नमस्कार मित्रांनो, कसे आहात सर्व? माझे नाव श्रेयस गुप्ता
आहे आणि मी आयकरच्या नवीन व्याख्यानात तुमचे स्वागत करतो.
घरच्या मालमत्तेच्या उत्पन्नाच्या प्रमुखाबाबत आम्ही चर्चा
करत होतो. शेवटच्या लेक्चरमध्ये आम्ही ते पूर्ण केले.
आणि आज ही चर्चा पुढे नेऊन उत्पन्नाच्या पुढच्या डोक्याकडे
वाटचाल करायची आहे.
मित्रांनो, पुढील उत्पन्नाच्या दिशेने जाण्यापूर्वी मला
तुम्हाला एक गोष्ट सांगायची आहे.
मित्रांनो, लक्षात ठेवा ज्याच्या आयुष्यात कोणी नाही, तोच देव
आहे.
तुम्ही हे अनेक वेळा ऐकले असेल की जेव्हा तुम्ही आयुष्यात
संघर्ष करत असता आणि तुम्हाला कोणी साथ देत नाही, तेव्हा
अचानक असे काही घडते की चमत्कार घडू लागतात.
जेव्हा सर्व दरवाजे बंद केले जातात, तेव्हा अचानक एक दरवाजा
उघडतो जो इतका उंच आहे की तो बंद असलेल्या सर्व दरवाजांकडे
दुर्लक्ष करतो.
आणि आपल्या जीवनात एक नवीन दिशा उघडते.
म्हणूनच मी म्हणतो, कधीही निराश होऊ नका. तुमचा आत्मविश्वास
नेहमी उंच ठेवा.
वय म्हणजे ज्ञान आणि आत्मविश्वास याशिवाय काहीच नाही. यामुळे
तुम्ही आयुष्यात पुढे जाणार आहात.
तर, मी म्हटल्याप्रमाणे, ज्याच्या आयुष्यात कोणी नाही, तो देव
आहे.
त्याचप्रमाणे इन्कम टॅक्सच्या लोकांनाही ही गोष्ट आवडली.
बघा, मी एवढी प्रसिद्ध व्यक्ती आहे की मी जे काही बोलतो ते
आयकराचे लोक पाळतात.
आणि हे ऐकून त्यांनी मिळकतीचा नवा शिरकाव केला.
आणि त्या उत्पन्नाच्या प्रमुखाचे नाव म्हणजे इतर
स्त्रोतांकडून मिळणारे उत्पन्न.
होय, मित्रांनो, इतर स्त्रोतांकडून मिळकत.
आमची कमाईची पाच डोकी होती.
ते काय होते? मला सांग.
मूर्खांनो, मला सांगा.
सर्व प्रथम, पगार.
त्यानंतर घराची मालमत्ता.
भांडवली नफा.
व्यवसाय व्यवसाय.
आणि पाचवा इतर स्त्रोत आहे.
मित्रांनो पगार डोक्यात जाणार हे नावावरूनच कळते.
जर तुम्ही कोणताही व्यवसाय केला तर तो व्यवसाय आणि
व्यवसायाच्या डोक्यात करपात्र असेल हे माहित आहे.
जर ते तुमचे भाड्याचे काम असेल तर तुम्हाला भाडे मिळेल.
त्यावर, तुमचा कर हाऊस प्रॉपर्टीमध्ये असेल.
तुम्ही घर घेतले, २-३ वर्षांनी विकले.
आता तुमच्याकडे भांडवली नफ्याचे उत्पन्न आहे.
ते भांडवली नफ्यात जाईल.
मग काय उरले आहे?
मुख्य म्हणजे, कोणत्याही व्यक्तीचे उत्पन्न मिळविण्यासाठी
फक्त 3-4 स्त्रोत असतात.
त्याशिवाय उत्पन्नाचे दुसरे साधन आहे का?
आत्ता, वर्ग पाहताना, एक मूल विचार करेल,
सर, एक गोष्ट सांगा.
शेअर मार्केटमध्ये भरपूर पैसा असल्याचे आपण ऐकले आहे.
एक व्यक्ती आहे ज्याने काही शेअर्स खरेदी केले आहेत.
आणि वर्षअखेरीस कंपनीने त्याला नफा रुपया लाभांश दिला आहे.
मग ते लाभांश उत्पन्न कुठे जाईल?
