હા મિત્રો, કેમ છો? હું સીએસ રે ગુપ્તા, તમારો મિત્ર, તમારો
સાથી, તમારો શુભચિંતક છું.
અને અમે પગાર વડા વિશે વાત કરી રહ્યા હતા.
સેલેરી હેડમાં, છેલ્લા લેક્ચરમાં મિત્રો, અમે ગ્રેચ્યુઈટી
વિશે વાત કરી હતી.
અને મેં તમને તે સમયે પણ કહ્યું હતું કે કેટલાક કિસ્સાઓમાં તે
મુક્તિ આપવામાં આવી હતી, કેટલાક કિસ્સાઓમાં તે કરપાત્ર બની
હતી.
સાહેબ, જેમ આપણને ગ્રેચ્યુઈટી મળે છે, તેવી જ રીતે આપણને બીજા
પણ ઘણા લાભ મળે છે.
તમે એક શબ્દ સાંભળ્યો જ હશે, રોકડ રકમ છોડો. આજે આપણે આ અંગે
ચર્ચા કરવા જઈ રહ્યા છીએ.
લીવ એન્કેશમેન્ટ શું છે, સર? સામાન્ય રીતે, સાહેબ, જો તમે
કોઈપણ કંપનીમાં જાઓ છો, તો એવું બને છે કે એક મહિનામાં, તમને
એક રજા આપવામાં આવે છે.
મતલબ કે જો તમે એક મહિનામાં રજા લો છો તો તેમાંથી તમારો પગાર
કપાશે નહીં.
એવું કહેવાય છે કે તમે તે રજા માટે હકદાર છો. તેના પૈસા તમારી
પાસેથી કાપવામાં આવશે નહીં.
દર મહિને એક રજા. ત્યાં સુધી તમારી પાસેથી કોઈ પૈસા કાપવામાં
આવશે નહીં.
તેથી, 12 મહિના માટે આશરે 12 પાંદડા બનાવવામાં આવે છે.
હવે, ધારો કે મારા જેવો મહેનતુ કર્મચારી છે, જે 14-15 કલાક
કામ કરે છે.
તેના એમ્પ્લોયરે તેને દર મહિને એક રજા આપી છે.
પરંતુ તે આટલી મહેનતુ વ્યક્તિ છે. તે કહે છે કે હું ખૂબ જ
મહેનતુ છું.
હું રણમાંથી પણ પાણી મેળવીશ. હું તે પ્રકારની સખત મહેનત કરું
છું.
તેથી, તે કિસ્સામાં, તે એક પણ રજા લેતો નથી.
તેના પાંદડા એકઠા થવા લાગે છે. જાન્યુઆરીમાં રજા નથી,
ફેબ્રુઆરીમાં રજા નથી, માર્ચમાં રજા નથી.
ધારો કે, એક વ્યક્તિએ 12 મહિના કામ કર્યું છે અને તેના 12
પાંદડા એકઠા થયા છે.
હવે, તે શું કરશે? તે વર્ષના અંતે તેના એમ્પ્લોયર પાસે જશે
અને કહેશે,
મલિક, રામ રામ. તે કહેશે, મલિક, રામ રામ.
તો, માલિક પણ કહેશે, રામ રામ.
બોલો, શું વાત છે?
તે કહેશે કે તમે મને 12 પાંદડા આપ્યા.
પરંતુ મારું હૃદય એવું છે કે હું એટલું કામ કરું છું કે મેં
તે 12 પાંદડા લીધા નથી.
તમે એક કામ કરો. તમે તે 12 પાંદડા રાખો. હું તેમને જોઈતો નથી
કારણ કે મેં તેમને લીધા નથી.
બદલામાં, મને પૈસા આપો.
ધારો કે, જો મારો પગાર રૂ. 30,000, તો એક દિવસનો પગાર રૂ.
1,000.
12 દિવસ માટે કેટલું બને છે? રૂ. 12,000 છે.
હવે, હું મારા એમ્પ્લોયર પાસે જઈશ અને કહીશ કે આ 12 દિવસની
રજા હતી જે તમે મને આપી હતી.
પરંતુ મેં તેમને લીધા નથી. બદલામાં, મને મારા પૈસા આપો.
