होय मित्रांनो, आवश्‍यक वस्तूंबद्दल चर्चा होती आणि आम्ही
आधीच कार बद्दल चर्चा केली होती.
आता मित्रांनो, मला तुमच्याशी आणखी एका सामान्य गोष्टीवर
चर्चा करायची आहे.
माझा मुद्दा लक्षपूर्वक ऐका.
मित्रांनो, समजा एखादा एम्प्लॉयर आहे ज्याने इथे जागा भरली
आहे की मी खूप व्यस्त आहे आणि मला सेक्रेटरी हवी आहे.
म्हणून मी वर्तमानपत्रात रिक्त जागा काढली.
बर्‍याच लोकांनी अर्ज केला पण नियोक्त्याला कोणाला कामावर
ठेवायचे आणि कोणाला कामावर ठेवायचे नाही हे माहित नव्हते.
बर्‍याच दिवसांनी एक बाई आली तिचे नाव होते सुश्री चांदनी.
पाहून कु.
चांदनीचा चेहरा, मालकाला काहीतरी गडबड आहे असे वाटले आणि तो
म्हणाला,
मॅडम, आजपासून तुम्ही माझे सेक्रेटरी व्हाल.
तुम्ही उद्यापासून कामावर याल आणि हा तुमचा महिन्याचा पगार
असेल.
तर बाई म्हणाल्या, मी कामावर येईन.
त्यात काही अडचण नाही.
मिस्टर विनोद, त्यांचे नाव विनोद होते.
मी म्हणालो, विनोद मिस्टर, काही हरकत नाही.
पण समस्या अशी आहे की माझे या शहरात घर नाही.
मी बेघर आहे.
मला तुझ्या घरी घेऊन जा.
श्री विनोद म्हणाले, हे काय आहे?
तो म्हणाला, समस्या अशी आहे की मी अहमदाबादहून आलो आहे आणि
तुमचे दिल्लीत ऑफिस आहे.
मग मी कुठे जाऊ?
तर एम्प्लॉयर म्हणाला, मॅडम, हे एम्प्लॉयर होते आणि हे
कर्मचारी होते जर तुम्ही बघू शकता.
तर मालक म्हणाला, मी मालकाच्या समोर उभा राहीन.
मालक म्हणाला, चांदनी, मी तुला राहण्याची सोय करून देतो.
हा कंपनीचा फ्लॅट आहे.
तुम्ही कंपनीच्या फ्लॅटमध्ये रहा.
आणि मी तुमच्या पगारातून काही पैसे कापून घेईन.
तर कु.चांदनी म्हणाल्या, सर, तुमचे खूप खूप आभार.
तर श्री विनोद म्हणाले, ही आहे तुमच्या फ्लॅटची चावी.
ही तुमच्या फ्लॅटची किल्ली आहे.
तर तो म्हणाला, सर, तुमचे खूप खूप आभार.
आणि अशा प्रकारे त्यांची मैत्री अधिक घट्ट होत गेली.
आणि त्यांना भाड्याने राहण्याची सोय दिली.
भाडेमुक्त निवास म्हणजे मित्रांनो, त्याने आपल्या
कर्मचाऱ्याला राहण्यासाठी फ्लॅट किंवा घर दिले.
तर मला एक गोष्ट सांगा, मी प्रत्येक वेळी पहिला प्रश्न
विचारतो आणि विचारत राहीन, ज्याचे उत्तर मला माहीत आहे ते
तुमच्या शिरपेचात धावत आहे.
नियोक्ता त्याच्या कर्मचाऱ्याला राहण्यासाठी निवास देऊ शकतो
का?
उत्तर आहे, होय.
ठीक आहे.
आता किती करपात्र आहे आणि किती सूट मिळते हे पाहावे लागेल.
ही एक साधी गोष्ट आहे.
त्याची किंमत शोधायची आहे.
त्या घराची खरी किंमत काय?