त्यामुळे तुमचा प्रश्न खूप चांगला आहे.
कारण इतर 4 प्रमुख पगार, व्यवसाय, घर मालमत्ता,
तो भांडवली नफ्यात गेला नाही, तर कुठे जाणार?
तेवढ्यात एक भटक्या मुलाने येऊन मला विचारले,
श्रेयस सर, तुम्ही सुशिक्षित आहात, चार्टर्ड अकाउंटंट आहात.
तू मला एक गोष्ट सांग.
मी गेल्या काही दिवसात कुठेतरी जुगार खेळलो.
मी जुगार खेळला.
आणि त्या जुगारातून मला तीन लाखांची कमाई झाली.
आणि मला ते ३ लाख हवे आहेत,
मला माझ्या नंबर 1 च्या उत्पन्नात 3 लाख दाखवायचे आहेत.
मला त्या उत्पन्नावर कर भरायचा आहे आणि माझ्या क्रमांक 1 च्या
उत्पन्नात दाखवायचा आहे.
मग मी माझे जुगारातील उत्पन्न कोणत्या डोक्यात घालू?
गुप्ता सर, तुम्ही तुमच्या वर्गात काय बोलताय?
सर, आत्ता मी अधिक बोलणार आहे.
मला एक गोष्ट सांग.
तुम्ही सिनेमांमध्ये पाहिलं असेल, घोड्यांची शर्यत असते.
जर तुम्ही घोड्यांच्या शर्यतीतून काही पैसे कमावले तर तुम्ही
जिंकलात, तुम्ही पैज लावाल.
आणि घोड्यांच्या शर्यतीतून तुम्ही जिंकता.
घोड्यांच्या शर्यतीतून विजयी.
कुठल्या डोक्यात ते उत्पन्न दाखवायला आवडेल?
पगारात?
घराच्या मालमत्तेत?
प्रश्नच नाही.
तो तुमचा व्यवसाय आहे का?
घोड्यांच्या शर्यतीत पैज लावायला तुम्ही रोज जाता का?
घोड्यांच्या शर्यतीत पैज लावणे हा तुमचा व्यवसाय आहे का?
कुठे ठेवणार?
या सर्व समस्या चालू होत्या.
त्यामुळे या सर्व बाबी लक्षात घेऊन आयकर कायद्याच्या
निर्मात्यांनी उत्पन्नाचा नवा शिरकाव केला.
त्याचे नाव इतर स्त्रोतांकडून उत्पन्न आहे.
त्यांनी काही विशिष्ट उत्पन्न सांगितले, जे फक्त इतर
स्त्रोतांमध्ये जाईल.
आणि बाकीच्यांसाठी, ते म्हणाले, ज्याच्याकडे कोणी नाही, तो
कोणाचा आहे?
मग ज्या कमाईला आई-वडील नाहीत, ज्या उत्पन्नाला अर्थ नाही, ते
आपण कोणत्या डोक्यात घालायचे?
आम्ही ते इतर स्त्रोतांमध्ये ठेवू.
चला मित्रांनो, काही प्रकारचे उत्पन्न पाहूया, जे इतर
स्त्रोतांमध्ये करपात्र ठरते.
मला तुमचे लक्ष स्क्रीनवर केंद्रित करायचे आहे.
हे पहा मित्रांनो.
लाभांश उत्पन्न, हे इतर स्त्रोतांमध्ये जाते.
अनौपचारिक उत्पन्न, जसे तुम्ही लॉटरी खेळली, तुम्ही शर्यतीत
पैसे जिंकले, जुगारातून पैसे जिंकले, तुम्ही सट्टेबाजी केली,
त्यातून तुम्हाला पैसे मिळाले.
त्यामुळे हे इतर स्त्रोतांमध्ये करपात्र होईल.
तिसरा मुद्दा मला धरायचा आहे,
मी तुम्हाला ते स्वतंत्रपणे समजावून सांगेन.
चौथ्या मुद्द्यावर येत आहे,
भरपाईवर मिळालेले व्याज, प्राप्तीच्या वर्षातील उत्पन्न मानले
जाते.
जर सरकार, त्यांच्या म्हणण्याप्रमाणे, माझी मालमत्ता तपासात
आहे, तर याचा अर्थ काय?
