणार् या त्या बांधवांनाही तेच
वाटते, की असे मत बनवण्यापूर्वी आपल्या बहिणीचे लग्न ज्या
घरात झाले आहे, ती कशी जगत आहे, तिचे आयुष्य कसे जगत आहे,
तिची परिस्थिती काय आहे, कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी स्वत:ला
पहा,
एकदा विचार करा, तिला काय होतंय, काय चाललंय,
मी हे म्हणत होतो कारण, जे काही परिणाम आपल्यासमोर येतात,
आपल्या आजूबाजूला ज्या प्रकारचे नातेसंबंध असतात, पातळी,
बंधन, ज्या ताकदीने नातेसंबंध चालू असतात, मग ते
नवरा-बायकोमधले असो, आई-वडील आणि मुलांमधले असो,
मुलं आणि आई-वडील, भाऊ-बहीण, भाऊ-बहीण, मित्र-मैत्रिणी,
शेजारी आणि शेजारी किंवा आपल्या समाजात काहीही असलं तरी हे
सगळं तुमच्या विचारसरणीचं फलित आहे.
तुम्ही ज्या पद्धतीने विचार करता, ज्या पद्धतीने वागता, हा
त्याचाच परिणाम आहे.
असा कधीही विचार करू नका, माझ्या बहिणीसोबत जे नातं सुरू आहे,
ते तिच्यामुळेच आहे.
नाही।
हे तुझ्यामुळे च आहे.
आणि अजून एक गोष्ट, मी फक्त भाऊ दोषी आहे असे म्हणत नाही,
मित्र दोषी आहे असे मी म्हणत नाही,
मी माझ्या बहिणीलाही सांगतोय, की आज तुझ्या भावाची वृत्ती, ती
जशी आहे, ती तुझ्यामुळेच आहे.
तुम्ही म्हणाल, आत्ताच तुम्ही म्हणत होता, स्वत:ला
दुसऱ्याच्या जागी ठेवा आणि मग मत बनवा, मग तुम्ही च जबाबदार
आहात असं म्हणत आहात.
मी म्हणालो, की दोघंएकमेकांबद्दल मत बनवत असतील तर स्वत:चं पद
सोडा आणि एकमेकांऐवजी एखादा भाऊ स्वत:ला बहिणीच्या जागी ठेवतो
आणि बहीण स्वत:ला भावाच्या जागी बसवते, तर विचार,
ते आता येणार आहे, त्यानुसार जे नाते तयार होईल, ते
तुमच्यामुळेच आहे. भावनिक बुद्धिमत्ता आहे.
त्यामुळे हे समजून घेणं गरजेचं आहे.
आणि स्त्री, सासू कितीही चांगली असली तरी हे वाईट आहे, वाईट
आहे, हे सांगायला मागेपुढे पाहत नाही.
कदाचित ती तुमच्या लेबलनुसार फिट होत नसेल.
पण, मी म्हणालो आहे की, तुमच्या जोडीदाराबद्दल काहीही
बोलण्याआधी पुन्हा एकदा हे दोन्ही बाजूंना, मुलीचे आई-वडील
आणि मुलाचे आई-वडील यांना लागू होते.
काहीही बोलण्याआधी तुम्ही तुमच्या पोझिशनपासून दूर जाऊन
स्वत:ला त्यांच्या शूजमध्ये घातलं पाहिजे.
मग निर्णय घ्या, किंवा त्यांच्याबद्दल मत बनवा, स्वत:चा विचार
करा, की त्यांनी जे काही केलं, ते त्यांच्यासाठी चांगलं होतं
की नाही.
हे तुम्हाला स्वतःच कळेल.
तर, सक्सेस ब्लूप्रिंट सीरिजमध्ये,
मी लर्न टू ग्रो या विषयावर बोलत होतो,
मग ते वैयक्तिक आयुष्य असो, सामाजिक जीवन असो किंवा
व्यावसायिक जीवन असो.
