પ્રત્યક્ષ કર અને પરોક્ષ કર.
ડાયરેક્ટ ટેક્સનો અર્થ શું છે?
તમે ડાયરેક્ટ ટેક્સમાંથી શું સમજો છો?
પ્રત્યક્ષ.
તમારી પાસેથી સીધો ચાર્જ લેવામાં આવી રહ્યો છે.
તમે તમારા મિત્રો સાથે રસ્તા પર જઈ રહ્યા છો.
તમને તમારા કોલર પર તમારી પીઠ પર થપ્પડ લાગે છે.
અને સીધું, વ્યક્તિ તમારા ખિસ્સામાંથી પૈસા કાઢે છે.
સીધા.
પરોક્ષ રીતે નહીં.
તમે 3 મિત્રો સાથે જઈ રહ્યા છો.
તમે રસ્તા પર જઈ રહ્યા છો.
એક મિત્ર અહીં છે.
અને તમે મધ્યમાં ચાલી રહ્યા છો.
તમે તમારા ખિસ્સા પર તમારી પીઠ પર થપ્પડ મેળવો છો.
તેણે પૈસા ત્યાં રાખ્યા હતા.
તેણે તે તમારી પાસેથી લઈ લીધું.
પ્રત્યક્ષ.
અહીંથી અને ત્યાંથી નહીં.
તે તમારી પાસેથી લઈ રહ્યો છે.
તે તમારી કમાણી પર લઈ રહ્યો છે.
હું શું કહું છું?
આનો અર્થ શું છે?
સમજવાનો પ્રયત્ન કરો.
કર બે પ્રકારના હોય છે મિત્રો.
પ્રત્યક્ષ કર અને પરોક્ષ કર.
ડાયરેક્ટ ટેક્સ એટલે કે,
વાહે કર.
જે તમારી કમાણી પર સીધી તમારી પાસેથી લેવામાં આવશે.
તમે આજે રૂ.100 કમાઓ છો.
અને સરકારે કહ્યું છે કે દેશમાં આવકવેરો જે ડાયરેક્ટ ટેક્સ
છે, જે ડાયરેક્ટ ટેક્સ છે તે રૂ.10 થશે.
શ્રી મોદી સાંજે આવે છે અને કહે છે,
અને તે કહે છે,
મિત્રો, આજે રાત્રે 8 વાગ્યાથી, જે પણ પૈસા કમાય છે, તેણે
તેની કમાણીનો 10% ડાયરેક્ટ ટેક્સ તરીકે ચૂકવવો પડશે.
તો, તમે આમાંથી શું સમજો છો?
સરકાર તમારી કમાણીનો 10% સીધો તમારી પાસેથી લઈ રહી છે.
મતલબ, જો તમે રૂ. 100 કમાશો તો તમારે રૂ. 10 ટેક્સ ચૂકવવા
પડશે.
તમારી પાસે રૂ. 90 બાકી રહેશે.
સીધા.
તમે જે પૈસા કમાવો છો.
એક ઘર છે જ્યાં બે ભાઈઓ રહે છે.
ઉદાહરણ તરીકે, ઘરનો ખર્ચ દર મહિને રૂ. 50,000 છે.
અને બે ભાઈઓ છે.
તો એક ભાઈ દ્વારા રૂ.25,000 આપવામાં આવે છે.
અને રૂ.25,000 બીજા ભાઈ દ્વારા આપવામાં આવે છે.
જેથી ઘરનો ખર્ચ ચાલુ રહે.
ઘરમાં વિકાસ ચાલુ રહે છે.
આ કિસ્સામાં, ઘર આપણો દેશ છે, આપણી સરકાર છે.
અને આ બે ભાઈઓ, તેઓ રૂ.25,000 આપી રહ્યા છે.
આ શું છે?
ડાયરેક્ટ ટેક્સ.
તેઓ પોતે આપી રહ્યા છે.
તેઓ તેને તેમની આવકમાંથી સીધી જમા કરી રહ્યા છે.