जर मालमत्तेची तपासणी केली असेल तर याचा अर्थ असा की सरकार
तिथून रस्ता खोदत होते किंवा काही विकासकाम करत होते आणि
तुमची मालमत्ता त्या रस्त्याच्या अगदी मध्यभागी येत होती.
त्यामुळे सरकार तुमच्याकडून ती मालमत्ता सक्तीने विकत घेते
आणि त्यातून तुम्हाला काही पैसे मिळतात.
पण मित्रांनो, कधीकधी असे होते की पैसे मिळण्यास थोडा वेळ
लागतो.
जेव्हा सरकार तुम्हाला पैसे देण्यास थोडा वेळ घेते, तेव्हा
साहजिकच त्या वेळेची रक्कम तुम्हाला देईल.
त्या रकमेला आपण व्याज म्हणू.
व्याज कशावर आहे?
तुम्हाला जी भरपाई मिळणार होती त्यावर.
त्यामुळे तुम्हाला व्याज मिळते.
आता ते व्याज, ते इतर स्त्रोतांमध्ये करपात्र होईल.
हा चौथा मुद्दा होता.
पाचव्या मुद्यावर, भांडवली मालमत्तेच्या हस्तांतरणासाठी
वाटाघाटी अयशस्वी झाल्यामुळे आगाऊ रक्कम जप्त केली गेली.
तुम्हाला हे समजत नसेल.
मी तुम्हाला ते समजावून सांगण्याचा प्रयत्न करेन.
मित्रांनो, या मुद्द्याचा अर्थ काय आहे?
तुम्ही कधी प्रॉपर्टी डील पाहिली आहे का?
आपण याबद्दल ऐकले आहे?
बघितला असेल तर खूप छान.
आणि जर तुम्ही ते पाहिले नसेल तर आणखी चांगले.
कारण आता मी तुम्हाला ते समजावून सांगेन.
मी या मुद्द्यावर चर्चा करत आहे.
हे पहा.
आणि मला असे म्हणायचे आहे की हा मुद्दा इतर स्त्रोतांचे
उत्पन्न आहे.
आता बघा काय आहे ही गोष्ट?
आगाऊ रक्कम जप्त केली.
याचा अर्थ असा की जेव्हा तुम्ही एखाद्याकडून मालमत्ता विकत
घेता किंवा मालमत्ता विकायला जाता आणि तुमचा असा व्यवहार असतो
मी एक विशिष्ट मालमत्ता रु.ला विकणार आहे.
50 लाख.
दुसरा पक्ष सहमत आहे.
खूप खूप धन्यवाद.
तुम्ही मला ही मालमत्ता रु.ला विकत आहात हे खूप चांगले आहे.
50 लाख.
मग मी त्याला काय बोलू?
मी ते विकत आहे.
पण तुम्ही तीन दिवस किंवा तीन आठवड्यांत कागदोपत्री काम पूर्ण
कराल याची काय हमी?
समजा तुम्ही माझा वेळ वाया घालवलात आणि निघून गेलात आणि परत
येत नाही.
तेव्हा ती व्यक्ती म्हणते की एक काम करू या.
मी तुम्हाला रु. अॅडव्हान्स देईन.
या मालमत्तेसाठी 5 लाख रु.
50 लाख.
आणि उर्वरित रु.
45 लाख
मी तुम्हाला हप्त्याने पैसे देईन.
आता हे रुपये ठेवा.
आगाऊ म्हणून 5 लाख.
डाउन पेमेंट म्हणून ठेवा.
एखाद्या मालमत्तेच्या व्यवहारात, कोणीतरी त्याला दृश्यमान
म्हणतो, कोणीतरी त्याला दृश्यमान म्हणतो आणि आपण त्याला टोकन
मनी म्हणतो.
आणि इथे त्यांनी आगाऊ पैसे लिहिले आहेत.
समजा तुम्ही तो आगाऊ रु.
5 लाख आणि
रु. 45 लाख रुपये प्रलंबित आहेत.
समजा ती व्यक्ती ती मालमत्ता विकत घेण्यासाठी परत आली नाही.
असे काही घडले की त्याला रात्री देश सोडून पळून जावे लागले.
आणि तो परत आलाच नाही.
आता काय होणार?
ते रु.
5 लाख माझ्याकडे राहिले आणि मी ते स्वीकारले.
ते उत्पन्न कुठे जाणार?
ते इतर स्त्रोतांकडे जाईल.