यशस्वी व्हायचे असेल तर कोणताही निर्णय घेण्यापूर्वी,
कोणाचाही स्वत:चा विचार करण्यापूर्वी आपण आपल्या स्थानापासून
दूर गेले पाहिजे, ज्याबद्दल आपण निर्णय घेणार आहात, ज्याबद्दल
आपण स्वत: विचार करणार आहात, त्याआधी
तोंड उघडून, कोणतीही कृती करण्यापूर्वी स्वत:ला त्यांच्या
शूजमध्ये घाला.
स्वत:ला त्यांच्या बुटात घाला, तुम्हाला खरी परिस्थिती कळेल
आणि मग तुम्ही जो निर्णय घ्याल, माझ्यावर विश्वास ठेवा, तो
निर्णय, त्याची टक्केवारी योग्य आहे, आधीच्या परिस्थितीत
जेव्हा तुम्ही स्वत:च्या जागी विचार करत असाल, तेव्हा बरं होईल
त्यापेक्षा जास्त, आणि शुद्धतेची शक्यता 99% आहे.
त्यामुळे मी तुम्हाला ताबडतोब निर्णय घेण्याविषयी सांगितले.
आता मी तुम्हाला आणखी एक गोष्ट सांगतो, मी तुम्हाला सांगितले
होते की मी तुम्हाला दोन कथा सांगेन, की एकामध्ये कौतुक झाले
नाही तर त्याचा परिणाम काय झाला?
मुलगा नापास झाला आणि मी ही तुला सांगितलं, की या परिस्थितीत
पालकांनी काय सुधारावं?
आता मी तुम्हाला दुसरा निकाल सांगतो.
मला आठवतं, नववी आणि दहावीत इंग्रजीचं कोचिंग घ्यायचं,
मी एका शिक्षकाकडे जात असे, ते आमचे शिक्षक होते, ते खूप
चांगले इंग्रजी शिक्षक होते, शाळेत त्यांचे चांगले नाव होते,
त्यांचा चांगला सन्मान होता, त्यांनी चांगले शिकवलेही.
त्या आधी, अनेक वर्षांपूर्वी स्वतःचा मुलगा, त्याला स्वत:चा
मुलगा होता,
तो आमच्यापेक्षा ७-८ वर्षांनी मोठा होता, कारण मी नववीत
असताना तो एमबीबीएस करत होता, म्हणून तो वरिष्ठ झाला, ५-६
वर्षांचा.
त्याची कहाणी अशी आहे, आज मी तुम्हाला सांगणार आहे,
सिवान जिल्हा, बिहार मी रहिवासी आहे,
शिक्षणात आयआयटीबद्दल बोलायचे झाले तर,
आयएसआयपीएस, ट्रेनर, मग हा खूप यशस्वी आकडा आहे, बिहारमधून,
शिक्षणात पाटण्यापाठोपाठ मीही तिथलाच आहे,
आर्थिक आणि शिक्षण या दोन्ही बाबतीत सिवान बिहारमध्ये दुसऱ्या
क्रमांकावर आहे.
डॉ.
ओ.पी. सिंह,
आज सिवानमध्ये एक हॉस्पिटल आहे,
ओ.पी.
सिंग, संपूर्ण जिल्हा नाही,
गोपालगंज, छपरा, सिवान, अनेक जिल्ह्यांना माहित आहे,
एमबीबीएस, एमडी, इतके महान डॉक्टर आहेत, मी म्हणालो तर तुमचा
विश्वास बसेल का, की तिसऱ्या वर्गाच्या प्री-बोर्डमध्ये,
ओ.पी.
सिंग, अपयशी ठरले होते.
हो।
मी तुम्हाला सांगितलं होतं, की बारावी नापास झाली, आयपीएस
झालो, हा सिनेमा आज बनत आहे.
हा एक चित्रपट होता,
मी तुम्हाला एक खरी गोष्ट सांगत आहे.
ओ.पी.
एमबीबीएस, एमडी असलेले सिंग हे यशस्वी डॉक्टर आहेत.
ओ.पी.
सिंग यांचं इतकं मोठं नाव आहे, की आजच्या घडीला २-४
जिल्ह्यांना माहित आहे की, तिसरीच्या प्री-बोर्डमध्ये,
ओ.पी.