તે 12 દિવસની રજાનું હું શું કરી રહ્યો છું? હું તેમને રોકડ
કરાવી રહ્યો છું.
શું એમ્પ્લોયર તેના કર્મચારીને રજા રોકડ કરી શકે છે?
નિકમુ, કમ સે કમ હવે મને કહો.
તે આપી શકે છે. તે કંઈપણ આપી શકે છે.
આપણે માત્ર એ જોવાનું છે કે કેટલી કરપાત્ર છે અને કેટલી
મુક્તિ છે.
તેથી, માલિકે તેના કર્મચારીને રૂ. 12,000 રજા રોકડ તરીકે.
તે કિસ્સામાં, કર્મચારીના હાથ કેટલા કરપાત્ર હશે?
અમે અહીં તેની ચર્ચા કરી રહ્યા છીએ.
ચાલો હું તમને તે સમજાવું.
ચાલો હું મારું નોટપેડ ખોલું અને પેન ચલાવું.
કારણ કે તેના વિના, તમે વસ્તુઓને સમજી શકશો નહીં.
સાહેબ, તમે ખૂબ મહેનત કરો છો અને આટલું બોલો છો.
જ્યારે તમે બોલો છો, ત્યારે જ તમે વસ્તુઓને સમજી શકશો.
અહી આવો. અમે રજા રોકડીકરણ વિશે વાત કરી રહ્યા છીએ.
અમે રજા રોકડીકરણ વિશે વાત કરી રહ્યા છીએ.
અમે જાણીએ છીએ કે એમ્પ્લોયર કર્મચારીને કંઈપણ આપી શકે છે.
પરંતુ આપણે જોવું પડશે કે કેટલી કરપાત્ર છે અને કેટલી મુક્તિ
છે.
ચાલો હું તમને જણાવું કે કેટલી મુક્તિ છે.
સૌ પ્રથમ, તમારે તમારી આંખો બંધ કરીને જોવું પડશે કે વાસ્તવિક
રસીદ કેટલી છે.
તે દરેક કિસ્સામાં સમાન છે. ગ્રેચ્યુટીમાં પણ આવું જ હતું.
વાસ્તવિક રસીદ કેટલી છે?
ઠીક છે, આપણે જોઈશું.
બીજું, અમે રૂ.ની મર્યાદા નક્કી કરી છે. 3 લાખ.
દરેક કિસ્સામાં એક મર્યાદા હશે.
ગ્રેચ્યુઇટીમાં તે રૂ. 20 લાખ.
આ કિસ્સામાં, તે રૂ. 3 લાખ.
પ્રથમ, તમારે તેને ગ્રહણ કરવાની જરૂર છે.
તે શું છે તે સમજવાનો પ્રયાસ કરો.
બરાબર.
ત્રીજે સ્થાને, 10 મહિના માટે પગાર.
10 મહિના માટે પગાર.
શું આ સ્પષ્ટ છે?
10 મહિના માટે પગાર.
તે સરેરાશ પગાર છે.
હું તમને કહીશ કે સરેરાશ પગાર કેટલો હશે.
ચોથું, ક્રેડિટ છોડી દો.
જે તમારી પાસે હતી.
સરેરાશ પગાર દ્વારા તેને ગુણાકાર કરો.
તે શું છે તે જુઓ.
હું તમને તે સમજાવીશ.
ચિંતા કરશો નહીં. હું તમને તે સમજાવીશ.
મારો ભાઈ તમને સમજાવશે.
સાહેબ, તમારી હસ્તાક્ષર ખૂબ સારી છે.
મારે મારા હસ્તાક્ષર સાથે શું કરવું જોઈએ?
તેને થોડું એડજસ્ટ કરો.
જુઓ, આ બે મુદ્દામાં કોઈ સમસ્યા નથી.
તમને વાસ્તવિક રસીદ જાણવા મળશે.
કેસ ટુ કેસ.
રૂ. 3 લાખ.
અમે એક મર્યાદા નક્કી કરી છે.
હવે, આગામી એક પર આવો.
10 મહિના માટે પગાર.
હવે પગારમાં શું હશે?
દરેક બાબતમાં તમારો પ્રશ્ન ઊભો થવો જોઈએ.
પગારમાં શું આવરી લેવામાં આવશે?
સાહેબ, પગારમાં, તે છેલ્લો ખેંચાયેલ પગાર નથી.