त्या घराची किंमत, कर्मचार्‍याकडून कोणतीही वसुली केल्यास ती
वजा केली जाईल.
हे एक साधे मोटर लॉजिक आहे.
कारच्या बाबतीत जसे करायचो तसे आम्ही गाडीचे मूल्य घ्यायचो.
आणि आम्ही काहीतरी वजा करायचो.
इथेही तसंच करावं लागेल.
आता कर्मचाऱ्यांच्या दोन श्रेणी आहेत.
म्हणजे नियोक्ता.
कर्मचारी दोन प्रकारचे असू शकतात, एकतर सरकारी किंवा खाजगी.
सर, समजा तुम्ही सरकारी कर्मचारी असाल तर मला हे कागदावर
समजावून सांगा.
सर तुम्ही सरकारी कर्मचारी असाल तर
ते पुन्हा पुन्हा का उघडत आहे?
सर, तुम्ही सरकारी कर्मचारी असाल तर समजा श्री.
विनोद हा सरकारी कर्मचारी आहे, मग सरकारी कर्मचाऱ्याच्या
बाबतीत काय होणार?
ही एक साधी गोष्ट आहे.
त्या घराची लायसन्स फी पाहावी लागेल.
आणि जर तुम्ही तुमच्या कर्मचाऱ्याकडून काही वसूल केले असेल,
भाडे वसूल केले असेल, तर ही एक साधी गोष्ट आहे.
अशावेळी तुम्हाला ते वजा करावे लागेल.
आणि हा अंतिम आकडा, कर्मचाऱ्याच्या हातात काय असेल?
करपात्र.
कर्मचाऱ्याच्या हातात काय असेल?
हा आकडा कर्मचाऱ्यांच्या हातात असेल.
करपात्र.
परवाना शुल्क कापले जाईल.
भाडे वसूल केल्यास ते कापावे लागेल.
आणि तुम्हाला करपात्र आकृती मिळेल.
आम्ही कोणाबद्दल बोलत आहोत?
आम्ही एका सरकारी नोकरदार व्यक्तीबद्दल बोलत आहोत.
दुसऱ्या प्रकरणात येऊ.
समजा दुसरी केस ती व्यक्ती खाजगी कर्मचारी आहे.
तो एका खाजगी सेटअपमध्ये आहे.
तो भारताचा नागरिक आहे.
अशावेळी काय होईल?
जर ती व्यक्ती खाजगी कर्मचारी असेल तर त्या बाबतीत काय होईल?
हे एक खाजगी सेटअप आहे.
खाजगी सेटअपमध्ये दोन प्रकरणे असू शकतात.
मालक तुम्हाला राहण्यासाठी घर देत आहे.
एकतर त्याच्याकडे ते घर आहे.
किंवा त्याने ते कोणाकडून तरी भाड्याने घेतले आहे.
आणि तो तुम्हाला राहण्यासाठी ते घर देत आहे.
दोन प्रकरणे असू शकतात.
त्याचे स्वतःचे घर आहे.
किंवा त्याने ते कोणाकडून तरी भाड्याने घेतले आहे.
आता उदाहरणादाखल बोलूया, त्याचे स्वतःचे घर आहे.
यामध्ये तीन प्रकरणे असू शकतात.
शहरावर अवलंबून.
तुम्ही कोणत्या शहरात आहात.
समजा एक शहर आहे ज्याची लोकसंख्या 25 लाखांपेक्षा जास्त आहे.
त्या शहराच्या बाबतीत आपण चर्चा करू.
ज्यांची लोकसंख्या 10 लाख ते 25 लाखांच्या दरम्यान आहे.
त्या शहराच्या बाबतीत आपण चर्चा करू.
आणि बाकीचे इतर असतील.
इतरांचा अर्थ ज्यांची लोकसंख्या १० लाखांपेक्षा कमी आहे.
खाजगी कर्मचारी.
खाजगी नियोक्ता.