सिंग, अपयशी ठरले होते.
बघा, बोर्डात नापास होणं ही अजूनही मोठी गोष्ट आहे, तुलनेने
शाळेच्या परीक्षेत नापास होणं ही मोठी गोष्ट आहे.
हे अवघड आहे, परंतु प्री-बोर्डमध्ये,
डॉ. ओ. पी. सिंग अपयशी ठरले होते.
आणि ती व्यक्ती, आजच्या घडीला एमबीबीएस, एमडी आहे, फक्त एमडी
च नाही, यशस्वी आहे.
किती? किती? चमत्कार घडतात.
हे शक्य आहे.
या जगात सर्व काही शक्य आहे, जर तुम्ही ते करायला आलात.
असं म्हटलं जातं की, जेव्हा तुम्ही उठता, तेव्हाच सकाळ होते.
काय झालं?
आमचे इंग्रजी शिक्षक आम्हाला एक गोष्ट सांगत असत.
मला आठवलं, पालकाची भूमिका काय असते?
मी तुम्हाला एक गोष्ट सांगितली, एक मूल दहावीत कसे नापास होते
आणि अकरावीत टॉपर कसे असते.
आणि आता मी सांगतोय, दहावीत अनुत्तीर्ण मूल पालकांच्या योग्य
कौतुकामुळे आणि मार्गदर्शक तत्त्वांमुळे एमबीबीएस, एमडी,
डॉक्टर कसे बनते.
नाव मी तुला आधी सांगितलं होतं.
आजही गुगलवर जा, डॉ. टाईप करा.
ओ.पी. सिंह,
जिल्हा, सिवान, बिहार, तुम्हाला आढळेल, रुग्णालयाचा तपशील
त्यांना दिसेल.
सर्व काही शक्य आहे.
दहावीत नापास झाल्यावर इंग्रजी शिक्षक म्हणाला,
मी त्याला घेऊन त्याच्याबरोबर बसलो.
तो अजून लहान होता आणि मौजमजा करण्यात मग्न होता.
मी त्याचं थोडं कौतुक केलं.
तुम्ही हे करू शकता।
तुम्ही दोघंही काहीतरी करा.
आधी त्याला शिव्या द्या, मग त्याचं कौतुक करा.
मग त्याचं कौतुक करा, मग त्याला शिव्या द्या.
तुम्हाला जे हवं ते करा.
पण ते करा.
समतोल साधा.
समतोल साधणे अत्यंत गरजेचे आहे.
समतोल साधला नाही तर अवघड होईल.
त्याने सगळं समजावून सांगितलं.
तू ज्या शाळेत शिकत आहेस,
मी एक सुप्रसिद्ध रिओन शिक्षक आहे.
माझीही स्वतःची प्रतिष्ठा आहे.
तुम्ही हुशार आणि हुशारही आहात.
तुमच्यात क्षमता आहे.
तुम्ही हे करू शकता।
पण तू प्रयत्न करत नाहीस.
आता शिक्षण नव्हते.
आता बोर्डाची परीक्षा आहे.
यावर तुमचं करिअर अवलंबून असतं.
याचबरोबर आयुष्य व्यतीत करावं लागतं.
थोडक्यात शिवीगाळ करण्याऐवजी प्रेमाने शिवीगाळ करण्याऐवजी
स्वत:बद्दल आणि जगाबद्दल सर्व काही समजावून सांगितले.
याला समुपदेशन सत्र म्हणतात.
आपण आपल्या मुलासह हे करू शकता.
समुपदेशक समुपदेशन करतीलच असे नाही.
मानसशास्त्रज्ञ समुपदेशन करतील.
तुम्ही हे करू शकता।
ते करा।
ही तुमची जबाबदारी आहे.
ते तुमच्यासाठी महत्त्वाचं आहे.
काय क्लिक केलं माहित नाही.
प्री-बोर्डनंतर मुख्य परीक्षेत तीन महिन्यांचा कालावधी असतो.
त्या तीन महिन्यांत अनुत्तीर्ण विद्यार्थ्याने इतकी मेहनत
घेतली की त्याला प्रथम श्रेणी मिळाली.