તેઓ તેમની આવકમાંથી પૈસા જમા કરાવે છે.
મૂળભૂત રીતે ડાયરેક્ટ ટેક્સ શું છે?
જે પૈસા તમે પોતે, જાતે, તમારા પોતાના ખિસ્સામાંથી જમા કરો.
તમે તમારા પોતાના ખિસ્સામાંથી આપો, સાહેબ.
આ મુદ્દો છે.
તે સમજી શકાય તેવું છે.
જો તમે આ સમજો છો, તો આને સમજીને, આખો ખ્યાલ તમારા માટે
સ્પષ્ટ છે.
તમે તેને તમારા પોતાના ખિસ્સામાંથી જમા કરાવો.
તમે જમા કરાવો.
મારું લખાણ થોડું છે...
આ રીતે મને મારા હસ્તાક્ષર પર પદ્મ ભૂષણ મળ્યું છે.
તેથી, કૃપા કરીને મને આ માટે માફ કરો.
પણ કૃપા કરીને અર્થ સમજો.
શું મુદ્દો સ્પષ્ટ છે?
ટેક્સ જે તમે જાતે તમારા પોતાના ખિસ્સામાંથી જમા કરો છો.
તમે કોઈની પાસેથી તે ટેક્સ વસૂલ કરી શકતા નથી.
આ કિસ્સામાં, તમે એમ ન કહી શકો કે જો તમારે રૂ. 10નો ટેક્સ
જમા કરાવવો હોય, તો હું તે અન્ય કોઈ વ્યક્તિ પાસેથી લઈશ અને
તે ટેક્સ ફરીથી જમા કરાવીશ.
આ શક્ય નથી.
તમારે જાતે તમારું વૉલેટ ખોલવું પડશે.
તમારે તેમાંથી 10 રૂપિયા ઉપાડવા પડશે.
અને તમારે તે પૈસા સરકારી તિજોરીમાં જમા કરાવવાના રહેશે.
તમે અન્ય કોઈ વ્યક્તિ પાસેથી રૂ.10 વસૂલ કરી શકતા નથી.
અને આ ડાયરેક્ટ ટેક્સની ઓળખ છે.
સીધા, તમારે આ પૈસા આપવા પડશે.
તમે તેને બીજા કોઈની પાસેથી એકત્રિત કરી શકતા નથી.
અને આ દેશમાં અત્યારે એક જ સીધો કર છે અને તે છે આવકવેરો.
તો, મારો મતલબ શું છે?
હું શું કહેવા માંગુ છું?
આવકવેરો સીધો કર છે.
અને આવકવેરો જે હું મારી જાતે કમાઈશ,
હું તેને મારા પોતાના ખિસ્સામાંથી જમા કરાવીશ.
ઉદાહરણ તરીકે, જો હું વર્ષે રૂ. 1 કરોડ કમાતો હોઉં અને મોદીજી
કહે કે 10% ટેક્સ ડાયરેક્ટ ટેક્સ છે,
પછી હું મારું પાકીટ ખોલીને રૂ. 10 લાખ ઉપાડીશ.
હું મારા પોતાના ખિસ્સામાંથી રૂ.10 લાખ ઉપાડી લઈશ.
હું મારું પાકીટ ખોલીને રૂ. 10 લાખ ઉપાડીશ.
હું મારા પોતાના ખિસ્સામાંથી રૂ.10 લાખ ઉપાડીશ અને સરકારી
તિજોરીમાં જમા કરાવીશ.
હું તે રૂ. 10 લાખ અન્ય કોઈ વ્યક્તિ પાસેથી એકત્રિત કરી શકતો
નથી.
એ પૈસા હું મારા ખિસ્સામાંથી આપું છું.
મારી આવક થોડી ઘટે છે.
મારી પાસે જે રૂ.1 કરોડ હતા,
મેં રૂ.10 લાખનો ટેક્સ જમા કરાવ્યો.
હવે માત્ર રૂ.90 લાખ બચ્યા છે.
અક્ષય કુમારનો જ દાખલો લઈએ.
