तुम्ही सगळे कसे आहात? मी तुमचा मित्र सी. एच. रे गुप्ता आहे.
मला आशा आहे की तुम्ही सर्व चांगले करत आहात.
हे तुमचे व्याख्यान क्र. 2. व्याख्यानात क्र. 1, आम्ही
घराच्या मालमत्तेबद्दल चर्चा केली.
तो एक अतिशय मनोरंजक विषय होता. मला वाटते की तुम्ही गोंधळून
गेला आहात आणि ते समजून घेण्याचा प्रयत्न करत आहात.
पण तुम्ही प्रयत्न करत राहिल्यास खूप चांगली गोष्ट आहे. कारण
चालणारा माणूस कधीच हार मानत नाही.
तुम्ही कधीही हार मानत नाही कारण तुम्ही अवतार नसून एक माणूस
आहात.
मित्रांनो, यासह मी व्याख्यान क्र. 2.
आपण पुढे जाण्यापूर्वी आणि विषय कव्हर करण्यापूर्वी, गेल्या
लेक्चरमध्ये आपण काय अभ्यासले होते याची उजळणी करण्यासाठी मला
एक मिनिट द्या.
आम्ही अभ्यास केला होता, मित्रांनो, उत्पन्नाचे प्रमुख, एक
नवीन, ज्याचे नाव घराच्या मालमत्तेचे उत्पन्न होते.
तुम्ही माझ्या स्क्रीनवर पाहू शकता.
घराच्या मालमत्तेतून मिळणारे उत्पन्न, तुमच्याकडे घर असेल तर
त्याची वार्षिक किंमत आम्ही चर्चा करत होतो.
वार्षिक मूल्य काय आहे हे मी अजून सांगितलेले नाही. वेळ
आल्यावर सांगेन.
मी फक्त तुम्हाला सांगतोय की वार्षिक मूल्यावर कर लावला जातो.
त्या घराच्या संपूर्ण किमतीवर कर लावला गेला नाही.
उदाहरणार्थ, जर ते 5 कोटींचे घर असेल तर 5 कोटींवर कर लावला
जात नाही.
पण आम्ही त्याच्या वार्षिक मूल्यावर काही कर लादत होतो.
मग त्यात काही अपवाद आहेत जे आपण लादायला नको होते हेही
पाहिलं.
म्हणून मला आठवते की मी तुम्हाला माझा लहानपणीचा मित्र मुकेश
अंबानी यांचे उदाहरण दिले आहे.
तुम्हाला आठवत असेल की त्याची 5 कार्यालये होती.
पण त्या कार्यालयात तो जो व्यवसाय करत आहे, त्या कार्यालयाचे
मूल्य त्याच्या वार्षिक मूल्यात घेऊ नये.
घराच्या मालमत्तेच्या उत्पन्नात त्याचा समावेश करू नये.
मग तुम्हाला आठवत असेल की मी तुम्हाला DLF चे उदाहरण देखील
सांगितले होते.
आणि मी म्हणालो होतो की त्या व्यक्तीचा व्यवसाय घर भाड्याने
घेण्याचा आहे.
तो त्याच्या व्यवसायाच्या उत्पन्नात जाईल, घराच्या
मालमत्तेच्या उत्पन्नात नाही.
मग आम्ही चार्जेबिलिटीच्या अटींवर आलो.
चार्जेबिलिटीच्या अटींमध्ये, आम्ही वाचले होते की सहयोगी
भाडेकरू नसावा.
त्याची स्वतःची मालमत्ता असावी. तो त्या मालमत्तेचा मालक
असावा.
त्यानंतर, आपण पाहिले की जर त्याने आपल्या व्यवसायासाठी
मालमत्ता वापरली तर ती घराच्या मालमत्तेच्या उत्पन्नात येणार
नाही.
मुकेश अंबानींचे तेच उदाहरण आहे.
त्यानंतर, आम्ही तिसरा मुद्दा पाहिला, चौथा मुद्दा, की जर
तुमची मालमत्ता स्टॉक असेल, उदाहरणार्थ, तुम्ही बांधकाम
क्षेत्रात असाल, किंवा तुमचे काम घर खरेदी करून ते विकण्याचे
असेल, तर तो तुमचा स्टॉक बनतो.
आणि जर ते विकले गेले नाही तर तुम्हाला 2 वर्षांसाठी स्टॉकचे
वार्षिक मूल्य घ्यावे लागेल.
आणि जर ते विकले गेले तर तिसऱ्या वर्षी तुम्ही त्याचे वार्षिक
मूल्य घ्याल.