ते म्हणाले, तुमच्यात क्षमता आहे.
तुम्ही हे करू शकता।
आता, आपण ते करणे आवश्यक आहे.
ते करा।
कारण आता हा तुमच्या करिअरचा प्रश्न आहे.
एक पालक म्हणून हुकूमशाही चालवणं हे तुमचं काम नाही.
परिस्थिती बिघडते.
तीन महिन्यांत विद्यार्थ्याला प्रथम श्रेणी मिळाली.
अकरावीत त्यांनी वैद्यकीय शिक्षण घेतले.
बारावीत त्याला डिस्टिंक्शन मिळालं.
त्याला गुणवत्ता मिळाली.
त्याला एनआयटी मिळाली.
बनारस विद्यापीठातून त्यांनी बी.एच.यू.
त्यांनी एमबीबीएस एमडी केले.
दहावीत प्री-बोर्डमध्ये अनुत्तीर्ण झालेला विद्यार्थी आज
एमबीबीएस एमडी डॉक्टर आहे.
आठवतं, सकाळी आम्ही त्याच्या घरी शिकायला जायचो तेव्हा तो
मध्येच यायचा.
अख्खं गाव एकत्र यायचं.
कारण तो सर्वांची मोफत तपासणी करायचा. तो काही तरी बेसिक
मेडिसिन घेऊन यायचा.
ते त्याचे वाटप करायचे.
तो शेअर करायचा.
ते पाहून आम्हाला खूप आनंद व्हायचा.
डॉक्टर, डॉक्टर, डॉक्टर, तो आमच्यापेक्षा खूप मोठा होता.
तो ६-७ वर्षांचा होता.
तो कथा सांगायचा.
तिथे बसून ते शिकवत असत.
त्याचा मुलगा खूप खुश होता.
त्याचा बॉसही खूप खूश होता.
काय फरक आहे?
हे तुम्ही स्वत: ठरवावे.
मागच्या कथेत काय कमतरता होती?
दहावीत जिल्ह्यातील अव्वल विद्यार्थी अकरावीत अनुत्तीर्ण झाला.
दहावीत, बोर्डात, फर्स्ट डिव्हिजनमध्ये, बारावीत डिस्टिंक्शन
आणि एमबीबीएस एमडीमध्ये आई-वडिलांच्या भूमिकेत काय फरक होता?
हा विचार करण्याजोगा विषय आहे.
आणि, हे खूप महत्वाचे आहे.
मी हा व्हिडिओ इथेच थांबवू इच्छितो.
माझा संदेश पोहोचवण्यात मी यशस्वी झालो आहे, असे मला वाटते.
मी जे बोललो ते तुम्हाला समजले असेल असे मला वाटते.
हा व्हिडिओ पाहणाऱ्या सर्व ांनी मी काय बोललो ते समजून घेतलं,
अंमलात आणलं, अमलात आणलं, कुठल्याही मुलाचं आयुष्य सुधारलं,
एखाद्या विद्यार्थ्याचं आयुष्य सुधारलं, एखाद्या कर्मचाऱ्याचं
आयुष्य सुधारलं, कुणी मॅनेजर, शिक्षक किंवा आई-वडील माझं
म्हणणं ऐकून घेऊन आले
त्यांच्या वागण्यात, विचारसरणीत बदल झाले, तर ते माझ्यासाठी
कौतुकाचे ठरेल.
माझा व्हिडिओ यशस्वी होईल.
हे मी सांगेन.
तुम्ही हे कराल.
तुम्ही हे नक्की कराल.
आणि, असे केल्याने आपण स्वतःसाठी चांगले कराल.
आपण आपल्या प्रियजनांसाठी चांगले कराल.
हे मनोरंजक वाटते.
आपण संदर्भित केलेल्या प्रत्येक मित्रासाठी, आपण असे गुण
मिळवता जे आपण सूट किंवा रोख बक्षिसांसाठी रिडीम करू शकता.
माझी गणना करा.
मी माझ्या सर्व वर्गमित्रांपर्यंत हा शब्द पोहोचवण्याची
खात्री करीन.