जर मी 2022 मध्ये उभा राहिलो तर 2021 पासून सरकारकडून किती
पगार वाढेल याचे स्वप्न मी पाहत नाही.
त्यामुळे त्या बाबतीत, देय आधारावर काहीही करपात्र होणार नाही.
जे काही करपात्र असेल ते पावतीच्या आधारावर करपात्र असेल.
हे या उदाहरणात लिहिले आहे.
वेतन आयोग केंद्र सरकारद्वारे नियुक्त केला जातो आणि तो
पूर्वलक्षी तारखेसह वेतन सुधारण्याची शिफारस करतो.
पूर्वलक्ष्यी म्हणजे पूर्वलक्षी तारखेपासून मागील तारखेला
जाणे.
त्यामुळे या प्रकरणात काय होणार?
त्या कनेक्शनमध्ये प्राप्त झालेल्या थकबाकीची रक्कम पावतीच्या
आधारे आकारली जाईल.
जेव्हा तुम्हाला वाढीव पगार मिळेल, तेव्हा तो पावतीच्या
आधारावर करपात्र असेल.
त्याच्या सुटकेबद्दल आपण नंतर कलम ८९ मध्ये बोलू.
पुढच्या विषयाकडे वळू.
आम्ही येथे पगाराच्या व्याख्येबद्दल बोलत आहोत.
पगाराची व्याख्या काय?
पगाराची व्याख्या माहित असण्याची गरज नाही.
गेल्या लेक्चरमध्ये आपण त्यावर चांगली चर्चा केली होती.
परंतु तरीही, पगारामध्ये, रोख घटक, प्रकार, भत्ते, वेतन,
सर्वकाही समाविष्ट केले जाईल.
मुळात त्या नोकरीत असल्यामुळे त्या कर्मचाऱ्याला जे फायदे
मिळत आहेत,
मी काय म्हटलं?
त्या नोकरीत राहिल्यामुळे, कर्मचाऱ्याला जे फायदे मिळत आहेत,
कदाचित त्याला त्याच्या बँकेत पूर्ण पगार मिळत असेल, कदाचित
त्याला गाडी, काही भत्ते, काही भत्ते मिळत असतील, हे सर्व
त्याच्या पगाराचा भाग बनतील. आयकर.
आणि वर, त्याला आयकर भरावा लागेल.
हळूहळू, त्याचा लिफाफा जसजसा उघडेल तसतसे तुम्हाला चर्चेत
अधिक आनंद मिळेल.
सध्या, फक्त एक लिफाफा आहे.
त्यावरच आम्ही चर्चा करत आहोत.
चला पुढे जाऊया.
तो म्हणत आहे की पगार या शब्दाचा अर्थ,
त्यात काय आहे?
सामान्यतः समजल्या जाणार्‍यापेक्षा ते खूप विस्तृत आहे.
आयकर कायद्याच्या उद्देशासाठी पगारामध्ये आर्थिक गरजा, मूळ
वेतन, बोनस, कमिशन, भत्ते यासारख्या आर्थिक देयके आणि निवास,
वैद्यकीय सुविधा, व्याजमुक्त कर्ज यासारख्या गैर-आर्थिक
सुविधांचा समावेश होतो, हे सर्व तुमच्या पगाराचा एक भाग बनतात.
नोकरीत असल्‍यामुळे तुम्‍हाला तुमच्‍या मालकाकडून जे फायदे
मिळतात, ते तुमच्‍या पगाराचा भाग बनतात.
पहा, यादी, वेतन, वार्षिकी, उपदान, फी, कमिशन, रजा रोखीकरण,
पगाराची आगाऊ रक्कम.
रजा रोखीकरण म्हणजे काय?
रजा रोखीकरणाबद्दल चर्चा करूया.
एखाद्या कंपनीप्रमाणे, ती म्हणते की तिला आपल्या
कर्मचार्‍यांची काळजी घ्यायची आहे.
आम्ही तुम्हाला दर महिन्याला ४ रविवार सुट्टी देतो.
त्याशिवाय, तुमच्या घरात कोणतीही आपत्कालीन परिस्थिती
असल्यास, तुम्ही एक रजा घेऊ शकता आणि आम्ही तुमच्याकडून पैसे
कापणार नाही.
ते तुमच्या पगारातून पैसे कापत नाहीत.
आता समजा माझ्यासारखा कष्टाळू माणूस आहे, जो 15-16 तास काम
करतो.
त्याला कामाचा आनंद मिळतो.
तो आठवड्यातून 365 दिवस कार्यालयात जात असे.
म्हणजे, तो रविवारी गेला नाही.
आणि त्याने कोणतीही रजा घेतली नाही.
त्याला महिन्यातून एक रजा दिली होती, की तुम्ही एक रजा घ्या
आणि तुमचे पैसे कापले जाणार नाहीत.
12 महिन्यांच्या हिशोबाने त्याला 12 पाने मिळाली.
त्या व्यक्तीने कोणतीही रजा घेतली नाही.
वर्षाच्या शेवटी ते म्हणाले,
सर, ही माझी 12 पाने आहेत, जी मी घेऊ शकलो असतो.