त्याची गणना कशी करायची ते मी तुम्हाला सांगेन.
तुम्ही त्याचे वार्षिक मूल्य घ्या.
थोडी उजळणी झाली होती, म्हणूनच मी जरा वेगात जात होतो.
आज एक नवीन व्याख्यान आणि नवीन विषय.
विषयाचे नाव आहे Composite Rent.
विषयाचे नाव काय आहे?
विषयाचे नाव आहे Composite Rent.
संमिश्र शब्दाचा अर्थ काय आहे?
संमिश्र मधून काय समजले?
संमिश्र म्हणजे गोळा करणे.
दोन गोष्टी गोळा करणे.
सर, दोन गोष्टी गोळा करणे म्हणजे संमिश्र.
तुम्ही संमिश्र भाड्याबद्दल बोलत आहात.
मग, दोन भाडे कसे वसूल करायचे?
मला ते समजले नाही.
सर, तुम्ही काय म्हणताय ते मला समजले नाही.
सर, तुम्ही आमचा वेळ वाया घालवत आहात का?
मी म्हणालो, थांब.
भाऊ आला आहे, तो समजावतो.
मित्रांनो, संमिश्र भाड्याचा अर्थ असा आहे की, तुमचा मित्र
किंवा नातेवाईक घर भाड्याने देतो असे तुम्ही कधी कधी ऐकले
असेल.
तर, तो म्हणतो, माझ्याकडे ५० रुपये भाडे आहे. 15,000.
आणि रु. 3,000 मासिक देखभालीसाठी जातात.
मी काय म्हटलं?
मी म्हणालो, माझ्याकडे रु. 15,000.
आणि रु. 3,000 मासिक देखभालीसाठी जातात.
तर, मी जमीनदाराला किती पैसे देऊ?
मी रुपये देऊ का?
रु. 3,000?
रु. 18,000?
मी रुपये देऊ का?
18,000 की काहीच नाही?
मला सांग.
एक माणूस म्हणतोय की काही देणार नाही.
हे कसे कार्य करते?
तुम्ही काहीही देऊ नका, पण तुम्हाला द्यावेच लागेल.
याचे उत्तर असे की,
मी रुपये देईन. 18,000.
रु. माझ्या घराचे 15,000 भाडे आहे.
आणि रु. 3,000 माझ्या देखभालीसाठी जातात.
सोसायटीच्या फ्लॅट्सप्रमाणेच वॉचमन तुम्हाला मेंटेनन्ससाठी
ठेवेल.
तो चौकीदार नव्हे, सामान्य चौकीदार.
मला थोडे समजले, काही हसत आहेत.
तर, एक चौकीदार तुम्हाला देखभालीसाठी ठेवेल.
माळीची सेवाही तुम्हाला दिली जाते.
लिफ्ट देखील काम करतात.
लिफ्ट सेवा देखील आहे.
त्यामुळे या सर्व सेवांचीही किंमत आहे मित्रांनो.
लिफ्ट मध्येच बिघडली तर घरमालक पैसे कुठून घेणार?
तो तुमच्यासारख्या लोकांकडून, भाडेकरूंकडून घेईल.
तर, तो पैसा देखभालीच्या स्वरूपात आहे.
तो तुमच्याकडून थोडा मेंटेनन्स घेईल.
आणि त्या देखभालीच्या पैशात तो इतर लोकांचे पगार देत राहील.
हे खूप घडते.
एखाद्या शॉपिंग मॉलप्रमाणे, तुम्ही दुकान भाड्याने घेतले तर
ते असे करतात, की रु.
२५,००० किंवा रु.
50,000 हे तुमच्या दुकानाचे भाडे आहे.
आणि रु. 5,000 आमच्या देखभालीसाठी जातील.
तर, एकूण भाडे रु. ५५,०००.
याला संमिश्र भाडे म्हणतात.
दोन गोष्टींची किंमत, किंवा दोन गोष्टींचे भाडे, तुम्ही एकत्र
देता, याला संमिश्र भाडे म्हणतात.
त्यामुळे संमिश्र भाडे, घराच्या मालमत्तेत ते कसे करायचे,
त्याचे काय करायचे, ही बाब पाहण्यासारखी आहे.
तर, चला आमच्या स्लाइडवर जाऊया.
त्यात असे म्हटले आहे की मालमत्तेच्या मालकाला कधीकधी
इमारतीच्या तसेच इतर विविध सेवांच्या संदर्भात भाडे मिळू शकते.