તે પગાર 10 મહિનાનો સરેરાશ પગાર છે.
10 મહિના માટે સરેરાશ પગાર.
છેલ્લા 10 મહિનાનો સરેરાશ પગાર.
અને તેમાં તમારું મોંઘવારી ભથ્થું સામેલ થશે.
તે પણ 10 મહિના માટે.
અને જ્યારે મોંઘવારી ભથ્થું સામેલ કરવામાં આવે છે, ત્યારે
ટર્નઓવર અનુસાર 10 મહિના માટેનું કમિશન, તે પણ સામેલ હોવું
જોઈએ.
સાહેબ, શું કહો છો?
હું લખતો હતો.
દોસ્ત, તું શું કરે છે?
આ લે.
પગાર, વત્તા ડીએ, વત્તા કમિશન.
પરંતુ આ મહિનાઓ માટે સરેરાશ શું છે?
આ 10 મહિનાની સરેરાશ છે.
ઓકે, સર?
જો તે 10 મહિના માટે સરેરાશ છે, તો તેને 10 મહિના માટે લો.
કોઇ વાંધો નહી.
કોઈ વાંધો નથી, સર.
જ્યારે તમારો સરેરાશ પગાર આવશે, ત્યારે તે અહીં પણ ઉપયોગી થશે.
કારણ કે અહીં પણ આપણને સરેરાશ પગારની જરૂર છે.
તેથી, જો તમે એક માટે આની ગણતરી કરો છો, તો તેનો ઉપયોગ બંને
માટે થશે.
અને આ રજા ક્રેડિટ છે.
લીવ ક્રેડિટનો અર્થ છે, હિન્દીમાં, લીવ ક્રેડિટનો અર્થ છે કે
આખા વર્ષમાં તમને કેટલી રજાઓ આપવામાં આવી.
અને તેમાંથી તમે કેટલી રજાઓ લીધી?
ધારો કે આખા વર્ષ દરમિયાન,
મને 20 રજાઓ આપવામાં આવી હતી.
અને મેં તેમાંથી 12 રજાઓ લીધી.
તો, રજાની ક્રેડિટ શું હોવી જોઈએ?
જવાબ 8 છે.
આખા વર્ષ દરમિયાન,
મને 100 રજાઓ આપવામાં આવી હતી.
અને મેં 60 રજાઓ લીધી.
તો, રજાની ક્રેડિટ શું હશે? 40 રજાઓ.
40 રજાઓની લીવ ક્રેડિટ એટલે કે 40 રજાઓના પૈસા માટે,
હું એન-કેશ મેળવી શકું છું.
તે 100 હતો.
100માંથી મેં 8 રજાઓ લીધી છે.
તે સમાપ્ત થઈ ગયું છે.
પરંતુ 40 રજાઓના પૈસા માટે,
હું એન-કેશ મેળવી શકું છું.
રજા ક્રેડિટ શું છે?
સર, ઉપલબ્ધ 365 રજાઓમાંથી,
મેં ફક્ત 365 લીધા.
એક કામ કર.
પછી તેને છોડી દો.
તમે શા માટે નોકરી મેળવી રહ્યા છો?
જ્યારે તમને 365 રજાઓ મળી રહી છે, તો આ કેવું કામ છે?
અમને જણાવો.
અમે પણ આવીશું.
શું તમે રજા ક્રેડિટનો અર્થ સમજ્યા?
તમને કેટલી રજાઓ મળી?
તેમાંથી, તમે કેટલાનો ઉપયોગ કર્યો?
તમને બેલેન્સ માટે પૈસા મળશે.
ધારો કે આ કિસ્સામાં, રજા ક્રેડિટની 40 રજાઓ હતી.
સરેરાશ પગાર દ્વારા તેને ગુણાકાર કરો.
અને સરેરાશ, જેમ તમે જાણો છો, આ કિસ્સામાં અમે કેટલું લીધું?
10 મહિનાનો સરેરાશ પગાર ઉપરાંત 10 મહિનાનું મોંઘવારી ભથ્થું
અને ટર્નઓવરના આધારે 10 મહિનાનું કમિશન.
અમે આ લીધું, સાહેબ.
આમાંથી, સૌથી ઓછું શું હશે?
મુક્તિ.