आणि मी घेतले नाही.
तेव्हा एक काम करा, मी घेतलेले नाही.
आता, मी काय करू?
मला 12 पानांसाठी पैसे द्या.
आता या मालकाने त्याला 12 पानांसाठी पैसे दिले तर तोही
पगाराचा भाग आहे.
एक फायदा झाला.
त्याचा फायदा झाला.
एक फायदा आहे.
नोकरीत राहिल्यामुळे त्याचा फायदा झाला.
हा पगाराचा भाग आहे.
जर भविष्य निर्वाह निधीचे योगदान असेल तर ते देखील पगाराचा एक
भाग आहे.
मित्रांनो, हा मुद्दा होता.
आम्ही वेतनाबद्दल बोलत आहोत.
मजुरी समान आहे.
काम किंवा सेवांसाठी नियमित पेमेंट मिळाले.
मजुरी, पगार, मूळ पगार, या सर्व गोष्टी समान आहेत.
मित्रांनो, नावे वेगळी आहेत.
गोष्टी तशाच आहेत.
पगार म्हणा, वेतन म्हणा, कमिशन म्हणा, काही म्हणा.
पेमेंट, तुम्ही समजत आहात, बरोबर?
तुम्ही पेमेंट समजून घेत आहात, बरोबर?
मजुरी, पगार, कमिशन, काहीही नाव द्या, तेच आहे.
तुम्ही राम म्हणा किंवा कृष्ण म्हणा, ते एकच आहे.
मित्रांनो, आता पुढच्या विषयावर येऊ.
भत्ते.
मित्रांनो, भत्त्यांबद्दल बोलूया.
भत्ते हा महत्त्वाचा विषय आहे.
भत्ते बद्दल चर्चा सुरू करूया.
मित्रांनो, भत्ते म्हणजे काय?
भत्ते म्हणजे, व्यक्ती, कर्मचारी, तो जिथे काम करत आहे ती
कंपनी,
नियोक्ता त्याला पगाराव्यतिरिक्त काही पैसे देतो.
एक म्हणजे मासिक पगार, जो बेसिक प्रकारचा आहे, जो तुम्हाला
मिळेल.
मूळ वेतन.
मूळ वेतनाव्यतिरिक्त तुम्हाला काही भत्तेही मिळतात.
तुम्ही भाड्याच्या घरात राहण्याची शक्यता आहे
आणि नियोक्ता खूप दयाळू व्यक्ती आहे आणि तुम्हाला घरभाडे
भत्ता देतो.
तुम्ही जेवढे भाडे द्याल, तेवढाच भत्ता तुम्ही आमच्याकडून
घ्याल.
महागाई भत्ता.
भारतात महागाई हळूहळू वाढत आहे.
त्यामुळे, जसजशी महागाई वाढत आहे, तसतसे तुम्ही माझ्याकडून
मूळ वेतनाव्यतिरिक्त पैसे घ्या.
हे शक्य आहे की कर्मचारी काम करत आहे, उदाहरणार्थ,
गाझियाबादमध्ये.
मालक त्याला मुंबईत पोस्ट करतो.
आता विचार करा आणि मला एक गोष्ट सांगा, यात काही फरक नाही
गाझियाबादची महागाई आणि बॉम्बेची महागाई.
तुम्ही मोमोज खायला गाझियाबादला जाता आणि मोमोज खायला
बॉम्बेला जाता, तुमच्या दरात जमीन-अस्मानाचा फरक पडेल का?
तर, दुसऱ्या शहरात त्याची पोस्टिंग दुसऱ्या शहरात असल्याने,
मालक त्याला काही अतिरिक्त भत्ता देत आहे.
तो अतिरिक्त काय देत आहे?
शब्द धरा, मी काय म्हणतोय?
भत्ता.
तो मूळ वेतनाव्यतिरिक्त काही भत्ते देत आहे.
त्यावर आम्ही करपात्रतेबाबत चर्चा करत आहोत.
त्या भत्त्यांमध्ये काय करपात्र आहे आणि काय करपात्र आहे,
याचा पत्ताच नाही.
या मित्रांनो.
मी तुम्हाला एक चार्ट दाखवतो.
काही भत्ते असे असतात.
काही पूर्णपणे करपात्र आहेत.
काही भत्ते आहेत,
कोणते ते मी तुम्हाला सांगेन.
काही भत्ते पूर्णपणे करपात्र असतात.
ते पूर्णपणे करपात्र आहेत.
पूर्णपणे करपात्र भत्ते.
काही पूर्णपणे सूट आहेत.
तुम्ही तुमच्या कर्मचार्‍याला काही दिल्यास,
जर तुम्ही तुमच्या कर्मचार्‍याला मूळ वेतनाव्यतिरिक्त कोणतेही
भत्ते दिलेत, जर तुम्ही त्याला कोणताही भत्ता दिला तर
त्याच्यावर कोणताही कर लादला जाणार नाही.
ही अशीच एक श्रेणी आहे.