उत्पन्न तुम्हाला दिले जाईल.
हा मुद्दा होता मित्रांनो.
हा मुद्दा होता.
चला मित्रांनो पुढे जाऊया.
ना भीती, ना चिंता, ना टेन्शन.
मित्रांनो, असे काही उत्पन्न आहेत, जसे की आपण चर्चा करत
होतो, की काहीवेळा तुमचा भाड्याने पैसे देणे हा व्यवसाय असतो.
पण, माझे काय होते, मुळात माझे उत्पन्न,
त्या उत्पन्नातून मी माझा खर्च वजा करतो, जेणेकरून मला नफा
मिळेल.
त्यावर मी कर भरतो.
मुळात, मी उत्पन्न मिळविण्यासाठी केलेला खर्च,
मी त्या उत्पन्नातून वजा करीन.
मित्रांनो, उदाहरणार्थ, माझे काम असेल तर, उदाहरणार्थ,
राजेशाही.
राजेशाही द्वारे, म्हणजे,
मी एक पुस्तक लिहिले आहे.
ते पुस्तक लिहिण्यासाठी,
मी रु. 50,000.
मी पेपर विकत घेतला,
मी शाई विकत घेतली,
मी प्रिंटर बनवला आणि ते पुस्तक तयार झाले.
आता मी ते पुस्तक बाजारात विकतो.
किंवा, मी त्या पुस्तकाचा कॉपीराइट एका प्रकाशन संस्थेला
विकला.
रुपये घ्या.
3,00,000 आणि सर्व अधिकार तुमचे आहेत.
तुम्ही हे पुस्तक कसे प्रकाशित केले, कितीही विकले तरी
तुम्हाला निश्चित रॉयल्टी मिळते.
मला रु.ची रॉयल्टी मिळाली. 3,00,000.
आता ५० रुपयांवर सरकारने कर भरावा.
किंवा, त्यांनी रु.वर कर भरावा.
3,00,000 वजा रु.
याचा विचार करा.
रु.चे उत्पन्न मिळाले.
3,00,000 हवेत केले नव्हते.
ते हवेतून आले नाही.
रु.चे उत्पन्न मिळवण्यासाठी.
मी रु. 50,000.
जर मी ते पैसे खर्च केले नसते,
ते उत्पन्न झाले असते का?
जर मी कागद विकत घेतला नसता, शाई विकत घेतली नसती तर मला
पुस्तक लिहिता आले असते का?
मला पुस्तक लिहिता आले नसते तर मला त्या पुस्तकाची रॉयल्टी
मिळाली असती का?
नाही तर, मी उत्पन्नावर कर कसा भरू शकलो असतो?
तर, ही गोष्ट आहे.
जेव्हा मी उत्पन्न घेतो,
मी काही खर्चही कमी करेन.
ही गोष्ट आहे.
उदाहरणार्थ, आम्ही लाभांशाबद्दल बोलत होतो.
लाभांशासाठी, तुम्हाला शेअर खरेदी करणे आवश्यक आहे.
आणि शेअर विकत घेण्यासाठी तुम्हाला पैशांची गरज आहे.
पैसे कुठून आणणार?
तुमचा स्वतःचा पैसा आहे.
जर तुमच्याकडे पैसे नाहीत, तर तुम्ही काहीही खर्च केले नाही.
तुमच्याकडे भांडवल आहे.
त्यातून तुम्ही एक हिस्सा विकत घेतला.
पण तुमच्याकडे पैसे नसण्याचीही शक्यता आहे.
तुम्ही कर्ज घेतले आहे आणि एक हिस्सा विकत घेतला आहे.
त्या कर्जाची किंमत किती आहे?
तुम्ही जे व्याज द्याल, ती तुमची किंमत असेल.
शेअरमधून काय कमावणार?
लाभांश उत्पन्न.
काय कमी करणार?
इतर स्त्रोतांमध्ये लाभांश उत्पन्न करपात्र आहे.
ही एक साधी गोष्ट आहे.
हो म्हण.
कोणतीही भीती किंवा चिंता नाही.
तुझा भाऊ आला आहे.
तो तुम्हाला समजून घेईल.
माझा प्रकाश पुन्हा पुन्हा हलत आहे.
मला क्षमा करा.
तर, हा मुद्दा आहे मित्रांनो.