એક ઉદાહરણથી સમજીએ.
ઉદાહરણ તરીકે, 10 મહિનાના વ્યક્તિનો સરેરાશ પગાર,
પગાર વત્તા મોંઘવારી ભથ્થું
વત્તા કમિશન.
ધારો કે પગાર રૂ.
10 મહિનાનો સરેરાશ પગાર 80,000.
છેલ્લા માંથી.
તમે રૂ. ઉમેરો. તેને 10,000.
મોંઘવારી ભથ્થું.
ઠીક છે, રૂ. 90,000 છે.
અને માની લો કે તેને ટર્નઓવરના આધારે કમિશન મળે છે.
સરેરાશ રૂ.
છેલ્લા 10 મહિનાના દર મહિને 10,000.
તો કુલ પગાર કેટલો છે?
રૂ. 100,000.
હવે અહીં કેટલું છે?
10 મહિનાનો પગાર.
રૂ. 10,000,000.
આ મુદ્દો સ્પષ્ટ છે.
રૂ. 3,00,000.
અને માની લો કે તેની વાસ્તવિક રજા અને મળેલી રોકડ રકમ રૂ.
રૂ. 20,00,000 થાય છે.
રૂ. 3,00,000 અહીં છે.
રૂ. 10,00,000 અહીંથી છે.
અને ધારો કે તેની પાસે 10 દિવસની રજા ક્રેડિટ હતી.
10 દિવસ સુધી તેની પાસે શું હતું?
ક્રેડિટ છોડો.
તો તે કિસ્સામાં તે શું કરશે?
10 દિવસના હિસાબે તમારા પગારની ગણતરી કરો.
અથવા ધારો કે રજા ક્રેડિટ 15 દિવસ માટે હતી.
તેથી રૂ. 50,000.
સરળ.
રૂ. 15 દિવસ માટે 1,00,000.
15 ને 30 વડે ભાગ્યા.
તેથી રૂ. 50,000.
તો ત્રણેયમાંથી ન્યૂનતમ શું છે?
રૂ. 20,00,000, રૂ.
3,00,000, રૂ.
10,000 અથવા રૂ.
ન્યૂનતમ શું છે?
રૂ. 50,000 ન્યૂનતમ છે.
જો રૂ.
20,00,000 ઓછા છે તો સરકાર કરશે
રૂ. 50,000 મુક્તિ.
અને વાસ્તવિક રસીદ રૂ.
20,00,000 છે રૂ.
કરપાત્ર રહેશે.
જો તમને 20 લાખ મળે છે, જો તમે તેની અન્ય 4 સાથે સરખામણી કરો,
અને તે તારણ આપે છે કે 50,000 સૌથી ઓછી છે, તો તમે સૌથી ઓછી
રકમને મુક્તિ આપી શકો છો, અને બાકીના 19.5 લાખ કર્મચારીના
હાથમાં કરપાત્ર હશે.
આ મુદ્દો છે.
આ સાથે કોઈ સમસ્યા છે?
એ જુઓ, સમજવું હોય તો સમજો.
મેં તેને પહેલેથી જ સમજાવ્યું છે.
કોઇ સમસ્યા?
સાહેબ, શું સરકાર આ કેસમાં પણ લાભ આપે છે?
તમે હંમેશા કહો છો કે સરકાર અને સરકારી કર્મચારીઓને લાભ મળે
છે.
આ કિસ્સામાં પણ, ચાલો હું તમને જણાવું કે શું થાય છે.
ટર્મ દરમિયાન, સેવા દરમિયાન રોકડ રકમ છોડો, જો તમે તેને લો
છો, તો તમે શું કરો છો?
તમે તેને સેવા દરમિયાન લઈ રહ્યા છો.
તમારી સેવા ચાલે છે, તો તમે શું કરો છો?
તમે રજા રોકડ રકમ લીધી છે.
બરાબર? શું થયું છે?
રાહ જુઓ, મને તેને સેટ કરવા દો.
મને લાગે છે કે તે બંધ થઈ ગયું છે.
ચાલો હું તમને તે જેમ છે તેમ સમજાવું.
ચિંતા કરશો નહીં.
અમારી મહેનત જુઓ, તે ફરી ખુલી ગઈ છે.