यामध्ये कोणते सर्व कर्मचारी समाविष्ट आहेत?
मी फक्त तुमचा परिचय देत आहे.
काही पूर्णपणे करपात्र आहेत.
काहींना सूट आहे.
काही विशिष्ट श्रेणीसाठी सूट आहेत.
अंशतः करपात्र.
म्हणजे, मालकाने भत्ते दिले आहेत आणि सरकारने सांगितले आहे की
जर तुम्ही या मर्यादेच्या पुढे गेलात तर करपात्र.
तुम्हाला समजलं का?
भत्ते मुळात आहेत
रोख किंवा धनादेशाद्वारे दिले जाते.
सुविधांना भत्ते म्हणत नाहीत.
सुविधांबद्दल नंतर बोलू.
येथे, तुम्हाला फक्त पेमेंट मिळत आहे.
काही खर्च एका कर्मचाऱ्याला दिला जात आहे.
आम्ही त्याबद्दल बोलत आहोत.
काय करपात्र आहे आणि त्यात काय सूट आहे.
चला मित्रांनो, हे समजून घेण्याचा प्रयत्न करूया.
मुद्दा स्पष्ट आहे का?
चला पूर्णपणे करपात्र बद्दल बोलूया.
भत्ते जे पूर्णपणे करपात्र आहेत.
म्हणजे, नियोक्ता त्याच्या कर्मचार्‍यांना भत्ते देईल.
हे भत्ते, जर नियोक्त्याने त्याच्या कर्मचार्‍याला दिले तर ते
सर्व कर्मचार्‍याच्या हातात करपात्र होतील.
त्याचा पगार कर्मचाऱ्याच्या हातात करपात्र असेल.
हे काय आहे?
शहर भरपाई भत्ता.
शहर भरपाई भत्ता म्हणजे तुम्ही गाझियाबादमध्ये राहता आणि
तुमची पोस्टिंग झाली आहे.
बॉम्बे म्हणूया, ते थोडे महाग शहर आहे
त्यामुळे तुमचा नियोक्ताही हुशार आहे आणि तुमचा पगार दरमहा
५०,००० रुपये असल्याचे सांगतो.
पण कारण तुम्ही महागड्या शहरात जात आहात
तुमच्या राहणीमानासाठीचा खर्च वाढेल
आता तुमचा पगार, 50,000 रुपये मूळ आहे त्याशिवाय, मी तुम्हाला
दरमहा 5,000 रुपये भत्ता देईन
जेणेकरून तुम्ही तुमचा अतिरिक्त खर्च भागवू शकता
त्यामुळे 5,000 रुपये 100% करपात्र असतील
कोणाच्या हातात?
कर्मचाऱ्याच्या हातात
चला मित्रांनो, या खूप महत्त्वाच्या संकल्पना आहेत
जेव्हा तुम्ही खऱ्या आयुष्यात नोकरीला जाता तेव्हा तुम्हाला
अशा अनेक समस्यांना सामोरे जावे लागते
तुम्ही स्वतःच्या नोकरीवर गेल्यावर तुम्हाला असे भत्तेही
मिळतील
त्यांचा इलाज काय असावा?
या गोष्टी समजून घेण्याचा प्रयत्न करा
या अतिशय महत्त्वाच्या गोष्टी आहेत
मनोरंजन भत्ता
सर, मनोरंजन भत्ता म्हणजे काय?
मनोरंजन भत्ता
भारतात फक्त तीनच गोष्टी प्रसिद्ध आहेत आणि आमच्या वर्गातही
फक्त तीनच गोष्टी प्रसिद्ध आहेत
मनोरंजन, मनोरंजन आणि मनोरंजन
मनोरंजन भत्ता म्हणजे काय?
मित्रांनो, मनोरंजन भत्ता म्हणजे
उदाहरणार्थ, बँका आहेत
हजारो कोटींची संपत्ती असलेले बँकेचे ग्राहक
बँकेला त्यांच्याशी नाते निर्माण करायचे आहे
हे मोठे ग्राहक आहेत, त्यांची खाती आमच्या बँकेत व्यवस्थित
चालली पाहिजेत
त्यांना कोणतीही अडचण येऊ नये
तर त्यासाठी बँक रिलेशनशिप मॅनेजर नेमते
आता रिलेशनशिप मॅनेजर वेळोवेळी काय करणार?
तो त्याच्या खात्यांची काळजी घेण्याचा प्रयत्न करेल
तो म्हणेल, साहेब, नवीन चित्रपट आहे, कृपया तिकीट घ्या
येथे आयपीएल सामना सुरू आहे, कृपया तिकीट खरेदी करा
बँकांना ते मिळते बँकांचे संबंध व्यवस्थापक
ते एक प्रकारचे सेल्समन बनतात
त्यांना चित्रपटाची तिकिटे देतात
किंवा तुमचे हॉटेलचे बिल आले तर आम्ही रु.पर्यंतचे बिल देऊ.