तुमच्याकडे लाभांश असल्यास, व्याजाची वजावट, व्याजाचा खर्च,
जर तुम्ही पैसे घेतले आणि शेअर्स खरेदी केले असतील, तर
तुम्हाला व्याजाची वजावट मिळेल.
पण किती? उत्पन्नाच्या 20%.
तुमच्या जास्तीत जास्त लाभांशाच्या २०%.
तुम्हाला येथे खर्च मिळेल.
जर तुम्हाला सिक्युरिटीजमध्ये काही स्वारस्य असेल, तुम्ही
डिबेंचर्स खरेदी केले असतील, जर तुम्हाला त्यावर काही व्याज
मिळाले असेल, तर ते तुमच्या इतर स्त्रोताचे उत्पन्न आहे.
यातून आपल्याला काय करावे लागेल?
काही कमिशन, काही ब्रोकरेज, यापैकी कोणताही छोटासा खर्च
तुम्ही त्यातून वजा करू शकता.
मी तुम्हाला सांगत होतो की तुम्ही जी मशिनरी भाड्याने दिली
आहे, ती मशिन भाड्याने दिली तर त्याचे अवमूल्यनही होईल.
त्या मशिनचा वार्षिक झीज हाही खर्च आहे.
तर, त्या भाड्याच्या उत्पन्नातून,
मी माझा खर्च वजा करीन.
मी कोणताही विमा दिला तर,
मी त्याचा प्रीमियम कापून घेईन.
आणि निव्वळ उत्पन्न जे शिल्लक राहील,
त्यावर मी कर देईन.
पहा, आयकर.
आता आयकर या शब्दाकडे लक्ष द्या.
तुम्हाला जे उत्पन्न मिळत आहे, ते तुम्ही तुमच्या महसुलावर
घेत नाही.
आपण जे कमावले आहे त्यावर आपण ते घेत नाही.
शेवटी, आपण घरी काय घेत आहात?
किती खर्च केला?
त्या खर्चातून तुम्ही कोणते उत्पन्न मिळवले?
आणि शेवटी, तुम्ही जे पैसे घरी घेऊन जात आहात, तेच उत्पन्न
आहे.
त्यावर कर लावला जाईल.
कोणत्याही उत्पन्नाच्या हेडमध्ये ही संकल्पना नेहमी लक्षात
ठेवा.
हे पहा.
जर तुम्हाला कौटुंबिक पेन्शन मिळते, तर सरकारने तुम्हाला
सांगितले आहे की अशा उत्पन्नाच्या एक तृतीयांश किंवा रु.
15,000, यापैकी जे कमी असेल.
आणि मी सांगत होतो की तुझी जमीन चकबंदीत आली आहे.
आणि काही वर्षांनी तुम्हाला सरकारकडून पैसे मिळतात.
आणि सरकार तुम्हाला व्याज देते.
मग त्या व्याजाचे काय?
ते व्याज म्हणजे तुमचे उत्पन्न.
ती तुमची पावती आहे.
आणि त्यासाठी लागणारा खर्च काय आहे?
आम्ही तुम्हाला 50% देत आहोत.
तुम्ही ५०% खर्च केला आहे हे आम्ही मान्य करत आहोत.
तर, तुम्ही ते वजा कराल.
उदाहरणार्थ, तुम्हाला रु. १,००,०००.
आम्ही तुम्हाला 50% कपात करण्यास सांगत आहोत.
त्यामुळे, शेवटी, माझ्या करावर रु.
होय, परंतु जर एसएससीने त्याचे वैयक्तिक उत्पन्न खर्च केले तर
आम्ही त्यासाठी वजावट देणार नाही.
आम्ही फक्त ते पैसे कमवण्यासाठी खर्च केलेली रक्कम वजा करू.
ही गोष्ट आहे मित्रांनो.
हा मुद्दा होता मित्रांनो.
आता बघा.
हे प्रासंगिक उत्पन्न,
मी पुढच्या लेक्चरमध्ये कव्हर करेन मित्रांनो.
इतर स्त्रोतांमध्ये काय जाते याचे हे मूलभूत स्पष्टीकरण आहे.
बाकीची चर्चा पुढील लेक्चरमध्ये करू मित्रांनो.
हे व्याख्यान इथेच संपवू.
खूप खूप धन्यवाद मित्रांनो.
स्वतःची खूप चांगली काळजी घ्या.
खूप खूप धन्यवाद.