તેમનું કહેવું છે કે તેઓ વ્યક્તિગત શ્રેણીમાં દેશમાં સૌથી વધુ
આવકવેરો ચૂકવે છે.
તો, ધારો કે જો હું વર્ષે રૂ. 500 કરોડ કમાઉં અને રૂ. 150
કરોડ ટેક્સ જમા કરું, તો તે શું છે?
તે સીધો કર છે.
મેં રૂ. 500 કરોડની કમાણી કરી છે, પરંતુ હું મારા પોતાના
ખિસ્સામાંથી રૂ. 150 કરોડ જમા કરાવી રહ્યો છું.
500 કરોડ આવ્યા છે.
મેં તે મારા પાકીટમાં જમા કરાવ્યું છે.
પરંતુ પછી તે મને થયું
શ્રી મોદીએ કહ્યું હતું કે ટેક્સનો દર 10% છે.
તમે જે પણ કમાશો તે 10% મુજબ ડાયરેક્ટ ટેક્સ આપો.
તો, હું શું કરીશ?
મેં મારા વોલેટમાં જમા કરાવેલા રૂ.500માંથી 10% મુજબ રૂ.50
કાપીશ.
હું રૂ.50 કાપીને સરકારી તિજોરીમાં જમા કરાવીશ.
વાર્તાનો સાર એ છે કે હું મારા પોતાના ખિસ્સામાંથી જે ટેક્સ
જમા કરું છું, અન્ય કોઈ આવક વગર તેને ડાયરેક્ટ ટેક્સ કહેવાય
છે.
મારે મારી પોતાની આવક ઘટાડવી પડશે.
સાહેબ, ડાયરેક્ટ ટેક્સ અહીં નુકસાન કરે છે.
જ્યારે તમે ડાયરેક્ટ ટેક્સ ચૂકવો છો ત્યારે અહીં દુઃખ થાય છે.
કારણ કે તમે કમાણી કરો છો.
તમે તમારી આવક વોલેટમાં જમા કરાવી છે.
અને હવે ટેક્સ ભરવા માટે ફરી વોલેટ ખુલી રહ્યું છે.
ડાયરેક્ટ ટેક્સ.
ડાયરેક્ટ માટે ડી.
હૃદયના દુખાવા માટે ડી.
શું મુદ્દો સ્પષ્ટ છે?
આનાથી વિપરીત પરોક્ષ કર છે.
ઇનડાયરેક્ટ ટેક્સ એટલે કે, મેં અહીં જે લખ્યું છે, તે
ડાયરેક્ટ ટેક્સ છે.
તમે તમારા પોતાના ખિસ્સામાંથી જે પણ જમા કરો છો તેને ડાયરેક્ટ
ટેક્સ કહેવાય છે.
તો, પરોક્ષ કરનો વિરોધી શું છે?
જે તમે તમારા પોતાના ખિસ્સામાંથી જમા કરાવતા નથી.
સાહેબ, શું કહ્યું?
તમે શું બોલિયા?
શું એવો કોઈ ટેક્સ છે જે હું મારા પોતાના ખિસ્સામાંથી જમા ન
કરું?
જે હું બીજા કોઈ પાસેથી મેળવી શકું?
સાહેબ, મને કહો.
હું જાણવા માંગુ છું કે આવા કર શું છે.
હું પણ એ જ કરીશ.
જો મારે કર ચૂકવવો પડે,
હું બીજા કોઈ પાસેથી લઈ લઈશ અને જમા કરાવીશ.
મને આવા કામમાં રસ છે.
હું મારા પોતાના ખિસ્સામાંથી પૈસા કેમ જમા કરાવીશ?
સાહેબ, મારી વાત સાંભળો.
તમે કપડાં અથવા શર્ટ ખરીદવા માટે કોઈ દુકાનમાં ગયા હોવ.
તમે હોટેલમાંથી ખાવાનું મંગાવ્યું હશે અથવા તમે જમવા ગયા જ
હશે.