आता रिलेशनशिप मॅनेजरला चित्रपटाची तिकिटे मिळतील
किंवा त्याला मिळणारा पैसा
तो म्हणेल, आमच्या ग्राहकाला जेवायला घेऊन जा
त्याच्याकडून बिल घेऊ नका
आमच्या बँकेतून बिल भरा
आणि रु. घ्या.
आता रु.
1000 नियोक्त्याने दिले
कर्मचाऱ्याच्या हातात 100% करपात्र असेल
काही अडचण?
काही हरकत नाही?
त्यानंतर वाहतूक भत्ता आहे
वाहतूक भत्ता म्हणजे
तुम्ही तुमच्या घरून ऑफिसला जा
आणि ऑफिसमधून घरी या
त्यासाठी जर तुमचा मालक तुम्हाला पैसे देतो
की तुझं घर थोडं लांब आहे
येथे रु.
सकाळी येण्यासाठी 200
आणि रु.
200 जायचे
रु. 400 प्रतिदिन
मग हे काय आहे?
एकप्रकारे तो पगाराचा भाग होईल
पगारात नसेल तर
तुम्ही नोकरीत नसाल तर
काही पैसे मिळतील का? नाही
त्यामुळे तो तुमच्या पगाराचा एक भाग बनतो
पण आंधळे आणि बहिरे लोक
काही सूट मिळाली आहे
साठी रु.
3200 प्रति महिना
चला पुढे जाऊन पाहू
ते काय आहे?
या
मी मध्ये एक मुद्दा सोडत आहे
चला परत येऊ
तुम्हाला पूर्णपणे करपात्र समजले का?
कोणते पूर्णपणे करपात्र होते?
समजले की नाही?
तू बोलत नाहीस
आणि जेव्हा तू बोलत नाहीस
मला असं वाटतंय
मी भिंतीशी बोलत आहे
या
भत्ते ज्यात पूर्णपणे सूट आहे
वाहतूक भत्ता
शहर भरपाई भत्ता
पूर्णपणे करपात्र
आता आ
ते भत्ते
कितीही दिले तरी हरकत नाही
रुपये दिले तरी चालेल.
50,000 कोटी
तरीही तो करपात्र होणार नाही
ते काय आहे? भत्ता दिला तर कोणाला?
कोणाला?
उच्च न्यायालय किंवा सर्वोच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांना
भत्ते कोणाकडून मिळणार?
संयुक्त राष्ट्र संघटना भरपाई भत्ता
हे तुम्हाला संविधानानुसार मिळते
लेख हा सम्प्च्युरी अलाउंस आहे
जे उच्च न्यायालयाच्या न्यायाधीशांना मिळते
हे काही भत्ते आहेत
जर तुम्ही हे सर्व वाचले असेल
किंवा तुम्हाला वाटत असेल तर
हे सर्व सरकारी भत्ते आहेत
सर्वोच्च न्यायालयाचा पहिला भत्ता
उच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश दुसरे, संयुक्त राष्ट्र
संयुक्त राष्ट्र
भरपाई देणारा भत्ता
जर एखाद्या व्यक्तीला हे मिळाले
मग त्याला सूट मिळते
त्यानंतर उच्च न्यायालय आणि सर्वोच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश
त्यानंतर
सरकारी न्यायाधीश
मी सुरुवातीलाच सांगितले होते
मी सुरुवातीला जे सांगितले
एखादी व्यक्ती नेहमी खाजगी नोकरीने मरते
नोकरी करायची असेल तर सरकारी नोकरी
त्यांना मिळणारे सर्व भत्ते, त्यांना सूट आहे का?
त्या सर्वांना सूट आहे का?
या भत्त्यांवर हे न्यायाधीश कर भरतील का?
सरकार त्यांना रु. भत्ता देत असले तरी ते करणार नाहीत.
100,000 दरमहा त्यांच्या हातात, सर्वकाही करपात्र आहे
सर्व काही सूट आहे आणि या गरीब व्यक्तीच्या हातात एक खाजगी
माणूस असेल
त्याच्या उत्पन्नावर कर आकारला जाईल
जर तो सरकारी कर्मचारी असेल
मग त्याच्या हातातील प्रत्येक गोष्ट करमुक्त होईल तुम्हाला
फरक दिसतो का?
हे सरकारचे धोरण आहे
म्हणुनच सांगतो
सरकारी नोकरीला जा
म्हणूनच लोक म्हणतात की सरकारी नोकरी करावी हे सगळे फायदे आहेत
तुम्हाला पूर्णपणे करपात्र समजले आहे का?
तुम्हाला पूर्णपणे सूट समजते का?
आता त्यांच्याकडे जाऊया
त्या भत्त्यांबद्दल बोलूया
जे तुम्हाला मिळेल
मात्र शासनाने मर्यादा घालून दिली आहे
यापेक्षा जास्त पैसे दिल्यास
मग ते वर असेल तर इथपर्यंत सूट आहे
मग तुमच्या हातात ते करपात्र असेल
तुमच्या हातात ते करपात्र असेल
आपण मर्यादा ओलांडल्यास
मग आणि ते काय आहेत?