घर स्वतःचे असू शकते.
किंवा त्याने ते कोणाकडून तरी भाड्याने घेतले आहे.
आणि आपल्या कर्मचाऱ्याला राहण्यासाठी दिले आहे.
मग अशावेळी काय होणार?
येथे तुम्हाला पगाराच्या 15% रक्कम घ्यावी लागेल.
पगाराच्या 15%.
त्याने त्याच्या कर्मचाऱ्याकडून वसूल केलेले भाडे वजा करा.
ते म्हणतात त्याप्रमाणे, आम्ही दरमहा तुमच्या पगारातून
3000-4000 रुपये कापून घेऊ.
ज्या परिसरात आम्ही तुम्हाला राहण्यासाठी घर दिले आहे.
तिथले खरे भाडे खूप महाग आहे.
पण आम्ही तुम्हाला 3000 रुपयांना देत आहोत.
साधी गोष्ट आहे.
तुम्ही त्याला 22,000 चा लाभ देत आहात.
भाडे 25,000 असल्यास.
आणि तुम्हाला ते 3000 मध्ये मिळत आहे.
तो एक फायदा आहे.
साधी गोष्ट आहे.
पगाराच्या 15% वजा भाडे जे तुम्ही तुमच्या कर्मचाऱ्याकडून
वसूल केले आहे.
उरलेली रक्कम हातात करपात्र असेल.
कोणाचे?
तुमच्या कर्मचाऱ्याचा.
तो कर्मचाऱ्याच्या हातात करपात्र असेल.
भाडे म्हणून दिलेले पैसे, वजा.
साधी गोष्ट आहे.
येथे 15% असल्यास, येथे 10%.
आणि येथे 7.5%.
आणि मायनसचे काय करायचे?
तुमच्या कर्मचाऱ्याने दिलेले भाडे.
सर, मी भरलेले भाडे का कमी करत आहे?
साधी गोष्ट आहे.
जर मला 1 लाखाचा फायदा झाला असेल.
पण त्यासाठी मी 10,000 रुपयेही खर्च केले आहेत.
मी आधीच 10,000 रुपये दिले आहेत.
तर, मी फक्त 90,000 रुपयांचा फायदा घेतला आहे.
मी एक लाखाचा लाभ घेतलेला नाही.
मी देखील 10,000 रुपये खर्च केले आहेत.
हे भाडे मी माझ्या मालकालाही दिले आहे.
मी कमी दिले तरी.
तर, जे काही दिले आहे, ते वजा करा.
लाभ तुमच्या हातात करपात्र आहे.
ते केले जाईल.
साधी गोष्ट आहे.
ते पहा.
काही अडचण?
सर, दुसऱ्या प्रकरणात येऊ का?
दुसरे प्रकरण काय आहे?
दुसरी केस अशी आहे की तुमच्या मालकाचे मालकीचे घर आहे.
मालकीचे.
नियोक्त्याच्या मालकीचे.
मालकाने घर विकत घेतले आहे.
आणि राहण्यासाठी त्याने आपले घर आपल्या कर्मचाऱ्याला दिले आहे.
जसे श्री.विनोद खन्ना यांनी त्या प्रतिमेत दिले होते.
आता दुसऱ्या प्रकरणात येऊ.
दुसरी केस काय असू शकते?
मालकाकडे घर नाही.
पण त्याच्या सेक्रेटरीचा त्याच्यावर इतका प्रभाव पडला आहे की
तो अजूनही त्याला राहण्यासाठी आपले घर देत आहे.
अत्यंत कमी किमतीत राहण्यासाठी तो आपल्या कर्मचाऱ्याला आपले
घर भाड्याने देत आहे.
मित्रांनो याला म्हणतात खरे प्रेम.
तर, नियोक्त्याकडे काय आहे?
त्याच्याकडे नाही.
तो त्यांनी भाड्याने घेतला आहे.