जसे फर्निचर, लावलेली यंत्रे,
मी एक उदाहरण लिहिले आहे की, शॉपिंग मॉल विविध सुविधा पुरवतो,
जसे लिफ्ट, सिक्युरिटीज.
तर, या सर्व गोष्टी, तुम्ही जे एकूण द्याल, तुमच्या दुकानाचे
भाडे, तसेच या सेवांच्या देखभालीच्या सेवा, याला संमिश्र भाडे
असे म्हणतात.
त्याला संमिश्र भाडे म्हणतात.
आता त्याची करक्षमता पाहू.
मी शॉपिंग मॉलचा आराखडा बनवला आहे.
आपण ते पाहण्यास सक्षम असाल.
शॉपिंग मॉलचा आराखडा नीट पाहण्याचा प्रयत्न केला, थोडा झूम
केला तर आत दुकाने असल्याचे दिसून येईल.
बघा आत दुकाने आहेत.
पण मला एक सांगा, लॉबी, लॉबीची साफसफाईही केली जाते.
कोणीतरी हे देखील करत असेल.
तो या मॉलचा मालक असला पाहिजे आणि तो तुमच्याकडून पैसे घेईल.
हे मेंटेनन्स चार्जेसमध्ये समाविष्ट आहे.
तर, तुम्ही जे भाडे द्याल, ते दुकानाचे भाडे अधिक देखभाल.
आता त्याचे कर उपचार कसे करायचे?
बघा, साधी गोष्ट आहे.
दोन गोष्टी स्पष्ट आहेत.
एक म्हणजे दुकानाचे भाडे.
दुसरे म्हणजे देखभाल.
तर साहेब, कालपासून तुम्ही म्हणताय घराचं भाडं, घराचं भाडं,
शोरूमचं भाडं, ऑफिसचं भाडं.
तर, हे घराच्या मालमत्तेवर जाईल.
आम्ही इतके समजतो की, मी रुपये देत आहे.
त्या व्यक्तीला 50,000,
किंवा रु. 50,000 घराच्या मालमत्तेवर जातील.
मी ते मिळवणाऱ्या व्यक्तीच्या उत्पन्नाबद्दल बोलत आहे.
तो मॉलच्या मालकाच्या घराच्या मालमत्तेच्या उत्पन्नावर जाईल.
आणि ते रु.
रु. 5,000, ते एकतर इतर स्त्रोताच्या उत्पन्नावर किंवा
व्यवसाय आणि व्यवसायाच्या उत्पन्नावर, केसवर अवलंबून असते.
जेव्हा तुम्ही केस पहाल तेव्हा तुम्हाला समजेल की ते
व्यवसायाच्या अंतर्गत येते की इतर संबंधित गोष्टींखाली येते.
तर, ते इतर स्त्रोतांकडे जाईल.
हे केस टू केसवर अवलंबून असते.
प्रॅक्टिकल लाइफमध्ये गेल्यावर केस बघून समजेल.
मी यात काहीही स्पष्ट करण्याचा प्रयत्न करत नाही.
तुम्ही केस पाहिल्यावर व्यवसायात कोणाला घ्यायचे हे स्पष्ट
होईल.
अशा सेवा देणे हा त्याचा व्यवसाय आहे की तो तुम्हाला देत आहे?
जर तो तुम्हाला ते देत असेल तर ते इतर स्त्रोतांमध्ये घ्या.
जर तो व्यवसाय असेल तर तो व्यवसाय व्यवसाय आहे.
पण रु.
तो जे 50,000 घेत आहे, ते तुमच्या घराच्या मालमत्तेवर जाईल
आणि ते करपात्र असेल.
हे लक्षात ठेवा.
आता, ही फूट पाडण्याची पद्धत आहे.
आता आपला पुढचा विषय.
ते कसे विभाजित करावे?
दोन प्रकरणे आहेत.
कधी कधी, कधी कधी असे घडते की, गोष्टींचे विभाजन करता येत
नाही.
गोष्टींचे विभाजन करता येत नाही.
सर, तुम्ही काय करता?
सर, तुम्ही मला खूप फिरायला लावता.
माझे ऐक.
भाऊ येऊन समजावतील.
टेन्शन घेऊ नका.
गोष्टींचे विभाजन करता येत नाही.
म्हणजे,
तुमच्या शाळांमध्ये विज्ञान प्रयोगशाळा किंवा संगणक
प्रयोगशाळा असणे आवश्यक आहे.
म्हणून, जेव्हा विज्ञान प्रयोगशाळा किंवा संगणक प्रयोगशाळा
बनवल्या जातात तेव्हा ते अशा प्रकारे बनवतात की ते दोन सेवा
वेगळे करू शकत नाहीत.