हे आहेत
विशेष भरपाई देणारा डोंगराळ क्षेत्र भत्ता 800 किंवा 300
प्रति महिना
स्थानावर अवलंबून
हे असे आहेत
उदाहरणार्थ, मी तुम्हाला वाहतूक भत्त्याबद्दल सांगेन
कर्मचार्‍याला दिलेला भत्ता
जो आपला वैयक्तिक खर्च भागवण्यासाठी वाहतूक व्यवस्थेत काम करत
आहे
दरम्यान कर्तव्य बजावले
अशी वाहतूक चालवणे, परंतु अशा कर्मचाऱ्याच्या पावतीत नाही
दैनिक भत्ता
अशावेळी तुम्ही त्या कर्मचाऱ्याला काही दिल्यास
जो एका ट्रान्सपोर्ट कंपनीत काम करतो
उदाहरणार्थ, डीटीसी बस
तिथे एक व्यक्ती काम करते
तो मदतनीस आहे, कंडक्टर आहे
किंवा या रोडवेज बसेस एका शहरातून दुसऱ्या शहरात जातात
बिचारा कंडक्टर आज बस मध्ये बसेल
दुसऱ्या दिवशी सकाळी किंवा संध्याकाळी
तो दुसऱ्या शहरात पोहोचेल
तेथून तो अन्यत्र पोहोचेल
५-६ दिवसांनी तो घरी परत येईल
5-6 दिवस तो घालवेल
अन्न आणि पेय वर
तो काहीतरी खर्च करेल
त्याचा मालक त्याला पैसे देईल
हा मुलगा घे 500, 1000, 2000 तू परत येईपर्यंत
तो तुम्हाला अन्न देईल
खाणे
पाण्याची बाटली
त्या गोष्टींचा खर्च
त्याच्या वैयक्तिक खर्चाचा खर्च
त्याचा मालक त्याला देत आहे
तर तो पगाराचा भाग आहे पण सरकारने डॉ
नोकरीच्या निमित्ताने तो असा फिरतोय
त्याच्या नोकरीमुळे
त्याला बाहेरचे अन्न खावे लागते
त्यामुळे त्याला काही सूट मिळायला हवी
कारण जर त्याचे काम
सकाळी एका ठिकाणी जायचे आहे
आणि तिथून घरी परत या
रोजचा त्यामुळे त्याच्या खाण्यापिण्याचा हा अतिरिक्त खर्च
नसतो हा अतिरिक्त खर्चही असतो
नोकरीमुळे
तो दिल्लीहून हरिद्वारला बसला तर कदाचित डेहराडूनला जाईल
नंतर 6-7 दिवसांनी
ते पुन्हा दिल्लीला येतील
यावेळी, माणूस उपाशी राहणार नाही
तो पाणी पिणार आणि अन्न खाणार म्हणून त्यासाठी सरकार
त्याला 70% सूट देईल
उदाहरणार्थ त्याचा मालक त्याला १००० रुपये देतो
मग 700 रुपये सूट 300 रुपये करपात्र आहेत
हे दरमहा कमाल 10,000 रुपये आहे
आम्ही त्याला दरमहा 10,000 रुपये इतकी सूट देऊ
त्यावर तुमचा पगार
करपात्र असेल
चला अधिक पाहू या तुम्हाला हे मिळत आहे का?
मुलांचा शिक्षण भत्ता हे मी प्रत्येक लेक्चरमध्ये सांगतो
ते शिक्षण नाही
तुमच्याकडे हजारो कोटी रुपयांची मोठी संपत्ती आहे
जर तुम्ही अशिक्षित असाल
तुमचे पैसे कसे व्यवस्थापित करावे हे तुम्हाला माहीत नाही
तुला माहीतही नाही
कोणी काही चुकीचे केले तर
तुला माहीतही नाही
शिक्षण खूप महत्वाचे आहे
एका नियोक्त्याला हे समजले
तो म्हणाला
समजा इथे एक शिपाई काम करतो
एका शिपाईचा पगार महिन्याला ६००० रुपये आहे
आणि एक शिपाई काम करतो
6000 रुपये प्रति महिना
आणि म्हणतात
मला माझी मुलं नको आहेत
मोठं होऊन शिपाई व्हायचं
त्यांना चांगले शिक्षण मिळावे अशी माझी इच्छा आहे आणि म्हणूनच
मी त्यांना माझ्या शेजारी असलेल्या सरकारी शाळेत प्रवेश दिला
आहे, कारण मी त्यांना खाजगी फी भरू शकत नाही, कारण तुम्ही मला
इतका पगार देत नाही.
मी त्यांना सरकारी शाळेत प्रवेश दिला आहे.
आणि त्यांनी चांगला अभ्यास करून महान लोक व्हावे आणि एक दिवस
तुमच्यासारखे नियोक्ते व्हावे अशी माझी इच्छा आहे.
त्यामुळे मालकाचे हृदय पिळवटून निघेल, तो म्हणाला, बेटा, एक
काम कर, तुझा पगारही कमी आहे, 6000 रु.
मग काय फी भरणार आणि काय खाऊन कमवणार?
मी एक काम करेन, तुमच्या मुलांची एक महिन्याची फी आहे, ती मी
भरेन.