तर, अशा परिस्थितीत, त्याला काय करावे लागेल ते म्हणजे
पगाराच्या 15%
किंवा किंवा जास्त शुल्क जे तो देत आहे त्या दोन्हीपैकी जे
कमी असेल ते वजा भाडे वजा केले आहे.
त्यामुळे कर्मचाऱ्यांच्या हाती काय उरणार?
हे तुमच्यासाठी करपात्र होईल.
काही अडचण?
साहेब, घर ही आयुष्यातली खूप महत्त्वाची गोष्ट आहे.
कर्मचारी
भाडे वेळेवर भरावे लागेल.
त्यामुळे जेव्हा घर मालकाला दिले जाते तेव्हा भाडे किती?
भाडे किती आहे?
तेच भाडे कर्मचाऱ्यांना दिले जाते.
आणि मालकाला भाडे भरावे लागते.
तर, अशावेळी मालकाला भाडे भरावे लागते आणि कर्मचाऱ्याला भाडे
भरावे लागते.
कर्मचारी आपले घर सोडून दुसरीकडे कुठेतरी कामाला जातो,
त्याच्या मनाला विचारा.
संध्याकाळ झाली असती तर तो त्याच्या घरी गेला असता, कोणाच्या
तरी नजरेत राहिला असता आणि त्याचा स्टार बनून कामाला गेला
असता असे तो म्हणतो.
निरोप.
तुमच्या व्यावहारिक जीवनात याचा खूप उपयोग होईल.
नोकरीच्या बाजारातही तुम्ही कुठेतरी असाल.
तुमची कंपनी तुम्हाला निवास देऊ शकते.
त्यामुळे तुम्हाला हे पाहावे लागेल की जर तुम्हाला निवास मिळत
असेल तर तुमच्या हातात काय करपात्र आहे?
मित्रांबद्दल विसरून जा, या आपल्या स्वतःच्या फायद्यासाठी
गोष्टी आहेत.
या सर्व गोष्टी तुम्हाला माहीत असाव्यात.
आणि काहीही फार कठीण नाही.
पगाराच्या 15% किंवा जास्त शुल्क, तुम्ही कर्मचाऱ्याकडून वसूल
केलेले पैसे वजा करा.
हे कर्मचाऱ्याच्या हातात करपात्र आहे.
त्या बाबतीत,
श्री विनोद खन्ना सुश्री चांदनी यांच्यावर दयाळू होते.
आणि तो म्हणाला,
चांदनी, घराव्यतिरिक्त,
मी तुला टीव्ही, फ्रीज आणि फर्निचरही देईन.
मग तुम्हाला टीव्ही, फ्रीज आणि फर्निचरचे काय करायचे आहे?
तुम्हाला काही करण्याची गरज नाही.
याबाबत आपण आधी चर्चा केली होती.
तुम्हाला खर्चाच्या 10% जोडावे लागतील.
तुम्हाला काही करण्याची गरज नाही.
कंपनीने मुलासाठी पूर्ण सुसज्ज फ्लॅट दिला आहे.
पूर्णपणे सुसज्ज म्हणजे काय?
त्यांनी एक फ्लॅट, फर्निचर, टीव्ही आणि फ्रीज दिले आहेत.
अशावेळी आपण जे घेत आहोत तेच घेत आहोत.
मालमत्तेच्या किंमतीच्या 10% जोडा.
फर्निचर किंवा 10%.
फर्निचर काहीही असो, त्यातील 10% जोडा.
आणि मायनसमध्ये, तो देखील एकही पैसा वसूल करत नाही हे तुम्ही
पाहता.
जर तो देखील पैसे वसूल करत असेल तर तेही वजा करा.
आणि हा भाग करपात्र असेल.
पहा.
काही अडचण?
हा मुद्दा आहे.
तो एक साधा मुद्दा आहे.
सर, हेच आहे.
खूप खूप धन्यवाद.
धन्यवाद.