અને જ્યારે બિલ ભરવાનો સમય થાય, ત્યારે તે વ્યક્તિ તમારા માટે
બિલ લઈને આવી હશે.
ઇન્વોઇસ કહેવામાં આવે છે.
તે ઇન્વોઇસ પર, તે લખાયેલ હોવું જોઈએ
હું તેને બીજી પેનથી લખીશ.
તે ઈન્વોઈસ પર લખેલું હોવું જોઈએ કે આ રકમ તમારે ચૂકવવાની છે.
ઉદાહરણ તરીકે, તમે શર્ટ ખરીદવા ગયા હતા.
તેના પર લખેલું છે કે આ શર્ટની કિંમત રૂ.
તમારા હૃદય પર હાથ રાખો અને મને કહો કે તમે રૂ.
રૂ.ની કિંમતના શર્ટ માટે 1000.
શું તમે ક્યારેય GST ના નામે થોડા પૈસા ચૂકવો છો?
તમે GSTના નામે પૈસા આપો છો.
GSTના નામે ભરવાનો કોઈ ફાયદો નથી.
પરંતુ હજુ પણ તમે ચૂકવણી કરો.
હવે ધારો કે તમે રૂ. 100 જીએસટીના નામે.
તમે દુકાનદારને કુલ કેટલું ચૂકવશો?
રૂ. 1000, રૂ.
100 અથવા રૂ.
મને કહો. તમે આ સમયે હોટ સીટ પર બેઠા છો.
તમારી સામે અભિધા બચ્ચન ઉભી છે.
આ રૂ.નો પ્રશ્ન છે. 1 કરોડ.
તમે દુકાનદારને કેટલો પગાર આપો છો?
રૂ. 1000, રૂ.
100 અથવા રૂ.
વિકલ્પ રૂ. 1100.
અભિનંદન! તમે રૂ. જીતો. 1 કરોડ.
આટલા પૈસાનું શું કરશો?
અહી આવો.
તમે રૂ. 1100.
હવે આ મુદ્દાને દુકાનદારના એંગલથી સમજો.
તમે શર્ટ ખરીદ્યો અને તમે રૂ. 1100.
તમે રૂ.ની કિંમતનો શર્ટ ખરીદ્યો હતો.
1000 અને તમે રૂ.
100 જીએસટીના નામે.
તમે GST કોને આપ્યો?
તમે દુકાનદારને GST આપ્યો.
દુકાનદારે શું કર્યું?
તેણે વેચાણ કર્યું.
વેચાણ પર GST વસૂલવામાં આવે છે.
શું તેણે પોતે GST ભર્યો?
તેણે વેચાણ કર્યું.
વેચાણ પર GST વસૂલવામાં આવે છે.
શું તેણે પોતે GST ભર્યો?
હા કે ના?
તેમણે ખૂબ જ ચતુરાઈથી તે GST શિફ્ટ કર્યો.
તમે GST ભરો છો.
તમે આ શર્ટ ખરીદી રહ્યા છો.
તમે તેમાં GST ઉમેરી રહ્યા છો.
તમે બિલની કુલ રકમ ચૂકવી રહ્યા છો.
તમે કોને GST ચૂકવો છો?
તમે કોને GST ચૂકવો છો? GST ચૂકવવાની જવાબદારી તમારી છે અને
દુકાનદારે ખૂબ જ ચતુરાઈથી તમને GST ચૂકવવા માટે બનાવ્યા છે.
દુકાનદાર તમારી પાસેથી GST વસૂલ કરશે અને સરકારમાં જમા કરશે.
આવું થાય છે. હું તમને કંઈ અલગ નથી કહેતો.
હું તમને કોઈ અનોખો કિસ્સો નથી કહી રહ્યો.
હું તમને વ્યવહારિક વાસ્તવિક જીવનનો કિસ્સો કહું છું.
તો સાહેબ, આ કિસ્સામાં શું થયું?
GST શું છે? પહેલા મને કહો, તે ટેક્સ છે.
તે ટેક્સ, ગુડ્સ અને સર્વિસ ટેક્સ છે.