रु.6000 तुझा पगार आहे, त्याशिवाय रु.50, रु.60, रु.70,
रु.80, रु.100, सरकारी शाळेची फी जाईल, ती मी भरेन.
अशावेळी त्या गरीब कर्मचाऱ्याच्या हातून करपात्र काहीतरी
करायचे का?
तो त्याच्या अभ्यासासाठी पैसे घेतो.
अशावेळी सरकार म्हणाले, नाही, गरज नाही, आम्ही सूट मर्यादा
करू, ती मर्यादा काय?
एका मुलासाठी 100 रुपये दरमहा, आणि जास्तीत जास्त किती
मुलांना परवानगी आहे?
दोन मुलांना परवानगी आहे.
समजा त्या गरीब मुलाला दोन मुलं असती तर महिन्याला 200 रुपये
भत्ता माफ झाला असता.
200 रुपये प्रति महिना त्याच्यावर कोणताही कर लावला गेला नसता.
समजा अडीचशे रुपये असते तर त्याच्यावर कर लादला गेला असता.
काही अडचण?
ठीक आहे.
वसतिगृहाचा खर्च.
कर्मचाऱ्याने आपल्या मुलांना वसतिगृहात ठेवले आहे.
आता समजा ते मूल मोठं झालं, बारावी उत्तीर्ण झालं आणि
इंजिनीअरिंगला गेले.
त्याने आपल्या मुलांना वसतिगृहात ठेवले आहे.
मालक म्हणाला, तुमचा मुलगा हुशार आहे, त्याच्या वसतिगृहाचा
खर्च मी देईन.
अशावेळी सरकार म्हणाले, खूप चांगले, काही मुद्दे नसावेत.
आम्‍ही तुम्‍हाला प्रति बालक रु.300 प्रति महिना सूट देऊ, आणि
जास्तीत जास्त किती मुलांना परवानगी आहे?
दोन मुले.
त्यामुळे त्या गरीब शिपायाला दोन अपत्ये असल्यास त्याला दरमहा
६०० रुपये भत्त्यामधून सूट दिली जाईल.
तो कोणता भत्ता आहे?
तो वसतिगृहाचा भत्ता आहे.
या आधी कोणता भत्ता होता?
ते शिक्षणासाठी होते.
मित्रांनो या.
इतर अनेक भत्ते आहेत.
यादी बरीच मोठी आहे.
एक वाहतूक भत्ता, मी तुम्हाला सांगत होतो.
आपण काही काळापूर्वी वाचले होते की, वाहतूक भत्त्याच्या
बाबतीत तो पूर्णपणे करपात्र असायचा.
वाहतूक भत्ता काय होता?
उदाहरणार्थ, मी दिल्लीत राहतो.
माझे गाझियाबाद येथे कार्यालय आहे.
मला रोज 50 किमी प्रवास करावा लागतो.
अशावेळी मालकाचे हृदय द्रवले.
तो म्हणाला, भाऊ, येण्यासाठी 200 रुपये आणि जाण्यासाठी 200
रुपये खर्च करता तेव्हा ते पैसे तुम्ही माझ्याकडून घेऊ शकता.
त्यामुळे माझ्या हातात ते करपात्र झाले.
कर्मचाऱ्याच्या हातात.
पण समजा, मित्रांनो, एखादी व्यक्ती अपंग, अंध, बहिरी आहे.
असे असूनही त्याला कुठेतरी जाऊन नोकरी करण्याची हौस आहे.
ते काम कितीही दूर असले तरी.
मला अजूनही तिथे जाऊन नोकरी करायची आहे.
त्यामुळे सरकार आधी त्या व्यक्तीला सांगेल, बेटा, तुला हॅट्स
ऑफ आहे.
तुमच्यासाठी टाळ्या.
आणि आम्ही तुमच्यासाठी खास भेट देतो.
तुमची भेट अशी आहे की तुमचा दरमहा रु.3200 पर्यंतचा भत्ता सूट
आहे.
त्यावर जे काही असेल ते करपात्र असेल.
आंधळा किंवा बहिरी व्यक्ती.
किंवा त्या व्यक्तीला इतर कोणतेही अपंगत्व असल्यास.
जर त्याला वाहतूक भत्ता मिळाला तर आम्ही त्याला दरमहा रु.3200
पर्यंत सूट देऊ.
हा मुद्दा आहे मित्रांनो.
हा वाहतूक भत्ता.
आंधळा, बहिरा, मुका अशा कर्मचाऱ्याला दिला जातो.
त्याला बोलता येत नाही.
तो ऑर्थोपेडिकली अपंग आहे.
निवासस्थान आणि कर्तव्याच्या ठिकाणादरम्यानच्या प्रवासासाठी
त्याच्या खर्चाची पूर्तता करणे.
त्याला रु.3200 पर्यंत सूट मिळेल.
त्यावर काही असेल तर ते करपात्र असेल.
तुम्ही आणखी काही याद्या वाचू शकता.
कारण भत्ते खूप जास्त आहेत मित्रांनो.