जिथे सायन्स लॅब आहे तिथे त्याच उंचीची टाइल टाकली.
त्यामुळे ते वेगळे करता येत नाही.
समजा, मी विज्ञान प्रयोगशाळा भाड्याने घेतो.
तर, मी ते कसे वेगळे करू?
तुम्ही मला सायन्स लॅबमधून देत असलेल्या इमारतीचे भाडे आणि
सेवा काय?
तुम्हाला माहीत आहे, एक ब्लॅकबोर्ड आहे.
एक टाइल आहे.
तर, आम्ही ते कसे वेगळे करू?
याचे आणखी एक उदाहरण आपण घेऊ शकतो.
उदाहरणार्थ, बॉलीवूडमध्ये बॉम्बेला गेलात तर तिथे स्टुडिओ
आहेत.
चित्रपट स्टुडिओ.
उदाहरणार्थ, मेहबूब नावाचा स्टुडिओ आहे.
हा यशराजचा स्टुडिओ आहे.
त्यामुळे स्टुडिओमध्ये ते तुम्हाला शूटिंगसाठी जागा देतात.
त्यासोबतच ते तुम्हाला कर्मचाऱ्यांच्या सेवाही देतात.
सोबतच एखादा शिपाई किंवा स्पॉट बॉय आला तर त्यासोबत तुम्ही
कॅमेरेही घेऊ शकता.
तुम्हाला कॅमेरा मिळेल.
तुम्हाला प्रकाशाची साधनेही मिळतात.
म्हणून, अशा केसेस पाहून, आपण ते कसे वेगळे करावे याचा अंदाज
लावू शकत नाही.
यशराजकडे गेलात तर तो म्हणेल ठीक आहे, महिन्याला 10 लाखात
स्टुडिओत जाता येते.
तुम्ही माझ्या गोष्टी वापरू शकता, पण तुम्ही ते वेगळे कसे
कराल?
तुम्ही त्याला विचाराल, याचे भाडे काय, याचे भाडे सांग, या
कॅमेऱ्याचे भाडे सांग, या माईकचे भाडे सांग.
हे शक्य नाही.
तर, ज्या प्रकरणांमध्ये ते शक्य नाही, त्या व्यक्तीचे भाडे
काय असेल?
तो घरच्या मालमत्तेत घेणार का?
घरच्या मालमत्तेत तो कसा घेईल, जेव्हा तुम्ही स्वतंत्रपणे करू
शकत नाही?
मित्रांनो, अशावेळी ते पीजीबीबीचे म्हणजेच व्यवसाय आणि
व्यवसायाचे उत्पन्न होईल.
असे गृहीत धरले जाईल की त्याने ती गोष्ट व्यवसाय म्हणून
भाड्याने दिली आहे आणि त्याला जे भाडे मिळत आहे, ते घराच्या
मालमत्तेत नाही, तो व्यवसाय आणि व्यवसायात घेत आहे.
त्यामुळे त्याच्या उत्पन्नावरील कर हा घराच्या मालमत्तेवर
नव्हे तर व्यवसाय आणि व्यवसायाच्या डोक्यावर असेल.
थोडे समजले का?
जसे, तुम्ही ते स्वतंत्रपणे करू शकणार नाही, मुळात याचा अर्थ
असा आहे की तुम्ही ते स्वतंत्रपणे करू शकत नाही.
स्टुडिओमध्ये, उदाहरणार्थ, आणि तेथे वेगवेगळ्या सेवा असतील,
येथे एक कॅमेरा आहे, हा आमचा कॅमेरा बनला आहे,
किंवा इथे शिपायाच्या सेवा असतील, हा आमचा शिपाई झाला आहे,
अशा प्रकारच्या सेवा असतील, मग आम्ही स्वतंत्रपणे करू शकत
नाही, मग घरच्या मालमत्तेत ते कसे घेणार?
आणि किती घ्याल?
घरच्या मालमत्तेत जरी घेतली तरी किती घेणार?
भाडे भरत असाल तर रु.
महिन्याला 10 लाख, किती घेणार?
आपण ते सर्व घेऊ शकत नाही.
त्यामुळे सरकार म्हणाले की, असा संभ्रम निर्माण करू नका,
व्यवसाय आणि व्यवसायाच्या उत्पन्नात दाखवा.
ठीक आहे, सर.
सरकार चांगले काम करते साहेब.
साहेब, आता थांबा, आता तुम्ही पुढे या आणि बघा, आयकरात काय
होते?