પરંતુ તમે જે ટેક્સ ભરો છો, તે તમે પ્રત્યક્ષ કે પરોક્ષ રીતે
ચૂકવો છો?
તમારા દ્વારા મારો મતલબ દુકાનદાર.
હું દુકાનદારની વાત કરું છું.
દુકાનદાર આડકતરી રીતે સરકારમાં પૈસા જમા કરાવે છે.
મેં આડકતરી રીતે કેમ કહ્યું?
કારણ કે તે પોતાના ખિસ્સામાંથી સીધો GST જમા કરાવતો નથી.
તે પોતાના ખિસ્સામાંથી સીધો GST જમા કરાવતો નથી.
તેણે ખૂબ જ ચતુરાઈથી તમારી પાસેથી GST વસૂલ કર્યો છે.
અને તેણે તમારી પાસેથી જે GST વસૂલ કર્યો છે, તે સરકારની
તિજોરીમાં જમા કરાવે છે.
પરોક્ષ કર.
પરોક્ષ કર, સર.
આ મુદ્દો છે.
ડાયરેક્ટ ટેક્સ, તે પોતાના ખિસ્સામાંથી પૈસા જમા કરાવી રહ્યો
છે.
તેણે પાકીટ કાઢ્યું, પૈસા કાઢ્યા અને જમા કરાવ્યા.
હું તેને બીજા કોઈની પાસેથી વસૂલ કરી શકતો નથી.
પરંતુ આ કિસ્સામાં, જો તમે દુકાનદારનો દાખલો લો.
દુકાનદાર જીએસટીના પૈસા સરકારમાં જમા કરાવે છે.
તે સરકારમાં જમા કરાવી રહ્યો છે.
પણ તેણે ખૂબ જ ચતુરાઈથી તે તમારી પાસેથી વસૂલ્યું છે.
તો આ શું છે? પરોક્ષ કર.
ટેક્સ કે જે તમે બીજા કોઈ પાસેથી વસૂલ્યા વિના તમારા પોતાના
ખિસ્સામાંથી ચૂકવો છો.
તેને ડાયરેક્ટ ટેક્સ કહેવાય છે.
કારણ કે સર, ડાયરેક્ટ માટે ડી.
અને જ્યારે તમે તમારી મહેનતની કમાણી કોઈ બીજાને આપો છો ત્યારે
D દુઃખ થાય છે.
પરોક્ષ કરમાં શું પીડા છે?
પીડા શું છે?
આ દુકાનદારને શું ટેન્શન છે?
આ દુકાનદાર જે વેચાણ કરે છે.
તે વેચાણમાં GST ઉમેરી રહ્યો છે અને ગ્રાહક સાથે છેતરપિંડી
કરી રહ્યો છે.
તેણે GSTના નામે ગ્રાહક પાસેથી પૈસા લીધા હતા.
અને તેને સરકારમાં જમા કરાવ્યો.
પરોક્ષ કર.
હા, દુકાનદાર પર ટેક્સ લાદવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ આડકતરી રીતે.
પ્રત્યક્ષ રીતે નહિ, પણ પરોક્ષ રીતે.
તો સાહેબ, પરોક્ષ કર કે જે તમે કોઈ બીજા પાસેથી વસૂલ કરો છો.
ઉદાહરણ તરીકે, GST.
આપણે શું વાત કરી રહ્યા છીએ?
આ લેક્ચરમાં આપણે જે વાત કરવા જઈ રહ્યા છીએ તે છે ડાયરેક્ટ
ટેક્સ.
ડાયરેક્ટ ટેક્સનો અર્થ શું છે?
આવક વેરો.
આવકવેરાનો અર્થ શું છે?
જે ટેક્સ તમે પોતે તમારા ખિસ્સામાંથી કાઢીને સરકારી તિજોરીમાં
જમા કરો છો.
આવકવેરો, પ્રત્યક્ષ કર.
આ વાત છે સાહેબ.
ઠીક છે, મિત્રો?