मित्रांनो, हे मुद्दे स्पष्ट आहेत का?
ते स्पष्ट आहेत?
अजून एक भत्ता बाकी आहे, आमचा शेवटचा.
घरभाडे भत्ता.
काही लोकांना समजणे कठीण जाते.
ते काय आहे आणि ते कसे मिळवायचे ते मी तुम्हाला दाखवतो.
बघा घरभाडे भत्ता म्हणजे काय मित्रांनो?
उदाहरणार्थ, तुम्ही भाड्याच्या घरात राहता.
त्यामुळे माझ्या नोकरीमुळे तुम्ही भाड्याच्या घरात राहत
असल्याचे तुमच्या मालकाचे म्हणणे आहे.
तुम्हाला घर विकत घेता येत नाही.
उदाहरणार्थ, तुम्ही दिल्लीचे एक व्यक्ती आहात.
तुम्ही दिल्लीत राहता.
आणि तुला मेरठमध्ये नोकरी मिळाली आहे.
आणि तुम्ही मेरठमध्ये भाड्याच्या घरात राहत आहात.
तुमच्या नोकरीमुळे.
त्यामुळे आम्ही अशा लोकांच्या शोधात असल्याचे मालकाचे म्हणणे
आहे
ज्यांच्याकडे त्यांचे घर आणि कुटुंब सोडण्याचा इतका निर्धार
असेल
आणि भाड्याच्या घरात राहतो.
ते आमच्यासाठी काम करायला येत आहेत.
आम्ही अशा लोकांचा शोध घेत आहोत.
तर त्या बाबतीत, आम्ही तुम्हाला काही भत्ते देतो.
तुम्ही आमच्याकडून तुम्हाला हवे तितके भाडे घेऊ शकता.
जर तुमचे मासिक भाडे रु.
मग तुमचा नियोक्ता तुम्हाला रु. 10,000.
तर त्या बाबतीत,
त्या कर्मचाऱ्याच्या हातात,
ते करपात्र आहे की सवलत आहे?
मित्रांनो, भत्ता असेल तर तो करपात्र असला पाहिजे.
पण त्या व्यक्तीची एक मजबुरी असते
की तो नोकरीच्या शोधात जगत आहे.
त्याची दिल्लीत नोकरी असती तर
मग त्याला घर भाड्याने द्यावे लागणार नाही.
तो कुठेतरी आपले भाडे खर्च करत आहे.
जर तुम्ही त्याचे उत्पन्न रु.ने वाढवले.
जर तुम्ही ते भत्ते करपात्र केले तर,
त्याचे उत्पन्न वाढेल.
त्याचा करही वाढेल.
आणि तो भाडे भरत असलेल्या दुप्पट खर्च करत आहे.
येथे अतिरिक्त कर आहे आणि भाडे आहे.
त्यामुळे या प्रकरणात सरकारने डॉ.
दोन पैलू आहेत.
येथे ते करपात्र केले जाऊ शकते.
येथे सूट दिली जाऊ शकते.
परंतु जर तुम्ही त्यास सूट दिली तर,
मग कर्जात बुडण्याची शक्यता असते.
एखादी व्यक्ती आपल्या नातेवाईकाच्या घरी राहू शकते.
तो त्याच्या पालकांच्या घरी राहू शकतो.
आणि समजा त्याच्या आई-वडिलांचे घर मेरठमध्ये आहे.
तो त्याच्या पालकांच्या घरी राहू शकतो
आणि त्याने भाडे भरल्याचे दाखवा.
त्यामुळे दोन शक्यता होत्या.
त्यामुळे सरकारने डॉ
दोन्ही शक्यता शक्य असल्यास,
चला तर मग मर्यादा सेट करूया.
जर ते या मर्यादेपेक्षा जास्त असेल तर ते करपात्र आहे.
आणि जर ते या मर्यादेपेक्षा कमी असेल तर ते सूट आहे.
चला मर्यादेबद्दल बोलूया.
मर्यादा म्हणजे एच.आर.ए
खालीलपैकी किमान मर्यादेपर्यंत सूट आहे.
हे काय आहे?
एचआरए प्रत्यक्षात मिळाले.
तुम्हाला प्रत्यक्षात किती मिळाले?
उदाहरणार्थ, तुम्हाला रु.चा HRA मिळाला आहे. 10,000 प्रति
महिना.
ठीक आहे मित्रांनो?
एचआरए प्रत्यक्षात किती मिळाले?
रु. 10,000 प्रति महिना.
दुसरा काय आहे?
तुम्ही दिलेले भाडे,
पगाराच्या उणे 10%.
तुम्ही पगाराच्या 10% पेक्षा जास्त भाडे दिले आहे.
उदाहरणार्थ, तुम्ही भाडे द्या
आणि तुमचा पगार रु. १,००,०००.
ठीक आहे?
आम्ही सर्व पगारात काय येते यावर चर्चा करू.
समजा तुमचा पगार रु. १,००,०००.
त्यातील 10% किती आहे?
रु. 10,000.
आणि तुम्ही भाडे देत आहात, उदाहरणार्थ, रु. 15,000.