काम किती चांगले आहे आणि ते काय आहे हे तुम्हाला कळेल.
आता यात दुसरी गोष्ट येते ती म्हणजे, जर तुम्ही ते पाहू शकत
असाल तर तुम्ही वेगळे होऊ शकता.
सर, तुम्ही ते बघून वेगळे कसे होणार?
मी तुला सांगेन.
उदाहरणार्थ, मी कोणाकडून तरी घर भाड्याने घ्यायला गेलो होतो.
त्या व्यक्तीला काही काळाने परदेशात जायचे होते.
त्याचा बंदोबस्त करावा लागला.
तर, ते म्हणाले, माझ्याकडेही हे फर्निचर आहे.
तुम्ही एक काम करा, मला रु.
घराच्या भाड्यासाठी 15,000, आणि रु.
फर्निचर, बेड, कपाट इ.साठी 5000 रु.
मी म्हणालो, मला सांगा, तू मला इतकं समजावशील का, की मी
तुझ्या दुसऱ्या स्तरावर आहे?
सर, गोष्ट अशी आहे की,
मी तुला रु.
घराच्या भाड्यासाठी 15,000 आणि बेड, कपाट इ.
माझे स्वतःचे आहेत.
पलंग उचला आणि निघून जा.
मी तुला रु. घराच्या भाड्यासाठी 15,000 रु.
समजलं का?
आणि बाकीचे फर्निचर, पलंग, कपाट वगैरे माझे आहेत.
तर झालं काय, फर्निचर, बेड, कपाट वगैरे घेतलं तर घराचं भाडं
रु.
15,000 अधिक रु.
मी तुम्हाला लेखी सांगेन.
फर्निचर, बेड, कपाट वगैरे घेतल्यास घराचे भाडे रु.
15,000 अधिक रु.
एकूण रु. 20,000.
फर्निचर, बेड, कपाट वगैरे घेतल्यास घराचे भाडे रु.
आपण या प्रकरणात स्वतंत्रपणे करू शकता.
मी फर्निचर, पलंग, कपाट वगैरे घेतले तर घराचे भाडे रु.
आपण या प्रकरणात स्वतंत्रपणे करू शकता.
तर, जेव्हा तुम्ही स्वतंत्रपणे करू शकता, तेव्हा रु.
15,000 घरगुती उत्पन्नात जाईल आणि रु.
5000 इतर स्त्रोतांच्या उत्पन्नात जातील.
यात अडचण काय आहे?
समजलं का?
तर, ही संकल्पना होती.
जर तुम्हाला ते वाचायचे असेल तर तुम्ही ते वाचू शकता.
मी तुम्हाला ते एकदा वाचायला लावतो.
विभाजन कसे करावे?
येथून वाचा.
एक सेकंद, मला हे काढू द्या.
वास्तविक, आपली यंत्रणा जी एक अतिशय प्रगत प्रणाली आहे,
ऍडजस्टमेंट कशी करावी हे मी गोंधळून जातो.
ठीक आहे, येथून वाचा.
इमारत आणि इतर मालमत्तेतून भाडे मिळून एकत्रित भाडे मिळते आणि
दोन भाडे वेगळे करता येणार नाहीत.
आपण ते स्वतंत्रपणे करू शकत नाही.
म्हणून, भाडे, तुम्ही ते तुमच्या व्यवसायाच्या उत्पन्नात
किंवा इतर स्त्रोतांच्या उत्पन्नात टाकू शकता.
पण घरच्या मालमत्तेत चुकूनही टाकू नका.
कारण घराच्या मालमत्तेत किती आहे हे तुम्हाला माहीत नाही.
तर, तुम्ही असे कसे चार्ज करू शकता?
ठीक आहे, सर.
आणि, दुसरा मुद्दा असा आहे की जर तुम्ही ते स्वतंत्रपणे करू
शकत असाल, जसे की येथे, जेथे इमारत आणि इतर मालमत्तेतून
भाड्याने संमिश्र भाडे मिळते, तर इमारतीच्या बाहेर भाड्याने
दिलेले उत्पन्न घराच्या मालमत्तेत किंवा भाड्याने करपात्र
आहे. फर्निचर, टेबल खुर्ची सारख्या इतर मालमत्तेपैकी, तुमच्या
केससारख्या इतर स्त्रोतांकडे जाईल.
तुम्हाला या प्रकरणाची माहिती मिळेल.
तर, हा विषय कंपोझिट भाड्याचा होता.
आमचा संमिश्र भाड्याचा विषय संपला आहे.
खूप खूप धन्यवाद मित्रांनो.
धन्यवाद.