મેં તમને કહ્યું છે,
હું તમને કહું છું, અમારી મહેનત ઘણી છે, અમે આટલી મહેનત કરીને
ભણીએ છીએ, અમને ભણવાની ફરજ પડી છે.
તમારી સામે જુઓ, એક ચમત્કાર થયો છે.
બોલો, બાબા શ્રેયા ગુપ્તા જીની જય જય કૌર.
આવો મિત્રો, જેમ આપણે રજા રોકડની વાત કરી રહ્યા છીએ,
હું તમને કહું છું, જો તમને તે સેવા દરમિયાન મળે, તો તમે તે
સેવા દરમિયાન લીધી, તમે દર વર્ષે જાઓ છો, તમે વર્ષના પાંદડા
એકત્રિત કરો છો, અને તમે તમારા માલિક પાસે જાઓ છો, વર્ષના
અંતે, તમે મને આપો છો. પૈસા
મેં રજા લીધી નથી.
તે કિસ્સામાં, પછી ભલે તમે સરકારી કર્મચારી હો, અથવા
બિન-સરકારી કર્મચારી, બંને કિસ્સાઓમાં તમને કરપાત્ર મળશે.
જો તમે સરકારી કર્મચારી હોવ તો પણ અમે સરકારી કર્મચારીને કહીએ
છીએ, અમે તમને ઘણા લાભો આપ્યા છે.
સેવા દરમિયાન, તમે કરપાત્ર મેળવો છો.
અમારી પાસેથી આટલું બધું ન લો.
આપણે દેશ પણ ચલાવવાનો છે.
સારા દિવસ કોણ લાવશે?
કાકા લાવશે?
અને આ બીજી વાત છે, જ્યારે તમે નિવૃત્ત થાઓ છો, અથવા તમે
નોકરી છોડો છો, તે સમયે જો તમે તે લો છો, તો તે કિસ્સામાં,
સરકારના હાથમાં, તે સંપૂર્ણપણે મુક્ત થઈ જશે.
સરકારી નોકરીમાં આવવાનો વધુ એક ફાયદો, લાભ પછી લાભ.
અને ખાનગી કર્મચારીઓના કિસ્સામાં, અમારી ચર્ચા મુજબ, તેમાંથી
મુક્તિ આપવામાં આવશે.
સેવા દરમિયાન, કોઈપણ કર્મચારી કરપાત્ર થશે.
નિવૃત્તિ દરમિયાન, અથવા તમે નોકરી છોડો ત્યારે, તે કિસ્સામાં,
સરકારના હાથમાં, તે સંપૂર્ણપણે મુક્તિ આપવામાં આવશે.
જો તમને 50,000 કરોડ મળે તો પણ સરકારના હાથમાં, તે સંપૂર્ણપણે
મુક્ત થઈ જશે.
અને બિન-સરકારીના હાથમાં, કુલ 100,000 કરોડ, પછી 3 લાખ, પછી
10 મહિનાનો સરેરાશ પગાર, અને પછી તેને રજા ક્રેડિટ પરના
પગારથી ગુણાકાર કરીને, 4 પ્રકારના પગાર, બધાને મુક્તિ આપવામાં
આવશે. બિન-સરકારી કેસ.
આ વાત છે મિત્રો.
આ સાથે, રજા અને રોકડનો વિષય સમાપ્ત થાય છે.
જુઓ કે પરિસ્થિતિ કેટલી ખતરનાક અને શક્તિશાળી હતી, અમને કોઈ
ખરાબ શુકન નથી મળ્યું.
લેક્ચર ચાલુ રાખ્યું અને મુશ્કેલી આવી ને જતી રહી
અને અમે તેની અવગણના પણ કરી
અને અમારું લેક્ચર ચાલુ રહ્યું
એટલે જ કહેવાય છે કે જીવનમાં તકલીફો આવે તો
પછી તે મુજબ અવગણો
જેમ આપણે આજે કર્યું
તમારા જીવનની સમસ્યાઓને અવગણો
જેમ તમારા જીવનમાં
તમે 11મા ધોરણની માર્કશીટની અવગણના કરી
શું તે માર્કશીટનો કોઈ ઉપયોગ હતો?
કશું જ નહોતું ને?
હું એટલું જ કહેવા માંગતો હતો, મિત્રો
ખુબ ખુબ આભાર