तर अतिरिक्त काय आहे?
भाडे दिले रु. पगाराच्या 15,000 वजा 10%.
तर ते किती आहे? रु. 5,000.
आणि तिसरा काय आहे?
संबंधित कालावधीसाठी पगाराच्या 50%.
जर आपण महिन्याबद्दल बोलत आहोत,
मग पगाराच्या 50% किती? रु. 50,000.
आम्ही महिन्याबद्दल बोलत आहोत,
वार्षिक पगार नाही.
आम्ही फक्त महिन्याबद्दल बोलत आहोत.
तर या तिघांसाठी,
तू प्रथम काय केलेस?
कंपनीने तुम्हाला HRA दिला.
कंपनीने दिलेला भत्ता काय आहे? रु. 10,000.
दुसरा?
तुम्ही प्रत्यक्षात देत असलेले भाडे,
पगाराच्या 10% पेक्षा जास्त.
ते काय आहे? रु. 5,000.
भाडे दिले होते रु. 15,000.
पगाराच्या 10% रुपये होते. 10,000.
तर तो रु. 5,000.
किंवा पगाराच्या 50%.
पगार रु. १,००,०००.
पगाराच्या 50% रु. 50,000.
आता या तिघांपैकी जे काही कमी आहे,
सूट दिली जाईल.
या तिघांमध्ये काय कमी होते?
रु. 5,000.
त्यामुळे तुम्हाला रु.मध्ये सूट मिळेल. 5,000.
तर तुम्हाला प्रत्यक्षात किती HRA मिळाले? रु. 10,000.
त्यापैकी रु. 5,000 सूट आहे.
त्यामुळे कर्मचाऱ्याच्या हातात हे रु.
5,000 प्रति महिना
करपात्र असेल.
किती मिळाले? रु. 10,000.
पण किती करपात्र असेल?
रु. 5,000.
उर्वरित रु.
5,000 सूट आहे
या गणनेनुसार.
आणि हे तेव्हाच आहे
आमचे कर्मचारी मेट्रो शहरात राहतात.
मेट्रो शहरे म्हणजे
शीर्षस्थानी शहरे.
दिल्ली, मुंबई, कलकत्ता आणि चेन्नई.
तो इतर शहरात राहिला तर काही फरक पडेल का?
इतर शहरांमध्ये काही फरक आहे का?
इतर शहरांमध्ये फरक असा आहे की 50% ऐवजी येथे 40% असेल.
या प्रकरणात, ते 40,000 असेल.
उदाहरणार्थ, तो मेरठमध्ये राहत होता.
आमच्या उदाहरणात, तो मेरठमध्ये राहत होता.
दिल्लीचा एक व्यक्ती मेरठमध्ये राहत होता.
त्या बाबतीत, येथे ते 40,000 असेल.
बाकी तेच आहे.
असे असले तरी किती कमी होणार? 5,000.
त्याला तेथे सूट दिली जाईल.
मुद्दा स्पष्ट आहे का?
आणि कारण सरकारलाही यात शंका होती की, लोकांनी चूक केली तर
काय, जर मी सर्व गोष्टींना सूट दिली, मी सरकार आहे आणि मी
सर्व भत्ते माफ केले तर चूक होण्याची शक्यता आहे.
मी मेरठला जाऊन माझ्या आई-वडिलांच्या घरी राहीन.
आणि मी त्यांना भाडे देत असल्याचे दाखवीन.
आणि मी ही सूट घेईन.
त्यात सरकार म्हणाली, मित्रा, आम्ही इतकेही मूर्ख नाही की
तुझा हेतू समजू शकला नाही.
तर या नोट्स वाचा.
काय म्हणते?
ही सवलत एसएसआयला उपलब्ध नाही जी स्वतःच्या घरात राहतात किंवा
ज्या घरात त्याने भाडे दिलेले नाही.
जर मी माझ्या पालकांच्या घरी राहतो आणि भाडे दिले नाही तर मला
कोणतीही सूट मिळणार नाही.
जर मी माझ्याच घरात राहतो, तर मला सूट मिळेल का?
नाही.
मला ते कधी मिळेल?
जेव्हा मी भाड्याच्या घरात राहतो.
माझ्याकडे योग्य कागदपत्र असावे.
माझ्याकडे पुरावा म्हणून बँक स्टेटमेंट असावे.
पगार.
तुम्ही मला विचारले होते, पगार कसा आहे?
तुम्ही मूळ वेतन आणि महागाई भत्ता जोडल्यास तुम्हाला पगार
मिळेल.
मूळ वेतन अधिक महागाई भत्ता.
रोजगार आणि कमिशनच्या संदर्भात प्रदान केल्यास.
याशिवाय ते आयोगाच्या कक्षेत येईल.
आणि संबंधित कालावधी काय असेल?
ज्या कालावधीत उक्त निवासस्थान व्यापले होते.
जोपर्यंत तो घरात राहिला.
मुद्दा स्पष्ट आहे का?
आम्ही घरभाडे भत्त्याबद्दल बोलत होतो.